రక్షణార్థం చ సర్వేషాం భార్గవం మునిసత్తమమ్ । సమాహూయ చ సంపూజ్య స్థాప్య యజ్ఞే గురుం పరమ్
అందరిని రక్షించేందుకు, భృగు వంశానికి చెందిన గొప్ప మునిని పిలిపించి, గౌరవించి, యజ్ఞంలో ప్రధాన గురువుగా నియమించారు.
వ్యాస ఉవాచ ఇతి సన్దిశ్య దైత్యేన్ద్రాన్మహిషః పాపధీస్తదా । జగామ త్వరితో రాజన్భవనం స్వం ముదాన్వితః
వ్యాసుడు చెప్పాడు: అలా దైత్యాధిపతులను ఆదేశించిన మహిషుడు, చెడు మనసుతో ఆనందంగా, త్వరగా తన రాజప్రాసాదానికి వెళ్లిపోయాడు, రాజా!
భయాతురేన్ద్రాదిదేవైః సురగురుణా సహ పరామర్శవర్ణనమ్ వ్యాస ఉవాచ గతే దూతే సురేన్ద్రోఽపి సమాహూయ సురానథ । యమవాయుధనాధ్యక్షవరుణానిదమూచివాన్
వ్యాసుడు చెప్పాడు: దూత వెళ్లిన తర్వాత, దేవేంద్రుడు కూడా దేవతలను పిలిపించి, యముడు, వాయువు, కుబేరుడు, వరుణుడు లాంటి వారికి ఇలా అన్నాడు.
మహిషో నామ దైత్యేన్ద్రో రమ్భపుత్రో మహాబలః । వరదర్పమదోన్మత్తో మాయాశతవిచక్షణః
రంభ కుమారుడైన మహిషుడు అనే దైత్యాధిపతి అపారమైన బలంతో, వరాల గర్వంతో, అహంకారంతో మదమత్తుడై, ఎన్నో మాయలు తెలిసినవాడు.
తస్య దూతోఽద్య సమ్ప్రాప్తః ప్రేషితస్తేన భోః సురాః । స్వర్గకామేన లుబ్ధేన మామువాచేదృశం వచః
అతని దూత ఈ రోజు ఇక్కడికి వచ్చాడు, దేవతలారా! స్వర్గాన్ని కోరుకుంటూ, లోభంతో నన్ను ఇలా అడిగాడు.
త్యజ దేవాలయం శక్ర యథేచ్ఛం వ్రజ వాసవ । సేవాం వా కురు దైత్యస్య మహిషస్య మహాత్మనః
ఇంద్రా, దేవాలయాన్ని విడిచిపెట్టి, నీవు ఇష్టమైన చోటికి వెళ్ళు. లేకపోతే, మహాత్ముడైన మహిషుడు అనే దైత్యుడికి సేవ చేయు.
దయావాన్దానవేన్ద్రోఽసౌ స తే వృత్తిం విధాస్యతి । నతేషు భృత్యభూతేషు న కుప్యతి కదాచన
ఆ దానవేంద్రుడు దయగలవాడు. నీ జీవనోపాధిని చూసుకుంటాడు. అతనికి సేవ చేసే వారిపై ఎప్పుడూ కోపపడడు.
నోచేద్యుద్ధాయ దేవేశ సేనోద్యోగం కురు స్వయమ్ । గతే మయి స దైత్యేన్ద్రస్త్వరితః సముపేష్యతి
లేకపోతే, దేవతాధిపతీ! యుద్ధానికి నీ సైన్యాన్ని నీవే సిద్ధం చేసుకో. నేను వెళ్ళిన తర్వాత ఆ దైత్యాధిపతి త్వరగా ఇక్కడికి వస్తాడు.
ఇత్యుక్త్వా స గతో దూతో దానవస్య దురాత్మనః । కిం కర్తవ్యమతః కార్యం చిన్తయధ్వం సురోత్తమాః
ఇలా చెప్పి ఆ దుష్ట దానవుని దూత వెళ్ళిపోయాడు. ఇప్పుడు, ఉత్తమ దేవతలారా, మనం ఏం చేయాలో ఆలోచించండి.
దుర్బలోఽపి న చోపేక్ష్యః శత్రుర్బలవతా సురాః । విశేషేణ సదోద్యోగీ బలవాన్బలదర్పితః
బలహీనమైన శత్రువునైనా దేవతలు నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. ముఖ్యంగా, ఎప్పుడూ జాగ్రత్తగా ఉండే, బలవంతుడైన, బలంతో గర్వించే వాడిని మరింత జాగ్రత్తగా చూడాలి.
ఉద్యమః కిల కర్తవ్యో యథాబుద్ధి యథాబలమ్ । దైవాధీనో భవేన్నూనం జయో వాథ పరాజయః
మన బుద్ధికి, బలానికి తగినట్లు ప్రయత్నం చేయాలి. విజయమా, ఓటమియో మాత్రం ఖచ్చితంగా దైవాధీనమే.
