మహేశాన్ధకయోర్యుద్ధం తుములం లోమహర్షణమ్ । పఞ్చాశద్దినపర్యన్తం బభూవ చ పరస్పరమ్
మహేశుడు, అంధకుడు ఇద్దరి మధ్య భయంకరమైన, రోమాలు నిక్కబొడుచుకునే యుద్ధం యాభై రోజుల పాటు కొనసాగింది.
ఇన్ద్రబాష్కలయోస్తద్వన్మహిషాసురరుద్రయోః । యమత్రినేత్రయోస్తద్వన్మహాహనుధనేశయోః
అలాగే ఇంద్రుడు-బాష్కలుడు, మహిషాసురుడు-రుద్రుడు, యముడు-త్రినేత్రుడు, మహాహను-ధనేశుడు ఇలా వారిద్దరి మధ్య కూడా యుద్ధాలు జరిగాయి.
అసిలోమవరుణయోర్యుద్ధం పరమదారుణమ్ । గరుడం గదయా దైత్యో జఘాన హరివాహనమ్
అసి, లోమవరుణుడు ఇద్దరి మధ్య భయంకరమైన యుద్ధం జరిగింది. దానవుడు హరివాహనుడైన గరుత్మంతుని గదతో కొట్టాడు.
స గదాపాతఖిన్నాఙ్గో నిఃశ్వసన్నవతిష్ఠత । శౌరిస్తం దక్షిణేనాశు హస్తేన పరిసాన్త్వయన్
ఆ గదాప్రహారానికి గరుత్మంతుడు శరీరం అలసిపోయి, ఊపిరాడక నిలబడ్డాడు. ధైర్యవంతుడు తన కుడిచేతితో అతన్ని త్వరగా ఆదుర్దాగా ఓదార్చాడు.
స్థిరం చకార దేవేశో వైనతేయం మహాబలమ్ । సమాకృష్య ధనుః శార్ఙ్గం ముమోచ విశిఖాన్బహూన్
దేవతాధిపతి వైనతేయుడైన మహాబలుడిని స్థిరంగా నిలబెట్టాడు. తన శారంగ ధనుస్సు లాగి, అనేక బాణాలను వదిలాడు.
అన్ధకోపరి కోపేన హన్తుకామో జనార్దనః । దానవోఽపి చ తాన్వాణాంశ్చిచ్ఛేద స్వశరైః శితైః
జనార్దనుడు కోపంతో అంధకుడిని సంహరించాలనే ఉద్దేశంతో బాణాలను అతనివైపు వదిలాడు. కానీ దానవుడు తన పదునైన బాణాలతో వాటిని కోసివేశాడు.
పఞ్చాశద్భిర్హరిం కోపాజ్జఘాన చ శిలాశితైః । వాసుదేవోఽపి తాంస్తూర్ణం వఞ్చయిత్వా శరోత్తమాన్
అంధకుడు కోపంతో హరిని రాళ్లతో అంచులున్న యాభై బాణాలతో కొట్టాడు. వాసుదేవుడు ఆ అద్భుతమైన బాణాలను చాకచక్యంగా తప్పించుకున్నాడు.
చక్రం ముమోచ వేగేన సహస్రారం సుదర్శనమ్ । త్యక్తం సుదర్శనం దూరాత్స్వచక్రేణ న్యవారయత్
వేగంగా వెయ్యి అంచులున్న సుదర్శన చక్రాన్ని వదిలాడు. దానవుడు దూరం నుంచే తన చక్రంతో ఆ సుదర్శనాన్ని అడ్డుకున్నాడు.
ననాద చ మహారాజ దేవాన్సమ్మోహయన్నివ । దృష్ట్వా తు విఫలం జాతం చక్రం దేవస్య శార్ఙ్గిణః
అతడు గట్టిగా గర్జిస్తూ దేవతలను మోహింపజేసినట్టు చేశాడు. ధనుర్ధారి దేవుని చక్రం విఫలమైందని చూసి.
జగ్ముః శోకం సురాః సర్వే జహర్షుర్దానవాస్తథా । వాసుదేవోఽపి తరసా దృష్ట్వా దేవాఞ్ఛుచావృతాన్
అన్ని దేవతలు దుఃఖంలో మునిగిపోయారు. దానవులు ఆనందించారు. వాసుదేవుడు దేవతలు శోకంతో నిండిపోయినదాన్ని చూసి వెంటనే చర్య తీసుకున్నాడు.
