న మే భయం సురేభ్యశ్చ వరదానేన దానవాః । మరణం న నరేభ్యశ్చ నారీ కిం మే కరిష్యతి
దానవులారా! నాకు ఇచ్చిన వరంతో దేవతల వల్ల భయం లేదు, మనుషుల వల్ల మరణం లేదు. ఒక స్త్రీ నాకు ఏమి చేయగలదు?
పాతాలపర్వతేభ్యశ్చ సమాహూయ వరాన్వరాన్ । దానవాన్మమ సైన్యేశాన్కుర్వన్తు త్వరితాశ్చరాః
పాతాళం, పర్వతాలనుండి ఉత్తమ వరాలను తెప్పించండి. వేగంగా నడిచే దానవులు నా సైన్యాధిపతులుగా మారండి.
ఏకోఽహం సర్వదేవేశాన్విజేతుం దానవాః క్షమః । శోభార్థం వః సమాహూయ నయామి సురసఙ్గమే
దానవులారా! నేను ఒక్కడినే అయినా దేవతల అధిపతులను జయించగలను. కీర్తికోసం మిమ్మల్ని పిలిచి, దేవతలతో యుద్ధానికి నడిపిస్తాను.
శృఙ్గాభ్యాం చ ఖురాభ్యాం చ హనిష్యేఽహం సురాన్కిల । న మే భయం సురేభ్యశ్చ వరదానప్రభావతః
నా కొమ్ములతో, కాళ్లతో దేవతలను ఖచ్చితంగా సంహరిస్తాను. నాకు ఇచ్చిన వరబలం వల్ల దేవతల వల్ల భయం లేదు.
అవధ్యోఽహం సురగణైరసురైర్మానవైస్తథా । తస్మాత్సజ్జా భవన్త్వద్య దేవలోకజయాయ వై
దేవతలు, అసురులు, మనుషులు — వీళ్లందరి చేత నాకు ఏమాత్రం హాని లేదు. అందుకే, ఈ రోజు స్వర్గలోకాన్ని జయించేందుకు సిద్ధంగా ఉండండి.
జిత్వా సురాలయం దైత్యా విహరిష్యామి నన్దనే । మన్దారకుసుమాపీడా దేవయోషిత్సమన్వితాః
దైత్యులారా! దేవతల లోకాన్ని జయించి, మందారపుష్పాల మాలలు ధరించి, దేవకన్యలతో కలిసి నందనవనంలో విహరిస్తాను.
కామధేనుపయోత్సిక్తాః సుధాపానప్రమోదితాః । దేవగన్ధర్వగీతాదినృత్యలాస్యసమన్వితాః
కామధేను పాలు స్నానంగా, అమృతాన్ని పానం చేసి ఆనందంగా, దేవతలు గంధర్వులు పాడే పాటలు, నాట్యాలతో ఆనందిస్తాను.
ఉర్వశీ మేనకా రమ్భా ఘృతాచీ చ తిలోత్తమా । ప్రమద్వరా మహాసేనా మిశ్రకేశీ మదోత్కటా
ఉర్వశి, మేనకా, రంభా, ఘృతాచీ, తిలోత్తమా, ప్రమద్వరా, మహాసేన, మిశ్రకేశి, మదోత్కటా — వీరందరూ అక్కడ ఉంటారు.
విప్రచిత్తిప్రభృతయో నృత్యగీతవిశారదాః । రఞ్జయిష్యన్తి వః సర్వాన్నానాసవనిషేవణైః
విప్రచిత్తి మొదలైన వారు నాట్యం, పాటల్లో నిపుణులు. వారు రకరకాల మద్యం సేవిస్తూ మిమ్మల్ని ఆనందింపజేస్తారు.
సర్వే సజ్జా భవన్త్వద్య రోచతాం గమనం దివి । సంగ్రామార్థం సురైః సార్ధం కృత్వా మఙ్గలముత్తమమ్
అందరూ ఈ రోజు సిద్ధంగా ఉండండి. స్వర్గానికి వెళ్లడం మీకు ఆనందంగా ఉండాలి. శుభకార్యాలు చేసి, దేవతలతో యుద్ధానికి బయలుదేరుదాం.
రక్షణార్థం చ సర్వేషాం భార్గవం మునిసత్తమమ్ । సమాహూయ చ సంపూజ్య స్థాప్య యజ్ఞే గురుం పరమ్
అందరిని రక్షించేందుకు, భృగు వంశానికి చెందిన గొప్ప మునిని పిలిపించి, గౌరవించి, యజ్ఞంలో ప్రధాన గురువుగా నియమించారు.
