ఉగ్రసేనం నృపం కృత్వా విజహార యథారుచి । అహరద్రుక్మిణీ కామం శిశుపాలస్వయంవరాత్
ఉగ్రసేనుని రాజుగా చేసి, తన ఇష్టానుసారం సుఖంగా జీవించాడు. శిశుపాలుని స్వయంవరంలో నుంచి రుక్మిణిని బలవంతంగా తీసుకొచ్చాడు.
రాక్షసేన వివాహేన చక్రే దారవిధిం హరిః । తతో జామ్బవతీం సత్యాం మిత్రవిన్దాఞ్చ భామినీమ్
హరి రాక్షసవిధానంలో ఆమెను పెళ్లి చేసుకున్నాడు. తరువాత జాంబవతి, సత్యభామ, మిత్రవింద అనే అందమైన వారిని కూడా వివాహమాడాడు.
కాలిన్దీం లక్షణాం భద్రాం తథా నాగ్నజితీం శుభామ్ । పృథక్పృథక్సమానీయాప్యుపయేమే జనార్దనః
జనార్దనుడు కాళిందీ, లక్షణ, భద్ర, నాగ్నజితి అనే శుభలక్షణాలు గల వారిని వేర్వేరుగా తీసుకొచ్చి పెళ్లి చేసుకున్నాడు.
అష్టావేవ మహీపాల పత్న్యః పరమశోభనాః । ప్రాసూత రుక్మిణీ పుత్రం ప్రద్యుమ్నం చారుదర్శనమ్
ఓ రాజా! ఎనిమిది మంది అత్యంత అందమైన రాణులు ఉండేవారు. రుక్మిణి చక్కని రూపం గల ప్రద్యుమ్నుడనే కుమారుణ్ని ప్రసవించింది.
జాతకర్మాదికం తస్య చకార మధుసూదనః । హృతోఽసౌ సూతికాగేహాచ్ఛమ్బరేణ బలీయసా
మధుసూదనుడు ప్రద్యుమ్నునికి జనన సంస్కారాది క్రతువులు నిర్వహించాడు. అయితే బలవంతుడైన శంబరుడు ఆ శిశువును సూతికాగృహం నుంచి అపహరించాడు.
నీతశ్చ స్వపురీం బాలో మాయావత్యై సమర్పితః । వాసుదేవో హృతం దృష్ట్వా పుత్రం శోకసమన్వితః
ఆ బాలుడు తన ఊరికి తీసుకెళ్లబడి మాయావతికి అప్పగించబడాడు. తన కుమారుడు అపహరించబడ్డాడని చూసి వాసుదేవుడు దుఃఖంతో నిండిపోయాడు.
జగామ శరణం దేవీం భక్తియుక్తేన చేతసా । వృత్రాసురాదయో దైత్యా లీలయైవ యయా హతాః
ఆయన భక్తితో నిండిన హృదయంతో దేవిని శరణు వెళ్లాడు. వృత్రాసురుడు మొదలైన దైత్యులను లీలగా సంహరించినది ఆ దేవి.
తతోఽసౌ యోగమాయాయాశ్చకార పరమాం స్మృతిమ్ । వచోభిః పరమోదారైరక్షరైః స్తవనైః శుభైః
తర్వాత ఆయన యోగమాయ యొక్క పరమశక్తిని స్మరించాడు. ఉత్తమమైన మాటలతో, శుభమైన స్తోత్రాలతో ఆమెను స్తుతించాడు.
శ్రీకృష్ణ ఉవాచ మాతర్మయాతితపసా పరితోషితా త్వం ప్రాగ్జన్మని ప్రసుమనాదిభిరర్చితాసి । ధర్మాత్మజేన బదరీవనఖణ్డమధ్యే కిం విస్మృతో జనని తే త్వయి భక్తిభావః
శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: అమ్మా, నా గొప్ప తపస్సుతో నిన్ను సంతుష్టిపర్చాను. మునుపటి జన్మలో పుష్పాలు మొదలైనవి సమర్పించి నిన్ను ఆరాధించాను. ధర్ముని కుమారుడిగా బదరీ అడవిలో ఉన్నప్పుడు, అమ్మా, నీపై నా భక్తి భావం మరచిపోయానా?
సూతీగృహాదపహృతః కిము బాలకో మే కేనాపి దుష్టమనసాప్యథ కౌతుకాద్వా । మానాపహారకరణాయ మమాద్య నూనం లజ్జా తవామ్బ ఖలు భక్తజనస్య యుక్తా
నా బిడ్డను ఎవరైనా చెడు మనసుతో లేదా కుతూహలంతో సూతిగృహం నుంచి తీసుకెళ్లారా? నేడు నాకు గర్వాన్ని తగ్గించేందుకు నీవే ఇది అనుమతించావు, అమ్మా. నీ భక్తులకు ఇలాంటి లజ్జా రావడం సహజమే.
దుర్గో మహానతితరాం నగరీ సుగుప్తా తత్రాపి మేఽస్తి సదనం కిల మధ్యభాగే । అన్తఃపురే చ పిహితం నను సూతిగేహం బాలో హృతః ఖలు తథాపి మమైవ దోషాత్
దుర్గ అనే మహా పట్టణం ఎంతో బలంగా కాపాడబడింది. అందులోనూ నేను మధ్యలో నివాసం కలిగి ఉన్నాను. అంతఃపురంలో సూతిగృహం దాచిపెట్టబడింది. అయినా నా బిడ్డను ఎవరైనా తీసుకెళ్లారు. ఇది నా తప్పే.
