ఉపేక్షా కిం చేయం తవ సురసమూహేఽతివిషమా ॥ హరేర్మూర్ధ్నో నాశో మతమిహ మహాశ్చర్యజనకమ్ । మహద్దుఃఖం మాతస్త్వమసి జననచ్ఛేదకుశలా
దేవతల సమూహాన్ని నీవు పట్టించుకోకపోవడం చాలా కఠినంగా ఉంది. హరిలో మూడుకి నాశనం జరగడం మనకు ఆశ్చర్యంగా ఉంది. తల్లీ! నీవు జననబంధాన్ని తొలగించడంలో నైపుణ్యురాలు అయినా, ఇది గొప్ప దుఃఖమే.
జ్ఞాత్వా దోషం సకలసురతాపాదితం దేవి చిత్తే కిం వా విష్ణావమరజనితం దుష్కృతం పాతితం తే । విష్ణోర్వా కిం సమరజనితః కోఽపి గర్వోఽతివేగా- చ్ఛేత్తుం మాతస్తవ విలసితం నైవ విద్మోఽత్ర భావమ్
దేవీ! సమస్త దేవతల వల్ల వచ్చిన దోషాన్ని తెలుసుకుని, లేక విష్ణువు గత జన్మలో చేసిన పాపం వల్ల ఇది జరిగిందా? లేక యుద్ధంలో విష్ణువుకు వచ్చిన గర్వం కారణమా? తల్లీ! ఈ విషయంలో నీ లీల వెనుక ఉద్దేశ్యం ఏమిటో మాకు తెలియదు.
కిం వా దైత్యైః సమరవిజితైస్తీర్థదేశే సురమ్యే ఘోరం తప్త్వా భగవతి వరం లబ్ధవద్భిర్భవత్యాః । అన్తర్ధానం గమితమధునా విష్ణుశీర్షం భవాని ద్రష్టుం కిం వా విగతశిరసం వాసుదేవం వినోదః
పోరులో దైత్యులను జయించినా, అందమైన తీర్థ ప్రదేశాలు ఉన్నా, భవానీదేవి అనుగ్రహంతో కఠిన తపస్సు చేసి వరాలు పొందినవారు కనబడకపోతే వాటి ప్రయోజనం ఏముంది? ఇప్పుడు విష్ణువు తల కనిపించదు—ఆయన అంతర్ధానమయ్యాడా, లేక తల లేని వాసుదేవుని చూడడంలో ఏమైనా ఆనందముందా?
సిన్ధోః పుత్ర్యాం రోషితా కిం త్వమాద్యే కస్మాదేనాం ప్రేక్షసే నాథహీనామ్ । క్షన్తవ్యస్తే స్వాంశజాతాపరాధో వ్యుత్థాప్యైనం మోదితా మాం కురుష్వ
సముద్ర కుమార్తె, నీవు ఎందుకు కోపంగా ఉన్నావు? ఇప్పుడు రక్షణ లేని ఆ ఆద్యశక్తిని ఎందుకు చూస్తున్నావు? నీ స్వంత భాగంగా జరిగిన తప్పును క్షమించు; ఆయన్ని మళ్లీ బ్రతికించు, నన్ను సంతోషపరచు.
ఏతే సురాస్త్వాం సతతం నమన్తి కార్యేషు ముఖ్యాః ప్రథితప్రభావాః । శోకార్ణవాత్తారయ దేవి దేవా- నుత్థాప్య దేవం సకలాధినాథమ్
ఈ దేవతలు నిన్ను ఎప్పుడూ నమస్కరిస్తూ, కార్యాలలో ముందుండి, మహిమ కలవారు. అమ్మా, దేవతలను శోకసాగరంలో నుంచి బయటపడేలా చేసి, సమస్తాధిపతిని లేపు.
మూర్ధా గతః క్వామ్బ హరేర్న విద్మో నాన్యోఽస్త్యుపాయః ఖలు జీవనేఽద్య । యథా సుధా జీవనకర్మదక్షా తథా జగజ్జీవితదాసి దేవి
అమ్మా, హరిదేవుని తల ఎక్కడ పోయిందో మాకు తెలియదు. ఈ రోజు ఆయన బ్రతికేందుకు ఇంకో మార్గం లేదు. అమృతం జీవానికి శక్తినిచ్చినట్లే, అమ్మా, నువ్వు ఈ జగత్తుకి జీవం ఇస్తావు.
సూత ఉవాచ ఏవం స్తుతా తదా దేవీ గుణాతీతా మహేశ్వరీ । ప్రసన్నా పరమా మాయా వేదైః సాఙ్గైశ్చ సామగైః
సూతుడు చెప్పాడు: అప్పుడు దేవతలు ఇలా స్తుతించగా, గుణాతీత స్వరూపిణి, మహేశ్వరి, పరమ మాయ, వేదాలతో సహా సామవేదంతో తెలిసిన ఆమె ప్రసన్నమయ్యింది.
