యద్ బలేనాతిపూర్ణస్త్వం జాతోఽసి బలదర్పితః । కుశలస్త్వం తదాఘాతే న యుద్ధే మహిషాధమ
ఆ బలం వల్లే నీవు అధికంగా గర్వంగా మారావు. నీవు దెబ్బతీయడంలోనే నిపుణుడు, యుద్ధంలో కాదు, ఓ మహిషాసురుడా.
వ్యాస ఉవాచ ఇత్యుక్తోఽసౌ సురేన్ద్రేణ స దూతస్త్వరితో గతః । జగామ మహిషం మత్తం ప్రణమ్య ప్రత్యువాచ హ
వ్యాసుడు ఇలా చెప్పాడు — దేవేంద్రుడు చెప్పిన మాటలు విని, ఆ దూతుడు వేగంగా వెళ్లి, మత్తులో ఉన్న మహిషాసురుని దగ్గరకు చేరి, నమస్కరించి ఇలా చెప్పాడు.
దూత ఉవాచ రాజన్దేవాధిపః కామం న త్వాం విగణయత్యసౌ । మన్యతే స్వబలం పూర్ణం దేవసైన్యసమావృతః
దూతుడు ఇలా అన్నాడు — రాజా! దేవతల అధిపతి నిన్ను ఏమాత్రం పట్టించుకోడు. దేవతల సైన్యంతో చుట్టుముట్టబడి, తన బలమే చాలునని భావిస్తున్నాడు.
యదుక్తం తేన మూర్ఖేణ కథమన్యద్ బ్రవీమ్యహమ్ । ప్రియం సత్యం చ వక్తవ్యం భృత్యేన పురతః ప్రభోః
ఆ మూర్ఖుడు చెప్పిన మాటలను వేరుగా ఎలా చెప్పగలను? యజమాని ముందు భృత్యుడు మధురంగా, నిజంగా ఉండే మాటలే చెప్పాలి.
ప్రియం సత్యం చ వక్తవ్యం ప్రభోరగ్రే శుభేచ్ఛునా । ఇతి నీతిర్మహారాజ జాగర్తి శుభకారిణీ
యజమాని ముందు మధురంగా, నిజంగా ఉండే మాటలు చెప్పాలి, మంచి కోరేవాడు. ఇదే ధర్మబద్ధమైన నడవడి, మహారాజా, శుభాన్ని కలిగించేది.
కేవలం చేత్ప్రియం బ్రూయాన్న తే కార్యం భవిష్యతి । పరుషం చ న వక్తవ్యం కదాచిచ్ఛుభమిచ్ఛతా ॥ ౨౬ యథా రిపుముఖాద్వాచః ప్రసరన్తి విషోపమాః । తథా భృత్యముఖాన్నాథ నిఃసరన్తి కథం గిరః
కేవలం మధురంగా మాత్రమే మాట్లాడితే నీ పని జరగదు. శుభం కోరేవాడు ఎప్పుడూ కఠినంగా మాట్లాడకూడదు. శత్రువుల నోట poison లాంటి మాటలు వస్తాయి, ప్రభూ, అలాగే భృత్యుల నోట మాటలు ఎలా రావాలో చెప్పు.
యాదృశానీహ వాక్యాని తేనోక్తాని మహీపతే । తాదృశాని న మే జిహ్వా వక్తుమర్హతి కర్హిచిత్
ఓ రాజా! అతను చెప్పిన మాటలు ఎలా ఉన్నాయో, అలాంటి మాటలు నా నాలుక ఎప్పుడూ పలకకూడదు.
వ్యాస ఉవాచ తచ్ఛ్రుత్వా వచనం తస్య హేతుగర్భం తృణాశనః । భృశం కోపపరీతాత్మా బభూవ మహిషాసురః
వ్యాసుడు ఇలా చెప్పాడు — ఆ కారణంతో నిండిన మాటలు విని, గడ్డి తినే మహిషాసురుడు బాగా కోపంతో నిండిపోయాడు.
సమాహూయాబ్రవీద్దైత్యాన్క్రోధసంరక్తలోచనః । లాఙ్గూలం పృష్ఠదేశే చ కృత్వా మూత్రం పరిత్యజన్
కోపంతో కళ్లలో ఎర్రదనం మెరుస్తూ, దైత్యులను పిలిపించి, తోకను పైకి ఎత్తి, వెనక భాగంలో మూత్రం విడిచాడు.
