విశిఖైః శతధా చక్రే చక్రేణాశు జఘాన తమ్ । హరిచక్రాహతః సంఖ్యే మూర్చ్ఛామాప స దైత్యరాట్
బాణాలతో ఆ పర్వతాన్ని నూరుకుక్షణలు చేసి, వెంటనే చక్రంతో మహిషుడిని గట్టిగా కొట్టాడు. హరి చక్రం యుద్ధంలో తగిలిన దైత్యరాజు మూర్చపోయాడు.
ఉత్తస్థౌ చ క్షణాన్నూనం మానుషం వపురాస్థితః । గదాపాణిర్మహాఘోరో దానవః పర్వతోపమః
కొద్ది సేపటి తర్వాత అతడు మళ్లీ లేచి, ఈసారి మానవరూపాన్ని ధరించాడు. గదను చేతిలో పట్టుకుని, ఆ భయంకరమైన దానవుడు పర్వతంలా నిలబడ్డాడు.
మేఘనాదం ననాదోచ్చైర్భీషయన్నమరానపి । తచ్ఛ్రుత్వా భగవాన్విష్ణుః పాఞ్చజన్యం సముజ్జ్వలమ్
మేఘనాదుడు గట్టిగా అరవడంతో దేవతలకూ భయమొచ్చింది. ఆ అరుపు విని భగవంతుడు విష్ణువు తన ప్రకాశవంతమైన పాంచజన్య శంఖాన్ని తీసుకున్నాడు.
పూరయామాస తరసా శబ్దం కర్తుం ఖరస్వరమ్ । తేన శబ్దేన శఙ్ఖస్య భయత్రస్తాశ్చ దానవాః । బభూవుర్ముదితా దేవా ఋషయశ్చ తపోధనాః
విష్ణువు ఆ శంఖాన్ని బలంగా ఊదాడు. దాని గట్టిపాటి శబ్దంతో దానవులు భయంతో వణికిపోయారు. కానీ దేవతలు, తపస్సు చేసే ఋషులు ఆనందంతో ఉల్లాసించారు.
శఙ్కరశరణగమనవర్ణనమ్ వ్యాస ఉవాచ అసురాన్మహిషో దృష్ట్వా విషణ్ణమనసస్తదా । త్యక్త్వా తన్మాహిషం రూపం బభూవ మృగరాడసౌ
వ్యాసుడు చెప్పాడు: అసురులను చూసి మహిషుడు మనసు దిగులుగా చేసుకున్నాడు. వెంటనే తన మహిషరూపాన్ని వదిలి, గొప్ప సింహరూపాన్ని ధరించాడు.
కృత్వా నాదం మహాఘోరం విస్తార్య చ మహాసటామ్ । పపాత సురసేనాయాం త్రాసయన్నఖదర్శనైః
ఆ సింహం భయంకరమైన గర్జన చేస్తూ, తన గొప్ప జుట్టును విస్తరించి, దేవసేనలోకి దూకి, తన నఖాల ప్రదర్శనతో వారిని భయపెట్టింది.
గరుడఞ్చ నఖాఘాతైః కృత్వా రుధిరవిప్లుతమ్ । జఘాన చ భుజే విష్ణుం నఖాఘాతేన కేసరీ
సింహం తన నఖాలతో గరుడుని రక్తంలో ముంచెత్తింది. అలాగే విష్ణువుని భుజంపై కూడా నఖాలతో గాయపరిచింది.
వాసుదేవోఽపి తం దృష్ట్వా చక్రముద్యమ్య వేగవాన్ । హన్తుకామో హరిః కామమవాపాశు క్రుధాన్వితః
వాసుదేవుడు ఆ సింహాన్ని చూసి కోపంతో తన చక్రాన్ని వేగంగా పైకి ఎత్తి, అతన్ని సంహరించాలనే ఉద్దేశంతో ముందుకు దూసుకెళ్లాడు.
యావద్ధయరిపుం వేగాచ్చక్రేణాభిజఘాన తమ్ । తావత్సోఽతిబలః శృఙ్గీ శృఙ్గాభ్యాం న్యహనద్ధరిమ్
విష్ణువు శత్రువును చక్రంతో వేగంగా కొట్టేలోపే, ఆ బలవంతుడైన కొమ్ములున్నవాడు తన రెండు కొమ్ములతో హరిని గట్టిగా గాయపరిచాడు.