తానువాచ తదా వాణీ చాకాశస్థాశరీరిణీ । దేవాన్ప్రతి సుఖైః శబ్దైర్జనానన్దకరీ శుభా
ఆ సమయంలో, ఆకాశంలో శరీరం లేని వాణి వినిపించింది. ఆ స్వరం దేవతలను ఉద్దేశించి, అందరికీ ఆనందాన్ని కలిగించే మధురమైన మాటలు పలికింది.
మా కురుధ్వం సురాశ్చిన్తాం స్వస్థాస్తిష్ఠన్తు చామరాః । స్తుతాహం నిగమైః కామం సన్తుష్టాస్మి న సంశయః
దేవతలారా, మీరు చింతించవద్దు; అమరులు ప్రశాంతంగా ఉండండి. వేదాలతో మీరు నన్ను స్తుతించారు—నాకు తృప్తి కలిగింది, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
యః పుమాన్మానుషే లోకే స్తౌత్యేతాం మామకీం స్తుతిమ్ । పతిష్యతి సదా భక్త్యా సర్వాన్కామానవాప్నుయాత్
ఈ స్తోత్రాన్ని భక్తితో ఎవరైనా మానవ లోకంలో నన్ను ఎప్పుడూ స్తుతిస్తే, వారు తాము కోరిన అన్ని అభీష్టాలను పొందుతారు.
శృణోతి వా స్తోత్రమిదం మదీయం భక్త్యా త్రికాలం సతతం నరో యః । విముక్తదుఃఖః స భవేత్సుఖీ చ వేదోక్తమేతన్నను వేదతుల్యమ్
ఈ నా స్తోత్రాన్ని ఎవరు భక్తితో రోజుకు మూడుసార్లు వినితే, వారు బాధల నుంచి విముక్తి పొందుతారు, సుఖంగా ఉంటారు. ఇది వేదాలలో చెప్పినదే, వేదాలకు సమానమైనదే.
శృణ్వన్తు కారణం చాద్య యద్గతం వదనం హరేః । అకారణం కథం కార్యం సంసారేఽత్ర భవిష్యతి
ఇప్పుడు హరిదేవుని తల ఎందుకు పోయిందో కారణాన్ని వినండి. ఈ లోకంలో కారణం లేకుండా ఏదైనా జరుగుతుందా?
ఉదధేస్తనయాం విష్ణుః సంస్థితామన్తికే ప్రియామ్ । జహాస వదనం వీక్ష్య తస్యాస్తత్ర మనోరమమ్
సముద్ర కుమార్తె తన ప్రియమైనవాడి పక్కన కూర్చున్నప్పుడు, విష్ణువు ఆమె అందమైన ముఖాన్ని చూసి చిరునవ్వు నవ్వాడు.
తయా జ్ఞాతం హరిర్నూనం కథం మాం హసతి ప్రభుః । విరూపం హరిణా దృష్టం ముఖం మే కేన హేతునా
ఆమె, మహాలక్ష్మి, 'ప్రభువు నన్ను ఎందుకు నవ్వుతున్నాడు? హరి నా ముఖాన్ని ఎందుకు వికృతంగా చూశాడు?' అని అర్థం చేసుకుంది.
వినాపి కారణేనాద్య కథం హాస్యస్య సమ్భవః । సపత్నీవ కృతా తేన మన్యేఽన్యా వరవర్ణినీ
ఈ రోజు కారణం లేకుండా నవ్వు ఎలా వచ్చిందో? అతను నన్ను సపత్ని లాగా భావించి, ఇంకొక అందమైన భార్యను తీసుకున్నాడేమో అని అనుకుంది.
తతః కోపయుతా జాతా మహాలక్ష్మీ తమోగుణా । తామసీ తు తదా శక్తిస్తస్యా దేహే సమావిశత్
ఆ తరువాత, మహాలక్ష్మి కోపంతో నిండిపోయి, తామసిక స్వభావంతో కూడిన శక్తి ఆమె శరీరంలో ప్రవేశించింది.
కేనచిత్కాలయోగేన దేవకార్యార్థసిద్ధయే । ప్రవిష్టా తామసీ శక్తిస్తస్యా దేహేఽతిదారుణా
ఏదో సమయయోగంతో, దేవతల కార్యసిద్ధి కోసం, ఆ భయంకరమైన తామసిక శక్తి ఆమె శరీరంలోకి ప్రవేశించింది.
తామస్యావిష్టదేహా సా చుకోపాతిశయం తదా । శనకైః సమువాచేదమిదం పతతు తే శిరః
ఆ తామసిక శక్తి వల్ల ఆమె శరీరం ఆక్రమించబడగా, ఆమెకు తీవ్రమైన కోపం వచ్చి, నెమ్మదిగా ఇలా చెప్పింది: 'నీ తల పడిపోవాలి!'