గదాం కౌమోదకీం ధృత్వా దానవం సముపాద్రవత్ । తం జఘానాతివేగేన మూర్ధ్ని మాయావినం హరిః
కౌమోదకీ గదను పట్టుకుని, దానవుని వైపు పరుగెత్తాడు. హరి ఆ మాయావాదిని అతని తలపై భయంకరంగా కొట్టాడు.
స గదాభిహతో భూమౌ నిపపాతాతిమూర్చ్ఛితః । తం తథా పతితం వీక్ష్య హయారిరతికోపనః
ఆ గదాప్రహారానికి అతడు తీవ్ర మూర్చతో భూమిపై పడిపోయాడు. అలా పడిపోయిన వాడిని చూసి, అశ్వారిని శత్రువు తీవ్రమైన కోపంతో నిండిపోయాడు.
ఆజగామ రమానాథం త్రాసయన్నతిగర్జితైః । వాసుదేవోఽపి తం దృష్ట్వా సమాయాన్తం క్రుధాన్వితమ్
అతడు రమానాథుని వైపు గట్టిగా గర్జిస్తూ భయపెట్టాడు. వాసుదేవుడు అతడు కోపంతో ముందుకు వస్తున్నాడని చూసాడు.
చాపజ్యానినదం చోగ్రం చకార నన్దయన్సురాన్ । శరవృష్టిం చకారాశు భగవాన్మహిషోపరి
తన ధనుస్సు జ్యను గట్టిగా మోగించి, దేవతలను ఆనందింపజేశాడు. భగవంతుడు మహిషుడిపై వెంటనే బాణవర్షం కురిపించాడు.
సోఽపి చిచ్ఛేద బాణౌఘైస్తాఞ్ఛరాన్గగనేరితాన్ । తయోర్యుద్ధమభూద్రాజన్ పరస్పరభయావహమ్
అతడూ ఆకాశంలోకి విసిరిన ఆయుధాలను బాణాలతో నరికివేశాడు. ఇద్దరి మధ్య భయంకరమైన యుద్ధం మొదలైంది, రాజా! ఇద్దరికీ ఒకరినొకరు భయపెట్టేలా ఆ యుద్ధం సాగింది.
గదయా తాడయామాస కేశవో మస్తకోపరి । స గదాభిహతో మూర్ధ్ని పపాతోర్వ్యాం సుమూర్చ్ఛితః
కేశవుడు తన గదతో అతని తలపై బలంగా కొట్టాడు. ఆ గద తలపై పడటంతో అతడు తీవ్రంగా మూర్చిపోయి నేలపై పడిపోయాడు.
హాహాకారో మహానాసీత్సైన్యే తస్య సుదారుణః । స విహాయ వ్యథాం దైత్యో ముహూర్తాదుత్థితః పునః
అతని సైన్యంలో భయంకరమైన అరుపులు, హాహాకారాలు వినిపించాయి. ఆ దైత్యుడు బాధను పక్కనబెట్టి, కొద్దిసేపటి తరువాత మళ్లీ లేచాడు.
గృహీత్వా పరిఘం శీర్షే జఘాన మధుసూదనమ్ । పరిఘేణాహతస్తేన మూర్చ్ఛామాప జనార్దనః
ఒక భారీ ముద్గరాన్ని పట్టుకుని మధుసూదనుని తలపై బలంగా కొట్టాడు. ఆ ముద్గరంతో తలపై తగిలిన జనార్దనుడు మూర్చిపోయాడు.
మూర్చ్ఛితం తమువాహాశు జగామ గరుడో రణాత్ । పరావృత్తే జగన్నాథే దేవా ఇన్ద్రపురోగమాః
మూర్చిపోయిన వాడిని గరుడుడు యుద్ధభూమి నుండి త్వరగా ఎత్తుకెళ్లాడు. జగన్నాథుడు వెనక్కు వెళ్లిపోయినప్పుడు, ఇంద్రుడు ముందుండి దేవతలు
భయం ప్రాపుః సుదుఃఖార్తాశ్చుక్రుశుశ్చ రణాజిరే । క్రన్దమానాన్సురాన్వీక్ష్య శఙ్కరః శూలభృత్తదా
భయంతో, తీవ్రమైన దుఃఖంతో యుద్ధరంగంలో అరవడం మొదలుపెట్టారు. దేవతలు ఏడుస్తున్న దృశ్యాన్ని చూసి, ఆ సమయంలో త్రిశూలాన్ని ధరించిన శంకరుడు
మహిషం తరసాభ్యేత్య ప్రాహరద్రోషసంయుతః । సోఽపి శక్తిం ముమోచాథ శఙ్కరస్యోరసి స్ఫుటమ్
కోపంతో మహిషాసురుని దగ్గరకు వెళ్లి బలంగా కొట్టాడు. మహిషుడూ తన శక్తిని విసిరి, అది శంకరుని ఛాతీలో బలంగా తగిలింది.