వాసుదేవో విషాణాభ్యాం తాడితోరసి విహ్వలః । పలాయనపరో వేగాజ్జగామ భువనం నిజమ్
వాసుదేవుడు ఆ కొమ్ములతో ఛాతీపై తగిలి అయోమయంగా అయ్యాడు. వెంటనే పారిపోవాలని నిర్ణయించి, వేగంగా తన లోకానికి వెళ్లిపోయాడు.
గతం దృష్ట్వా హరిం కామం శఙ్కరోఽపి భయాన్వితః । అవధ్యం తం పరం మత్వా యయౌ కైలాసపర్వతమ్
హరి వెళ్లిపోతున్నాడని చూసి శంకరుడు కూడా భయంతో, అతడు సంహరించలేనివాడని భావించి, కైలాసపర్వతానికి వెళ్లిపోయాడు.
బ్రహ్మాపి చ నిజం ధామ త్వరితః ప్రయయౌ భయాత్ । మఘవా వజ్రమాలమ్బ్య తస్థావాజౌ మహాబలః
బ్రహ్మ కూడా భయంతో తన లోకానికి త్వరగా వెళ్లిపోయాడు. మహాబలుడు మఘవంతుడు వజ్రాయుధాన్ని పట్టుకుని యుద్ధరంగంలో నిలిచాడు.
వరుణః శక్తిమాలమ్బ్య ధైర్యమాలమ్బ్య సంస్థితః । యమోఽపి దణ్డమాదాయ యత్తః సమరతత్పరః
వరుణుడు తన శక్తిని, ధైర్యాన్ని పట్టుకుని నిలిచాడు. యముడు కూడా తన దండాన్ని పట్టుకుని యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్నాడు.
తతో యక్షాధిపః కామం బభూవ రణతత్పరః । పావకః శక్తిమాదాయ తత్రాభూద్యుద్ధమానసః
తర్వాత యక్షాధిపతి యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యాడు. పవకుడు కూడా తన శక్తిని తీసుకుని యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా ఉన్నాడు.
నక్షత్రాధిపతిః సూర్యః సమవేతౌ స్థితావుభౌ । వీక్ష్య తం దానవశ్రేష్ఠం యుద్ధాయ కృతనిశ్చయౌ
నక్షత్రాధిపతి సూర్యుడు ఇంకొకరితో కలిసి నిలబడ్డాడు. ఆ దానవశ్రేష్ఠుడిని చూసి ఇద్దరూ యుద్ధానికి పూనుకున్నారు.
ఏతస్మిన్నన్తరే క్రుద్ధం దైత్యసైన్యం సమభ్యగాత్ । విసృజన్బాణజాలాని క్రూరాహిసదృశాని చ
ఇంతలో, కోపంతో ఉన్న దైత్యసేన ముందుకు వచ్చి, క్రూరమైన పాముల్లాంటి బాణాల వర్షాన్ని వదిలింది.
కృత్వా హి మాహిషం రూపం భూపతిః సంస్థితస్తదా । దేవదానవయోధానాం నినాదస్తుములోఽభవత్
ఆ సమయంలో భూపతి మహిషుడు మహిషరూపాన్ని ధరించి నిలిచాడు. దేవతలు, దానవ యోధుల గర్జనతో ఆ ప్రాంతం మారుమోగిపోయింది.
జ్యాఘాతశ్చ తలాఘాతో మేఘనాదసమోఽభవత్ । సంగ్రామే సుమహాఘోరే దేవదానవసేనయోః
బాణాల తంతి శబ్దం, చేతుల తాళం శబ్దం మేఘగర్జనలా వినిపించాయి. ఆ సమరంలో దేవతలూ, దానవసేనలూ భయంకరంగా యుద్ధించారు.
శృఙ్గాభ్యాం పార్వతాఞ్ఛృఙ్గాంశ్చిక్షేప చ మహాబలః । జఘాన సురసఙ్ఘాంశ్చ దానవో మదగర్వితః
ఆ బలవంతుడు తన కొమ్ములతో పర్వతాలను, వాటి శిఖరాలను విసిరేశాడు. మదంతో మత్తెక్కిన ఆ దానవుడు దేవతల గుంపులను సంహరించాడు.
ఖురాఘాతైస్తథా దేవాన్పుచ్ఛస్య భ్రమణేన చ । స జఘాన రుషావిష్టో మహిషః పరమాద్భుతః
తన కాళ్లతో తన్నుతూ, తోకను ఊపుతూ దేవతలను గాయపరిచాడు. కోపంతో ఉన్న మహిషుడు అద్భుతంగా ప్రవర్తించాడు.