స్త్రీస్వభావాచ్చ భావిత్వాత్కాలయోగాద్వినిర్గతః । అవిచార్య తదా దత్తః శాపః స్వసుఖనాశనః
స్త్రీస్వభావం వల్ల, ఆ సమయ ప్రభావంతో, ఆ శాపాన్ని ఆలోచించకుండా ఇచ్చింది; అది ఆమె సుఖాన్ని పోగొట్టింది.
సపత్నీసమ్భవం దుఃఖం వైధవ్యాదధికం త్వితి । విచిన్త్య మనసేత్యుక్తం తామసీశక్తియోగతః
సపత్ని కలిగిన బాధ, విధవగా ఉండడానికంటే ఎక్కువ అని మనసులో భావించి, తామసిక శక్తి ప్రభావంతో ఆమె అలా చెప్పింది.
అనృతం సాహసం మాయా మూర్ఖత్వమతిలోభతా । అశౌచం నిర్దయత్వం చ స్త్రీణాం దోషాః స్వభావజాః
అబద్ధం, తొందరపాటు, మోసం, మూర్ఖత్వం, అధిక లోభం, అపవిత్రత, క్రూరత — ఇవన్నీ స్త్రీల సహజమైన లోపాలు.
సశీర్షం వాసుదేవం తం కరోమ్యద్య యథా పురా । శిరోఽస్య శాపయోగేన నిమగ్నం లవణామ్బుధౌ
ఈ రోజు వాసుదేవునికి మునుపటిలాగే తల కలిపి తిరిగి ఇస్తాను. శాప ప్రభావంతో ఆయన తల ఉప్పు సముద్రంలో మునిగిపోయింది.
అన్యచ్చ కారణం కిఞ్చిద్వర్తతే సురసత్తమాః । భవతాం చ మహత్కార్యం భవిష్యతి న సంశయః
దేవతలారా, ఇంకొక కారణం కూడా ఉంది. మీ అందరికీ ఒక గొప్ప పని ఎదురుగా ఉంది, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
పురా దైత్యో మహాబాహుర్హయగ్రీవోఽతివిశ్రుతః । తపశ్చక్రే సరస్వత్యాస్తీరే పరమదారుణమ్
పూర్వం హయగ్రీవుడు అనే ప్రసిద్ధమైన, బలమైన దైత్యుడు సరస్వతీ నది ఒడ్డున భయంకరమైన తపస్సు చేశాడు.
జపన్నేకాక్షరం మన్త్రం మాయాబీజాత్మకం మమ । నిరాహారో జితాత్మా చ సర్వభోగవివర్జితః
అతడు నా ఏకాక్షర మంత్రాన్ని జపిస్తూ, ఆహారం లేకుండా, తన మనస్సును జయించుకుని, అన్ని భోగాలను వదిలిపెట్టి తపస్సు చేశాడు.
ధ్యాయన్మాం తామసీం శక్తిం సర్వభూషణభూషితామ్ । ఏవం వర్షసహస్రం చ తపశ్చక్రేఽతిదారుణమ్
అతడు నన్ను తామస స్వరూపిణిగా, అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడినవాడిగా ధ్యానిస్తూ, వెయ్యేళ్లు భయంకరమైన తపస్సు చేశాడు.
తదాహం తామసం రూపం కృత్వా తత్ర సమాగతా । దర్శనే పురతస్తస్య ధ్యాతం తత్తేన యాదృశమ్
అప్పుడు నేను తామస స్వరూపాన్ని ధరించి అక్కడ ప్రత్యక్షమై, అతడు ధ్యానంలో ఊహించినట్టే అతని ముందు కనిపించాను.
సింహోపరి స్థితా తత్ర తమవోచం దయాన్వితా । వరం బ్రూహి మహాభాగ దదామి తవ సువ్రత
అక్కడ సింహంపై నిలబడి, దయతో అతనితో ఇలా చెప్పాను: 'ఓ భాగ్యశాలి! నీవు కోరిన వరం అడుగు, నీకు నేను ఇస్తాను.'
ఇతి శ్రుత్వా వచో దేవ్యా దానవః ప్రేమపూరితః । ప్రదక్షిణాం ప్రణామం చ చకార త్వరితస్తదా
దేవి మాటలు విని, ఆ దానవుడు ప్రేమతో నిండిపోయి, వెంటనే ప్రదక్షిణ చేసి, నమస్కరించాడు.
దృష్ట్వా రూపం మదీయం స ప్రేమోస్ఫుల్లవిలోచనః । హర్షాశ్రుపూర్ణనయనస్తుష్టావ స చ మాం తదా
నా రూపాన్ని చూసి, అతని కళ్ళు ఆనందంతో వికసించాయి, ఆనందబాష్పాలతో నిండిపోయాయి. ఆ సమయంలో అతడు నన్ను స్తుతించాడు.