ముఞ్చ స్వర్గం సహస్రాక్ష యథేష్టం గచ్ఛ మా చిరమ్ । సేవాం వా కురు దేవేశ మహిషస్య మహాత్మనః
వెయ్యికళ్ళవాడా! స్వర్గాన్ని వదిలిపెట్టి, నీవు ఇష్టమైన చోటికి ఆలస్యం చేయకుండా వెళ్లిపో, లేదా మహాత్ముడైన మహిషునికి సేవచేయి.
స త్వాం సంరక్షయేన్నూనం రాజా శరణమాగతమ్ । తస్మాత్త్వం శరణం యాహి మహిషస్య శచీపతే
రాజా! నీవు ఆశ్రయం కోరితే, అతడు తప్పకుండా నిన్ను రక్షిస్తాడు. అందువల్ల శచీపతీ! నీవు మహిషుని ఆశ్రయించు.
నోచేద్వజ్రం గహాణాశు యుద్ధాయ బలసూదన । పూర్వైర్జితోఽసి చాస్మాకం జానామి తవ పౌరుషమ్
లేకపోతే, బలసూదనుడా! వెంటనే వజ్రాయుధాన్ని తీసుకుని యుద్ధానికి సిద్ధమవు. మేము మునుపు నిన్ను ఓడించాం, నీ శక్తి నాకు తెలుసు.
అహల్యాజార విజ్ఞాతం బలం తే సురసఙ్ఘప । యుధ్యస్వ వ్రజ వా కామం యత్ర తే రమతే మనః
దేవతల నాయకుడా! అహల్యా సంఘటనలో నీ బలాన్ని అందరూ తెలుసుకున్నారు. యుద్ధం చేయి లేదా నీ మనసుకు నచ్చిన చోటికి వెళ్లిపో.
వ్యాస ఉవాచ తచ్ఛుత్వా వచనం తస్య శక్రః క్రోధసమన్వితః । ఉవాచ తం నృపశ్రేష్ఠ స్మితపూర్వం వచస్తదా
వ్యాసుడు ఇలా చెప్పాడు — ఆ మాటలు విన్న ఇంద్రుడు కోపంతో నిండిపోయి, ఓ రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, మొదట చిరునవ్వుతో అతనితో ఇలా అన్నాడు.
న జానేఽహం సుమన్దాత్మన్ యతస్త్వం మదదర్పితః । చికిత్సాం సంకరిష్యామి రోగస్యాస్య ప్రభోస్తవ
నీ మనసు ఎంత మత్తుగా ఉందో నాకు అర్థం కావడం లేదు. నన్ను చూసి నీ యజమానుడికి వచ్చిన ఈ వ్యాధికి నేను చికిత్సను ఏర్పాటుచేస్తాను.
అతః పరం కరిష్యామి మూలస్యాస్య నిమూలనమ్ । గచ్ఛ దూత తథా బ్రూహి తస్యాగ్రే మమ భాషితమ్
ఇది జరిగిన తర్వాత, ఈ సమస్యను పూర్తిగా మూలంతో పెక్కు తీయగలను. దూతా! నువ్వు వెళ్లి, నా మాటలు అతని ముందుగా చెప్పు.
శిష్టైర్దూతా న హన్తవ్యాస్తస్మాత్త్వాం విసృజామ్యహమ్ । యుద్ధేచ్ఛా చేత్సమాగచ్ఛ త్వరితో మహిషీసుత
ధర్మబద్ధంగా పంపిన దూతలను చంపకూడదు. అందుకే నిన్ను విడిచిపెడుతున్నాను. నీ యజమానుడికి యుద్ధం కావాలంటే, మహిషాసురుడా, త్వరగా వచ్చి ఎదుర్కొనిపో.
హయారే త్వద్బలం జ్ఞాతం తృణాదస్త్వం జడాకృతిః । శృఙ్గయోస్తే కరిష్యామి సుదృఢం చ శరాసనమ్
నీ బలాన్ని నేను గడ్డి కన్నా తక్కువగా భావించాను, నీ రూపం కూడా మూర్ఖుడిలా ఉంది. నీ కొమ్ములతో నేను బలమైన విల్లు తయారుచేస్తాను.
దర్పః శృఙ్గబలాత్తేఽస్తి విదితం కారణం మయా । విషాణే తే పరిచ్ఛిద్య సంహరిష్యామి తద్ బలమ్
నీ గర్వం నీ కొమ్ముల బలంతోనే వచ్చిందని నాకు తెలుసు. ఆ కొమ్ములను కోసి, నీ బలాన్ని నేను పోగొట్టేస్తాను.