సన్ధియోగో న చాత్రాస్తి ఖలే సన్ధిర్నిరర్థకః । సర్వథా సాధుభిః కార్యం విచార్య చ పునః పునః
ఇక్కడ చెడ్డవాళ్లతో ఒప్పందం చేయడం వృథా. ఏ పని అయినా మళ్ళీ మళ్ళీ ఆలోచించి, మంచి వారు జాగ్రత్తగా చేయాలి.
యానమప్యధునా నైవ కర్తవ్యం సహసా పునః । ప్రేక్షకాః ప్రేషణీయాశ్చ శీఘ్రగాః సుప్రవేశకాః
ఇప్పుడు తొందరపడి సైన్యంతో బయలుదేరకూడదు. బాగా తెలిసిన, త్వరగా వెళ్లగలిగే గూఢచారులను పంపాలి.
ఇఙ్గితజ్ఞాశ్చ నిఃసఙ్గా నిఃస్పృహాః సత్యవాదినః । సేనాభియోగం ప్రస్థానం బలసంఖ్యాం యథార్థతః
వారు సంకేతాలు గుర్తించగలవారు, పక్షపాతం లేకపోవాలి, ఆశలు లేకుండా, నిజాయితీగా ఉండాలి. శత్రువుల సైన్యపు సిద్ధత, కదలికలు, నిజమైన బలం తెలుసుకోవాలి.
వీరాణాం చ పరిజ్ఞానం కృత్వాయాన్తు త్వరాన్వితాః । జ్ఞాత్వా దైత్యపతేస్తస్య సైన్యస్య చ బలాబలమ్
యుద్ధవీరుల ధైర్యాన్ని, దైత్యాధిపతి మరియు అతని సైన్యంలోని బలాబలాలను తెలుసుకుని, వారు త్వరగా తిరిగి రావాలి.
కరిష్యామి తతస్తూర్ణం యానం వా దుర్గసంగ్రహమ్ । విచార్య ఖలు కర్తవ్యం కార్యం బుద్ధిమతా సదా । సహసా విహితం కార్యం దుఃఖదం సర్వథా భవేత్
అవి తెలుసుకున్న తర్వాత, వెంటనే యుద్ధానికి బయలుదేరుతానో, కోటలను బలపరిచితానో చూస్తాను. జ్ఞానులు ఎప్పుడూ ఆలోచించి మాత్రమే పని చేయాలి. తొందరగా చేసిన పని ఎప్పుడూ బాధనే ఇస్తుంది.
తస్మాద్విమృశ్య కర్తవ్యం సుఖదం సర్వథా బుధైః । నాత్ర భేదవిధిర్న్యాయ్యో దానవేషు చ సర్వథా
కాబట్టి, జ్ఞానులు ఎప్పుడూ సంతోషాన్ని కలిగించే విధంగా ఆలోచించి పని చేయాలి. ఇక్కడ దానవుల్లో చిచ్చు పెట్టడం ఏ విధంగా చూసినా తగదు.
ఏకచిత్తేషు కార్యేఽస్మింస్తస్మాచ్చారా వ్రజన్తు వై । జ్ఞాత్వా బలాబలం తేషాం పశ్చాన్నీతిర్విచార్య చ
ఇక్కడ వాళ్లు ఒక్క ఉద్దేశంతో ఉన్నారు కాబట్టి, గూఢచారులను పంపాలి. వాళ్ల బలాబలాలను తెలుసుకున్న తర్వాత, తగిన విధంగా వ్యూహాన్ని ఆలోచించాలి.
విధేయా విధివత్తజ్జ్ఞైస్తేషు కార్యపరేషు చ । అన్యథా విహితం కార్యం విపరీతఫలప్రదమ్
కావలసిన పనులు, వాటి విధానాన్ని బాగా తెలిసినవారు, ధర్మబద్ధంగా, నిబంధనల ప్రకారం చేయాలి. లేకపోతే, తప్పుగా చేసిన పనికి వ్యతిరేక ఫలితం వస్తుంది.
సర్వథా తద్భవేన్నూనమజ్ఞాతమౌషధం యథా । వ్యాస ఉవాచ ఇతి సఞ్చిన్త్య తైః సర్వైః ప్రణిధిం కార్యవేదినమ్
ఎలా చేసినా అదే జరుగుతుందని, తెలియని మందు వాడినట్లే అని నిశ్చయంగా తెలుసుకోవాలి. వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: ఇలా ఆలోచించి, అందరూ కలిసి ఆ విషయాన్ని బాగా తెలిసినవారిని విచారణకు పంపించారు.