తతో దేవాః సగన్ధర్వా భయమాజగ్మురుద్యతాః । మఘవా మహిషం దృష్ట్వా పలాయనపరోఽభవత్
అప్పుడే దేవతలు, గంధర్వులతో కలిసి, మహిషాసురుడిని చూసి భయపడి పోయారు. మఘవంతుడు మహిషుడిని చూసి పారిపోవడమే తలపెట్టాడు.
సఙ్గరం సమ్పరిత్యజ్య గతే శక్రే శచీపతౌ । యమో ధనాధిపః పాశీ జగ్ముః సర్వే భయాతురాః
శచీపతి ఇంద్రుడు యుద్ధాన్ని వదిలి వెళ్లిపోయిన తరువాత, యముడు, కుబేరుడు, పాశధారి యముడు — అందరూ భయంతో అక్కడి నుండి తప్పించుకున్నారు.
మహిషోఽపి జయం మత్వా జగామ స్వగృహం తతః । ఐరావతం గజం ప్రాప్య త్యక్తమిన్ద్రేణ గచ్ఛతా
మహిషాసురుడు తనను గెలిచినవాడిగా భావించి, ఇంద్రుడు వదిలేసిన ఐరావతాన్ని తీసుకొని తన ఇంటికి వెళ్లిపోయాడు.
తథోచ్చైఃశ్రవసం భానోః కామధేనుం పయస్వినీమ్ । స్వసైన్యసంవృతస్తూర్ణం స్వర్గం గన్తుం మనో దధే
అలాగే, భానుడి గుర్రం ఉచ్చైఃశ్రవసును, పాలు ఇచ్చే కామధేనువును కూడా తీసుకుని, తన సైన్యంతో కలిసి త్వరగా స్వర్గానికి వెళ్లాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.
తరసా దేవసదనం గత్వా స మహిషాసురః । జగ్రాహ సురరాజ్యం వై త్యక్తం దేవైర్భయాతురైః
ఆ మహిషాసురుడు వేగంగా దేవతల నివాసానికి వెళ్లి, భయంతో దేవతలు వదిలేసిన దేవేంద్ర పదవిని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు.
ఇన్ద్రాసనే తథా రమ్యే దానవః సముపావిశత్ । దానవాన్స్థాపయామాస దేవానాం స్థానకేషు సః
అందమైన ఇంద్రాసనంపై ఆ దానవుడు కూర్చొని, దేవతల స్థానాల్లో తన దానవులను నియమించాడు.
ఏవం వర్షశతం పూర్ణం కృత్వా యుద్ధం సుదారుణమ్ । అవాపైన్ద్రపదం కామం దానవో మదగర్వితః
ఇలా వంద సంవత్సరాలు భయంకరమైన యుద్ధం చేసి, దానవుడు మదంతో ఉప్పొంగి, తాను కోరుకున్న ఇంద్రుని స్థానం పొందాడు.
నిర్జరా నిర్గతా నాకాత్తేన సర్వేఽతిపీడితాః । ఏవం బహూని వర్షాణి బభ్రముర్గిరిగహ్వరే
అతని చేతిలో అమరులు స్వర్గం నుండి బయటకు తోదిపెట్టబడి, తీవ్ర బాధతో ఎన్నో సంవత్సరాలు కొండ గుహల్లో తిరిగారు.
శ్రాన్తాః సర్వే తదా రాజన్ బ్రహ్మాణం శరణం యయుః । ప్రజాపతిం జగన్నాథం రజోరూపం చతుర్ముఖమ్
రాజా! అప్పుడు అందరూ అలసిపోయి, ప్రాణికర్త అయిన బ్రహ్మదేవుని, జగన్నాథుడిని, రాజోగుణ స్వరూపుడైన నాలుగు ముఖాలవాడిని ఆశ్రయించారు.
పద్మాసనం వేదగర్భం సేవితం మునిభిః స్వజైః । మరీచిప్రముఖైః శాన్తైర్వేదవేదాఙ్గపారగైః
పద్మాసనంపై కూర్చున్న, వేదాలను హృదయంలో ఉంచుకున్న, తన మునులతో పాటు, మరీచి మొదలైన శాంత స్వభావం కలిగిన, వేదాలు మరియు వాటి ఉపాంగాలను పూర్తిగా నేర్చుకున్నవారిచే సేవించబడే వాడిని ఆశ్రయించారు.