భో భో దైత్యాః సురేన్ద్రోఽసౌ యుద్ధకామోఽస్తి సర్వథా । బలోద్యోగం కురుధ్వం వై జేతవ్యోఽసౌ సురాధమః
ఓ దైత్యులారా! ఆ ఇంద్రుడు యుద్ధం చేయాలని బలంగా కోరుతున్నాడు. అందరూ బలంగా సిద్ధమవ్వండి. ఆ దేవతల అధిపతిని తప్పక ఓడించాలి.
మదగ్రే కో భవేచ్ఛూరః కోటిశశ్చేత్తథావిధాః । న బిభేమ్యేకతః కామం హనిష్యామ్యద్య సర్వథా
నా ముందు మీలో ఎవరు వీరులవుతారు? లక్షల మంది ఉన్నా నేను భయపడను. ఒంటరిగా అయినా, ఈ రోజు అతన్ని తప్పక చంపుతాను.
శరః శాన్తేష్వసౌ నూనం తపస్విషు బలాధికః । బలకర్తా హి కుహకో లమ్పటః పరదారహృత్
ఆయన శాంతంగా ఉండే తపస్వుల మధ్య మాత్రమే బలవంతుడిగా కనిపిస్తాడు. వంచకుడు, దుర్మార్గుడు, ఇతరుల భార్యలను అపహరించేవాడు.
అప్సరోబలసమ్మత్తస్తపోవిఘ్నకరః ఖలః । ఛిద్రప్రహరణః పాపో నిత్యం విశ్వాసఘాతకః
అతడు అప్సరసల అందానికి మోహించి, తపస్సుకు అడ్డుగా ఉండే దుష్టుడు. ఎప్పుడూ పాపపు పనులు చేసే వాడు, ఎవరైనా నమ్మితే ద్రోహం చేసే వాడు, లోపాలను చూసి దెబ్బతీసే వాడు.
నముచిర్నిహతో యేన కృత్వా సన్ధిం దురాత్మనా । శపథాన్వివిధానాదౌ కృత్వా భీతేన ఛద్మనా
నముచిని ఎవరు మోసపూరితంగా, భయంతో ఎన్నో ప్రమాణాలు చేసి ఒప్పందం కట్టి, చివరికి చంపారో, వారు.
విష్ణుస్తు కపటాచార్యః కుహకః శపథాకరః । నానారూపధరః కామం బలకృద్దమ్భపణ్డితః
విష్ణువు మాయాచారి, మోసగాడు, ప్రమాణాలు చేసే వాడు, కావాలంటే ఎన్నో రూపాలు ధరించగలడు, బలవంతుడు, మోసంలో నిపుణుడు.
కృత్వా కోలాకృతిం యేన హిరణ్యాక్షో నిపాతితః । హిరణ్యకశిపుర్యేన నృసింహేన చ ఘాతితః
ఎవరు వరాహరూపం ధరించి హిరణ్యాక్షుని సంహరించారో, నరసింహరూపంలో హిరణ్యకశిపుని చంపారో, వారు.
నాహం తద్వశగో నూనం భవేయం దనునన్దనాః । విశ్వాసం నైవ గచ్ఛామి దేవానాం కుత్ర కర్హిచిత్
దాను కుమారులారా! నేను వారి వశమవ్వను. దేవతలపై ఎప్పుడూ నాకెప్పుడూ నమ్మకం లేదు.
కిం కరిష్యతి మే విష్ణురిన్ద్రో వా బలవత్తరః । రుద్రో వాపి న మే శక్తః ప్రతికర్తుం రణాఙ్గణే
విష్ణువు అయినా, ఎంత బలమైన ఇంద్రుడైనా, నా మీద ఏమి చేయలేరు. రుద్రుడైనా యుద్ధరంగంలో నన్ను ఎదుర్కోలేడు.
త్రివిష్టపం గ్రహీష్యామి జిత్వేన్ద్రం వరుణం యమమ్ । ధనదం పావకం చైవ చన్ద్రసూర్యౌ విజిత్య చ
ఇంద్రుడు, వరుణుడు, యముడు, కుబేరుడు, అగ్ని, చంద్రుడు, సూర్యుడు — వీళ్లందరిని జయించి, స్వర్గాన్ని నేను స్వాధీనం చేసుకుంటాను.