ప్రేషయామాస దేవేన్ద్రః పరిజ్ఞానాయ పార్థివ । దూతస్తు త్వరితో గత్వా సమాగమ్య సురాధిపమ్
అప్పుడు ఇంద్రుడు, ఆ రాజుని గురించి నిజాన్ని తెలుసుకోవడానికి ఒక దూతను పంపించాడు. ఆ దూత వేగంగా వెళ్లి, దేవతాధిపతిని కలిసాడు.
నివేదయామాస తదా సర్వసైన్యబలాబలమ్ । జ్ఞాత్వా తద్బలముద్యోగం తురాషాడతివిస్మితః
ఆ సమయంలో, ఆ దూత మొత్తం సైన్యానికి ఉన్న బలాబలాలను నివేదించాడు. వారి బలం, సిద్ధతలను తెలుసుకుని తురాషాడుడు ఎంతో ఆశ్చర్యపోయాడు.
దేవానచోదయత్తూర్ణం సమాహూయ పురోహితమ్ । మన్త్రం మన్త్రవిదాం శ్రేష్ఠం చకార త్రిదశేశ్వరః
అతడు వెంటనే దేవతలను పిలిపించి, పురోహితుడిని పిలిపించాడు. మంత్రజ్ఞులందరిలో శ్రేష్ఠుడైన దేవతాధిపతి ఉత్తమమైన మంత్రాన్ని నిర్వహించాడు.
ఉవాచాఙ్గిరసశ్రేష్ఠం సమాసీనం వరాసనే । ఇన్ద్ర ఉవాచ భో భో దేవగురో విద్వన్కిం కర్తవ్యం వదస్వ నః
అతడు అంగిరసులలో శ్రేష్ఠుడైనవారిని, మంచి ఆసనంపై కూర్చున్నవారిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు. ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు: ఓ దేవతల గురువూ, జ్ఞానవంతుడా, మేము ఏం చేయాలో చెప్పు.
సర్వజ్ఞోఽసి సముత్పన్నే కార్యే త్వం గతిరద్య నః । దానవో మహిషో నామ మహావీర్యో మదాన్వితః
నీవు అన్నీ తెలిసినవాడవు. ఈ పరిస్థితిలో నీవే మాకు ఆశ్రయం. మహా బలంతో, మదంతో ఉన్న మహిష అనే దానవుడు,
యోద్ధుకామః సమాయాతి బహుభిర్దానవైర్వృతః । తత్ర ప్రతిక్రియా కార్యా త్వయా మన్త్రవిదాధునా
పోరాడాలని ఆశించి, అనేక దానవులతో కలిసి వస్తున్నాడు. అందుకే, నీవు మంత్రాల్లో నిపుణుడవుగా, ఇప్పుడు ప్రత్యుత్తరం చేయాలి.
తేషాం శుక్రస్తథా త్వం మే విఘ్నహర్తా సుసంయతః । వ్యాస ఉవాచ తచ్ఛ్రుత్వా వచనం ప్రాహ తురాసాహం బృహస్పతిః
వారి మధ్య శుక్రుడు వారికి విఘ్నాలను తొలగించేవాడు, నీవు, ఆత్మనిగ్రహంతో ఉన్నవాడవు, మాకు విఘ్నహర్తవు. వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: ఆ మాటలు విని, బృహస్పతి తురాసాహునితో మాట్లాడాడు.
విచిన్త్య మనసా కామం కార్యసాధనతత్పరః । గురురువాచ స్వస్థో భవ సురేన్ద్ర త్వం ధైర్యమాలమ్బ్య మారిష
మనసులో బాగా ఆలోచించి, పనిని పూర్తిచేయడంలో మనసు పెట్టి, గురువు ఇలా అన్నాడు: ఓ దేవేంద్రా, నీవు మనసు స్థిరంగా పెట్టు, ధైర్యంగా ఉండు.
వ్యసనే చ సముత్పన్నే న త్యాజ్యం ధైర్యమాశు వై । జయాజయౌ సురాధ్యక్ష దైవాధీనౌ సదైవ హి
ఏదైనా కష్టసమయం వచ్చినా, ధైర్యాన్ని త్వరగా వదిలిపెట్టకూడదు. విజయమో, పరాజయమో దేవతల అధిపతీ, ఎప్పుడూ విధిపై ఆధారపడి ఉంటాయి.
స్థాతవ్యం ధైర్యమాలమ్బ్య తస్మాద్ బుద్ధిమతా సదా । భవితవ్యం భవత్యేవ జానన్నేవ శతక్రతో
అందుకే, జ్ఞానులు ఎప్పుడూ ధైర్యాన్ని ఆశ్రయించి నిలబడాలి. ఏది జరగాల్సినదో అది తప్పక జరుగుతుంది, శతక్రతువా, ఇది తెలుసుకో.