యద్ బలేనాతిపూర్ణస్త్వం జాతోఽసి బలదర్పితః । కుశలస్త్వం తదాఘాతే న యుద్ధే మహిషాధమ
ఆ బలం వల్లే నీవు అధికంగా గర్వంగా మారావు. నీవు దెబ్బతీయడంలోనే నిపుణుడు, యుద్ధంలో కాదు, ఓ మహిషాసురుడా.
వ్యాస ఉవాచ ఇత్యుక్తోఽసౌ సురేన్ద్రేణ స దూతస్త్వరితో గతః । జగామ మహిషం మత్తం ప్రణమ్య ప్రత్యువాచ హ
వ్యాసుడు ఇలా చెప్పాడు — దేవేంద్రుడు చెప్పిన మాటలు విని, ఆ దూతుడు వేగంగా వెళ్లి, మత్తులో ఉన్న మహిషాసురుని దగ్గరకు చేరి, నమస్కరించి ఇలా చెప్పాడు.
దూత ఉవాచ రాజన్దేవాధిపః కామం న త్వాం విగణయత్యసౌ । మన్యతే స్వబలం పూర్ణం దేవసైన్యసమావృతః
దూతుడు ఇలా అన్నాడు — రాజా! దేవతల అధిపతి నిన్ను ఏమాత్రం పట్టించుకోడు. దేవతల సైన్యంతో చుట్టుముట్టబడి, తన బలమే చాలునని భావిస్తున్నాడు.
యదుక్తం తేన మూర్ఖేణ కథమన్యద్ బ్రవీమ్యహమ్ । ప్రియం సత్యం చ వక్తవ్యం భృత్యేన పురతః ప్రభోః
ఆ మూర్ఖుడు చెప్పిన మాటలను వేరుగా ఎలా చెప్పగలను? యజమాని ముందు భృత్యుడు మధురంగా, నిజంగా ఉండే మాటలే చెప్పాలి.
ప్రియం సత్యం చ వక్తవ్యం ప్రభోరగ్రే శుభేచ్ఛునా । ఇతి నీతిర్మహారాజ జాగర్తి శుభకారిణీ
యజమాని ముందు మధురంగా, నిజంగా ఉండే మాటలు చెప్పాలి, మంచి కోరేవాడు. ఇదే ధర్మబద్ధమైన నడవడి, మహారాజా, శుభాన్ని కలిగించేది.
కేవలం చేత్ప్రియం బ్రూయాన్న తే కార్యం భవిష్యతి । పరుషం చ న వక్తవ్యం కదాచిచ్ఛుభమిచ్ఛతా ॥ ౨౬ యథా రిపుముఖాద్వాచః ప్రసరన్తి విషోపమాః । తథా భృత్యముఖాన్నాథ నిఃసరన్తి కథం గిరః
కేవలం మధురంగా మాత్రమే మాట్లాడితే నీ పని జరగదు. శుభం కోరేవాడు ఎప్పుడూ కఠినంగా మాట్లాడకూడదు. శత్రువుల నోట poison లాంటి మాటలు వస్తాయి, ప్రభూ, అలాగే భృత్యుల నోట మాటలు ఎలా రావాలో చెప్పు.
యాదృశానీహ వాక్యాని తేనోక్తాని మహీపతే । తాదృశాని న మే జిహ్వా వక్తుమర్హతి కర్హిచిత్
ఓ రాజా! అతను చెప్పిన మాటలు ఎలా ఉన్నాయో, అలాంటి మాటలు నా నాలుక ఎప్పుడూ పలకకూడదు.
వ్యాస ఉవాచ తచ్ఛ్రుత్వా వచనం తస్య హేతుగర్భం తృణాశనః । భృశం కోపపరీతాత్మా బభూవ మహిషాసురః
వ్యాసుడు ఇలా చెప్పాడు — ఆ కారణంతో నిండిన మాటలు విని, గడ్డి తినే మహిషాసురుడు బాగా కోపంతో నిండిపోయాడు.
సమాహూయాబ్రవీద్దైత్యాన్క్రోధసంరక్తలోచనః । లాఙ్గూలం పృష్ఠదేశే చ కృత్వా మూత్రం పరిత్యజన్
కోపంతో కళ్లలో ఎర్రదనం మెరుస్తూ, దైత్యులను పిలిపించి, తోకను పైకి ఎత్తి, వెనక భాగంలో మూత్రం విడిచాడు.