యజ్ఞభాగభుజః సర్వే భవిష్యామోఽద్య సోమపాః । జిత్వా దేవసమూహఞ్చ విహరిష్యామి దానవైః
ఈ రోజు మనమే యజ్ఞఫలాన్ని పొందే వారు, సోమపానం చేసే వారు అవుతాం. దేవతలను జయించి, దానవులతో కలిసి ఆనందిస్తాను.
న మే భయం సురేభ్యశ్చ వరదానేన దానవాః । మరణం న నరేభ్యశ్చ నారీ కిం మే కరిష్యతి
దానవులారా! నాకు ఇచ్చిన వరంతో దేవతల వల్ల భయం లేదు, మనుషుల వల్ల మరణం లేదు. ఒక స్త్రీ నాకు ఏమి చేయగలదు?
పాతాలపర్వతేభ్యశ్చ సమాహూయ వరాన్వరాన్ । దానవాన్మమ సైన్యేశాన్కుర్వన్తు త్వరితాశ్చరాః
పాతాళం, పర్వతాలనుండి ఉత్తమ వరాలను తెప్పించండి. వేగంగా నడిచే దానవులు నా సైన్యాధిపతులుగా మారండి.
ఏకోఽహం సర్వదేవేశాన్విజేతుం దానవాః క్షమః । శోభార్థం వః సమాహూయ నయామి సురసఙ్గమే
దానవులారా! నేను ఒక్కడినే అయినా దేవతల అధిపతులను జయించగలను. కీర్తికోసం మిమ్మల్ని పిలిచి, దేవతలతో యుద్ధానికి నడిపిస్తాను.
శృఙ్గాభ్యాం చ ఖురాభ్యాం చ హనిష్యేఽహం సురాన్కిల । న మే భయం సురేభ్యశ్చ వరదానప్రభావతః
నా కొమ్ములతో, కాళ్లతో దేవతలను ఖచ్చితంగా సంహరిస్తాను. నాకు ఇచ్చిన వరబలం వల్ల దేవతల వల్ల భయం లేదు.
అవధ్యోఽహం సురగణైరసురైర్మానవైస్తథా । తస్మాత్సజ్జా భవన్త్వద్య దేవలోకజయాయ వై
దేవతలు, అసురులు, మనుషులు — వీళ్లందరి చేత నాకు ఏమాత్రం హాని లేదు. అందుకే, ఈ రోజు స్వర్గలోకాన్ని జయించేందుకు సిద్ధంగా ఉండండి.
జిత్వా సురాలయం దైత్యా విహరిష్యామి నన్దనే । మన్దారకుసుమాపీడా దేవయోషిత్సమన్వితాః
దైత్యులారా! దేవతల లోకాన్ని జయించి, మందారపుష్పాల మాలలు ధరించి, దేవకన్యలతో కలిసి నందనవనంలో విహరిస్తాను.
కామధేనుపయోత్సిక్తాః సుధాపానప్రమోదితాః । దేవగన్ధర్వగీతాదినృత్యలాస్యసమన్వితాః
కామధేను పాలు స్నానంగా, అమృతాన్ని పానం చేసి ఆనందంగా, దేవతలు గంధర్వులు పాడే పాటలు, నాట్యాలతో ఆనందిస్తాను.
ఉర్వశీ మేనకా రమ్భా ఘృతాచీ చ తిలోత్తమా । ప్రమద్వరా మహాసేనా మిశ్రకేశీ మదోత్కటా
ఉర్వశి, మేనకా, రంభా, ఘృతాచీ, తిలోత్తమా, ప్రమద్వరా, మహాసేన, మిశ్రకేశి, మదోత్కటా — వీరందరూ అక్కడ ఉంటారు.
విప్రచిత్తిప్రభృతయో నృత్యగీతవిశారదాః । రఞ్జయిష్యన్తి వః సర్వాన్నానాసవనిషేవణైః
విప్రచిత్తి మొదలైన వారు నాట్యం, పాటల్లో నిపుణులు. వారు రకరకాల మద్యం సేవిస్తూ మిమ్మల్ని ఆనందింపజేస్తారు.
సర్వే సజ్జా భవన్త్వద్య రోచతాం గమనం దివి । సంగ్రామార్థం సురైః సార్ధం కృత్వా మఙ్గలముత్తమమ్
అందరూ ఈ రోజు సిద్ధంగా ఉండండి. స్వర్గానికి వెళ్లడం మీకు ఆనందంగా ఉండాలి. శుభకార్యాలు చేసి, దేవతలతో యుద్ధానికి బయలుదేరుదాం.