వ్యాస ఉవాచ ఇతి సన్దిశ్య దైత్యేన్ద్రాన్మహిషః పాపధీస్తదా । జగామ త్వరితో రాజన్భవనం స్వం ముదాన్వితః
వ్యాసుడు చెప్పాడు: అలా దైత్యాధిపతులను ఆదేశించిన మహిషుడు, చెడు మనసుతో ఆనందంగా, త్వరగా తన రాజప్రాసాదానికి వెళ్లిపోయాడు, రాజా!
భయాతురేన్ద్రాదిదేవైః సురగురుణా సహ పరామర్శవర్ణనమ్ వ్యాస ఉవాచ గతే దూతే సురేన్ద్రోఽపి సమాహూయ సురానథ । యమవాయుధనాధ్యక్షవరుణానిదమూచివాన్
వ్యాసుడు చెప్పాడు: దూత వెళ్లిన తర్వాత, దేవేంద్రుడు కూడా దేవతలను పిలిపించి, యముడు, వాయువు, కుబేరుడు, వరుణుడు లాంటి వారికి ఇలా అన్నాడు.
మహిషో నామ దైత్యేన్ద్రో రమ్భపుత్రో మహాబలః । వరదర్పమదోన్మత్తో మాయాశతవిచక్షణః
రంభ కుమారుడైన మహిషుడు అనే దైత్యాధిపతి అపారమైన బలంతో, వరాల గర్వంతో, అహంకారంతో మదమత్తుడై, ఎన్నో మాయలు తెలిసినవాడు.
తస్య దూతోఽద్య సమ్ప్రాప్తః ప్రేషితస్తేన భోః సురాః । స్వర్గకామేన లుబ్ధేన మామువాచేదృశం వచః
అతని దూత ఈ రోజు ఇక్కడికి వచ్చాడు, దేవతలారా! స్వర్గాన్ని కోరుకుంటూ, లోభంతో నన్ను ఇలా అడిగాడు.
త్యజ దేవాలయం శక్ర యథేచ్ఛం వ్రజ వాసవ । సేవాం వా కురు దైత్యస్య మహిషస్య మహాత్మనః
ఇంద్రా, దేవాలయాన్ని విడిచిపెట్టి, నీవు ఇష్టమైన చోటికి వెళ్ళు. లేకపోతే, మహాత్ముడైన మహిషుడు అనే దైత్యుడికి సేవ చేయు.
దయావాన్దానవేన్ద్రోఽసౌ స తే వృత్తిం విధాస్యతి । నతేషు భృత్యభూతేషు న కుప్యతి కదాచన
ఆ దానవేంద్రుడు దయగలవాడు. నీ జీవనోపాధిని చూసుకుంటాడు. అతనికి సేవ చేసే వారిపై ఎప్పుడూ కోపపడడు.
నోచేద్యుద్ధాయ దేవేశ సేనోద్యోగం కురు స్వయమ్ । గతే మయి స దైత్యేన్ద్రస్త్వరితః సముపేష్యతి
లేకపోతే, దేవతాధిపతీ! యుద్ధానికి నీ సైన్యాన్ని నీవే సిద్ధం చేసుకో. నేను వెళ్ళిన తర్వాత ఆ దైత్యాధిపతి త్వరగా ఇక్కడికి వస్తాడు.
ఇత్యుక్త్వా స గతో దూతో దానవస్య దురాత్మనః । కిం కర్తవ్యమతః కార్యం చిన్తయధ్వం సురోత్తమాః
ఇలా చెప్పి ఆ దుష్ట దానవుని దూత వెళ్ళిపోయాడు. ఇప్పుడు, ఉత్తమ దేవతలారా, మనం ఏం చేయాలో ఆలోచించండి.
దుర్బలోఽపి న చోపేక్ష్యః శత్రుర్బలవతా సురాః । విశేషేణ సదోద్యోగీ బలవాన్బలదర్పితః
బలహీనమైన శత్రువునైనా దేవతలు నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. ముఖ్యంగా, ఎప్పుడూ జాగ్రత్తగా ఉండే, బలవంతుడైన, బలంతో గర్వించే వాడిని మరింత జాగ్రత్తగా చూడాలి.
ఉద్యమః కిల కర్తవ్యో యథాబుద్ధి యథాబలమ్ । దైవాధీనో భవేన్నూనం జయో వాథ పరాజయః
మన బుద్ధికి, బలానికి తగినట్లు ప్రయత్నం చేయాలి. విజయమా, ఓటమియో మాత్రం ఖచ్చితంగా దైవాధీనమే.