భో భో దైత్యాః సురేన్ద్రోఽసౌ యుద్ధకామోఽస్తి సర్వథా । బలోద్యోగం కురుధ్వం వై జేతవ్యోఽసౌ సురాధమః
ఓ దైత్యులారా! ఆ ఇంద్రుడు యుద్ధం చేయాలని బలంగా కోరుతున్నాడు. అందరూ బలంగా సిద్ధమవ్వండి. ఆ దేవతల అధిపతిని తప్పక ఓడించాలి.
మదగ్రే కో భవేచ్ఛూరః కోటిశశ్చేత్తథావిధాః । న బిభేమ్యేకతః కామం హనిష్యామ్యద్య సర్వథా
నా ముందు మీలో ఎవరు వీరులవుతారు? లక్షల మంది ఉన్నా నేను భయపడను. ఒంటరిగా అయినా, ఈ రోజు అతన్ని తప్పక చంపుతాను.
శరః శాన్తేష్వసౌ నూనం తపస్విషు బలాధికః । బలకర్తా హి కుహకో లమ్పటః పరదారహృత్
ఆయన శాంతంగా ఉండే తపస్వుల మధ్య మాత్రమే బలవంతుడిగా కనిపిస్తాడు. వంచకుడు, దుర్మార్గుడు, ఇతరుల భార్యలను అపహరించేవాడు.
అప్సరోబలసమ్మత్తస్తపోవిఘ్నకరః ఖలః । ఛిద్రప్రహరణః పాపో నిత్యం విశ్వాసఘాతకః
అతడు అప్సరసల అందానికి మోహించి, తపస్సుకు అడ్డుగా ఉండే దుష్టుడు. ఎప్పుడూ పాపపు పనులు చేసే వాడు, ఎవరైనా నమ్మితే ద్రోహం చేసే వాడు, లోపాలను చూసి దెబ్బతీసే వాడు.
నముచిర్నిహతో యేన కృత్వా సన్ధిం దురాత్మనా । శపథాన్వివిధానాదౌ కృత్వా భీతేన ఛద్మనా
నముచిని ఎవరు మోసపూరితంగా, భయంతో ఎన్నో ప్రమాణాలు చేసి ఒప్పందం కట్టి, చివరికి చంపారో, వారు.
విష్ణుస్తు కపటాచార్యః కుహకః శపథాకరః । నానారూపధరః కామం బలకృద్దమ్భపణ్డితః
విష్ణువు మాయాచారి, మోసగాడు, ప్రమాణాలు చేసే వాడు, కావాలంటే ఎన్నో రూపాలు ధరించగలడు, బలవంతుడు, మోసంలో నిపుణుడు.
కృత్వా కోలాకృతిం యేన హిరణ్యాక్షో నిపాతితః । హిరణ్యకశిపుర్యేన నృసింహేన చ ఘాతితః
ఎవరు వరాహరూపం ధరించి హిరణ్యాక్షుని సంహరించారో, నరసింహరూపంలో హిరణ్యకశిపుని చంపారో, వారు.
నాహం తద్వశగో నూనం భవేయం దనునన్దనాః । విశ్వాసం నైవ గచ్ఛామి దేవానాం కుత్ర కర్హిచిత్
దాను కుమారులారా! నేను వారి వశమవ్వను. దేవతలపై ఎప్పుడూ నాకెప్పుడూ నమ్మకం లేదు.
కిం కరిష్యతి మే విష్ణురిన్ద్రో వా బలవత్తరః । రుద్రో వాపి న మే శక్తః ప్రతికర్తుం రణాఙ్గణే
విష్ణువు అయినా, ఎంత బలమైన ఇంద్రుడైనా, నా మీద ఏమి చేయలేరు. రుద్రుడైనా యుద్ధరంగంలో నన్ను ఎదుర్కోలేడు.
త్రివిష్టపం గ్రహీష్యామి జిత్వేన్ద్రం వరుణం యమమ్ । ధనదం పావకం చైవ చన్ద్రసూర్యౌ విజిత్య చ
ఇంద్రుడు, వరుణుడు, యముడు, కుబేరుడు, అగ్ని, చంద్రుడు, సూర్యుడు — వీళ్లందరిని జయించి, స్వర్గాన్ని నేను స్వాధీనం చేసుకుంటాను.
యజ్ఞభాగభుజః సర్వే భవిష్యామోఽద్య సోమపాః । జిత్వా దేవసమూహఞ్చ విహరిష్యామి దానవైః
ఈ రోజు మనమే యజ్ఞఫలాన్ని పొందే వారు, సోమపానం చేసే వారు అవుతాం. దేవతలను జయించి, దానవులతో కలిసి ఆనందిస్తాను.