జగర్జ స చ దుష్టాత్మా వఞ్చయిత్వా త్రిశూలకమ్ । శఙ్కరోఽపి తదా పీడాం న ప్రాపోరసి తాడితః
ఆ దుష్టాత్ముడు శంకరుని మోసం చేసి గట్టిగా అరవాడు. అయినా శంకరుడు ఛాతీలో తగిలినప్పటికీ ఏ బాధను అనుభవించలేదు.
తం జఘాన త్రిశూలేన కోపాదరుణలోచనః । సంలగ్నం శఙ్కరం దృష్ట్వా మహిషేణ దురాత్మనా
కోపంతో కన్నులు ఎర్రగా మారిన శంకరుడు త్రిశూలంతో మహిషుడిని గట్టిగా కొట్టాడు. దురాత్ముడైన మహిషుడితో శంకరుడు యుద్ధంలో ఉండటాన్ని చూసి
ఆజగామ హరిస్తావత్త్యక్త్వా మూర్చ్ఛాం ప్రహారజామ్ । మహిషస్తు తదా వీక్ష్య సమ్ప్రాప్తౌ హరిశఙ్కరౌ
హరి గారు గాయంతో వచ్చిన మూర్చను వదిలేసి అక్కడికి వచ్చాడు. హరి, శంకరులు ఇద్దరూ వచ్చినదాన్ని మహిషుడు చూసాడు.
యుద్ధకామౌ మహావీర్యో చక్రశూలధరౌ వరౌ । కోపయుక్తో బభూవాసౌ దృష్ట్వా తౌ సముపాగతౌ
యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్న ఆ ఇద్దరు మహావీరులు, ఒకరు చక్రాన్ని, మరొకరు త్రిశూలాన్ని ధరించి వచ్చారు. వారిద్దరూ దగ్గరికి వస్తున్నారని చూసి మహిషుడు కోపంతో నిండిపోయాడు.
జగామ సమ్ముఖస్తావత్సంగ్రామార్థం మహాభుజః । మాహిషం వపురాస్థాయ ధున్వన్పుచ్ఛం సముత్కటమ్
ఆ బలవంతుడు యుద్ధానికి సిద్ధమై, మహిషరూపాన్ని ధరించి, తన తోకను ఉద్భటంగా ఊపుతూ ముందుకు వచ్చాడు.
చకార భైరవం నాదం త్రాసయన్నమరానపి । ధున్వఞ్ఛృఙ్గే మహాకాయో దారుణో జలదో యథా
అతడు భయంకరమైన గర్జన చేశాడు, దాంతో అమరులు కూడా భయపడిపోయారు. అతడు తన కొమ్ములను ఊపుతూ, తన భారీ శరీరంతో భయానకంగా మేఘంలా కనిపించాడు.
శృఙ్గాభ్యాం పర్వతాజ్ఛృఙ్గాంశ్చిక్షేప భృశముత్కటాన్ । దృష్ట్వా తౌ తు మహావీర్యౌ దానవం దేవసత్తమౌ
తన రెండు కొమ్ములతో అతడు పెద్ద పర్వతశిఖరాలను బలంగా విసిరాడు. ఆ ఇద్దరు మహావీరులను, దేవతల్లో శ్రేష్ఠులైన వారిని చూసి ఆ దానవుడు
చక్రతుర్బాణవృష్టిం చ దానవోపరి దారుణామ్ । కుర్వాణౌ బాణవృష్టిం తౌ దృష్ట్వా హరిహరౌ హరిః
వారిద్దరూ దానవుని మీద భయంకరమైన బాణవర్షం కురిపించారు. హరి, హరులు బాణవర్షం కురిపించడాన్ని చూసి
చిక్షేప గిరిశృఙ్గం తు పుచ్ఛేనావృత్య దారుణమ్ । ఆపతన్తం గిరిం వీక్ష్య భగవాన్సాత్వతాం పతిః
అతడు తన తోకతో ఒక పెద్ద పర్వతాన్ని కప్పి, దాన్ని భయంకరంగా విసిరాడు. ఆ పర్వతం వేగంగా వస్తున్నదాన్ని చూసి, సాత్వతుల అధిపతి భగవంతుడు