సన్ధియోగో న చాత్రాస్తి ఖలే సన్ధిర్నిరర్థకః । సర్వథా సాధుభిః కార్యం విచార్య చ పునః పునః
ఇక్కడ చెడ్డవాళ్లతో ఒప్పందం చేయడం వృథా. ఏ పని అయినా మళ్ళీ మళ్ళీ ఆలోచించి, మంచి వారు జాగ్రత్తగా చేయాలి.
యానమప్యధునా నైవ కర్తవ్యం సహసా పునః । ప్రేక్షకాః ప్రేషణీయాశ్చ శీఘ్రగాః సుప్రవేశకాః
ఇప్పుడు తొందరపడి సైన్యంతో బయలుదేరకూడదు. బాగా తెలిసిన, త్వరగా వెళ్లగలిగే గూఢచారులను పంపాలి.
ఇఙ్గితజ్ఞాశ్చ నిఃసఙ్గా నిఃస్పృహాః సత్యవాదినః । సేనాభియోగం ప్రస్థానం బలసంఖ్యాం యథార్థతః
వారు సంకేతాలు గుర్తించగలవారు, పక్షపాతం లేకపోవాలి, ఆశలు లేకుండా, నిజాయితీగా ఉండాలి. శత్రువుల సైన్యపు సిద్ధత, కదలికలు, నిజమైన బలం తెలుసుకోవాలి.
వీరాణాం చ పరిజ్ఞానం కృత్వాయాన్తు త్వరాన్వితాః । జ్ఞాత్వా దైత్యపతేస్తస్య సైన్యస్య చ బలాబలమ్
యుద్ధవీరుల ధైర్యాన్ని, దైత్యాధిపతి మరియు అతని సైన్యంలోని బలాబలాలను తెలుసుకుని, వారు త్వరగా తిరిగి రావాలి.
కరిష్యామి తతస్తూర్ణం యానం వా దుర్గసంగ్రహమ్ । విచార్య ఖలు కర్తవ్యం కార్యం బుద్ధిమతా సదా । సహసా విహితం కార్యం దుఃఖదం సర్వథా భవేత్
అవి తెలుసుకున్న తర్వాత, వెంటనే యుద్ధానికి బయలుదేరుతానో, కోటలను బలపరిచితానో చూస్తాను. జ్ఞానులు ఎప్పుడూ ఆలోచించి మాత్రమే పని చేయాలి. తొందరగా చేసిన పని ఎప్పుడూ బాధనే ఇస్తుంది.
తస్మాద్విమృశ్య కర్తవ్యం సుఖదం సర్వథా బుధైః । నాత్ర భేదవిధిర్న్యాయ్యో దానవేషు చ సర్వథా
కాబట్టి, జ్ఞానులు ఎప్పుడూ సంతోషాన్ని కలిగించే విధంగా ఆలోచించి పని చేయాలి. ఇక్కడ దానవుల్లో చిచ్చు పెట్టడం ఏ విధంగా చూసినా తగదు.
ఏకచిత్తేషు కార్యేఽస్మింస్తస్మాచ్చారా వ్రజన్తు వై । జ్ఞాత్వా బలాబలం తేషాం పశ్చాన్నీతిర్విచార్య చ
ఇక్కడ వాళ్లు ఒక్క ఉద్దేశంతో ఉన్నారు కాబట్టి, గూఢచారులను పంపాలి. వాళ్ల బలాబలాలను తెలుసుకున్న తర్వాత, తగిన విధంగా వ్యూహాన్ని ఆలోచించాలి.
విధేయా విధివత్తజ్జ్ఞైస్తేషు కార్యపరేషు చ । అన్యథా విహితం కార్యం విపరీతఫలప్రదమ్
కావలసిన పనులు, వాటి విధానాన్ని బాగా తెలిసినవారు, ధర్మబద్ధంగా, నిబంధనల ప్రకారం చేయాలి. లేకపోతే, తప్పుగా చేసిన పనికి వ్యతిరేక ఫలితం వస్తుంది.
సర్వథా తద్భవేన్నూనమజ్ఞాతమౌషధం యథా । వ్యాస ఉవాచ ఇతి సఞ్చిన్త్య తైః సర్వైః ప్రణిధిం కార్యవేదినమ్
ఎలా చేసినా అదే జరుగుతుందని, తెలియని మందు వాడినట్లే అని నిశ్చయంగా తెలుసుకోవాలి. వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: ఇలా ఆలోచించి, అందరూ కలిసి ఆ విషయాన్ని బాగా తెలిసినవారిని విచారణకు పంపించారు.