నాహం గతః పరపురం న చ యాదవాశ్చ రక్షావతీవ నగరీ కిల వీరవర్యైః । మాయా తవైవ జనని ప్రకటప్రభావా మే బాలకః పరిహృతః కుహకేన కేన
నేను వేరే పట్టణానికి పోలేదు, యాదవులూ పోలేదు. మా నగరాన్ని వీరులు బలంగా కాపాడుతున్నారు. అమ్మా, నీ మాయా శక్తితోనే నా బిడ్డను ఎవరో మాయగాడు తీసుకెళ్లాడు.
నో వేద్మ్యహం జనని తే చరితం సుగుప్తం కో వేద మన్దమతిరల్పవిదేవ దేహీ । క్వాసౌ గతో మమ భటైర్న చ వీక్షితో వా హర్తామ్బికే జవనికా తవ కల్పితేయమ్
అమ్మా, నీ రహస్యమైన లీలలను నేను ఎక్కడ తెలుసుకోగలను? మూర్ఖుడైన నేను ఎలా గ్రహించగలను? నా బిడ్డ ఎక్కడికి పోయాడో ఎవరికీ తెలియదు. నా రక్షకులు చూడలేదు, పట్టుకోలేదు. అంబికే, నీవు వేసిన తెరను ఎవరూ తొలగించలేరు.
చిత్రం న తేఽత్ర పురతో మమ మాతృగర్భో నీతస్త్వయార్ధసమయే కిల మాయయాసౌ । యం రోహిణీ హలధరం సుషువే ప్రసిద్ధం దూరే స్థితా పతిపరా మిథునం వినాపి
ఇదిలో ఆశ్చర్యం లేదు. నా కళ్ల ముందే నీవు మాయతో నా బిడ్డను అర్థకాలంలో గర్భంలో నుంచి తీసుకెళ్లావు. రోహిణి, హలధరుని భార్యగా ప్రసిద్ధురాలు, భర్త దూరంగా ఉన్నా, ఆ బిడ్డను ప్రసవించింది.
సృష్టిం కరోషి జగతామనుపాలనం చ నాశం తథైవ పునరప్యనిశం గుణైస్త్వమ్ । కో వేద తేఽమ్బ చరితం దురితాన్తకారి ప్రాయేణ సర్వమఖిలం విహితం త్వయైతత్
నీవే ఈ లోకాలను సృష్టిస్తావు, పోషిస్తావు, మళ్లీ మళ్లీ నాశనం చేస్తావు. నీ కార్యాలను ఎవరు తెలుసుకోగలరు, పాపాలను తొలగించేవాడివి? ఇది అన్నీ నీవే చేయిస్తున్నావు.
ఉత్పాద్య పుత్రజననప్రభవం ప్రమోదం దత్త్వా పునర్విరహజం కిల దుఃఖభారమ్ । త్వం క్రీడసే సులలితైః ఖలు తైర్విహారై- ర్నో చేత్కథం మమ సుతాప్తిరతిర్వృథా స్యాత్
బిడ్డ పుట్టిన ఆనందాన్ని ఇచ్చి, వెంటనే వేరుపాటు బాధను కూడా నీవే కలిగించావు. ఇలాంటి లీలలతో నీవు ఆడుకుంటావు. లేకపోతే, నా బిడ్డపై ఉన్న ప్రేమ వృథా ఎలా అవుతుంది?
మాతాస్య రోదితి భృశం కురరీవ బాలా దుఃఖం తనోతి మమ సన్నిధిగా సదైవ । కష్టం న వేత్సి లలితేఽప్రమితప్రభావే మాతస్త్వమేవ శరణం భవపీడితానామ్
ఆ బిడ్డ తల్లి చిన్న పక్షిలా బాగా ఏడుస్తోంది. ఆమె బాధ నా ముందే మరింత పెరుగుతోంది. అపారమైన శక్తివంతురాలివి, నీవు ఈ కష్టాన్ని తెలుసుకోరా? అమ్మా, ఈ జన్మబాధపడే వారికి నీవే ఆశ్రయం.
సీమా సుఖస్య సుతజన్మ తదీయనాశో దుఃఖస్య దేవి భవనే విబుధా వదన్తి । తత్కిం కరోమి జనని ప్రథమే ప్రనష్టే పుత్రే మమాద్య హృదయం స్ఫుటతీవ మాతః
ఇంట్లో బిడ్డ పుట్టడం సుఖానికి పరిమితి, అతడిని కోల్పోవడం దుఃఖానికి పరాకాష్ట అని పండితులు అంటారు. అమ్మా, నా మొదటి బిడ్డ పోయిన తర్వాత నేను ఏం చేయాలి? నేడు నా హృదయం పగిలిపోతున్నట్టు ఉంది.
యజ్ఞం కరోమి తవ తుష్టికరం వ్రతం వా దైవం చ పూజనమథాఖిలదుఃఖహా త్వమ్ । మాతః సుతోఽత్ర యది జీవతి దర్శయాశు త్వం వై క్షమా సకలశోకవినాశనాయ
నీకు నచ్చే యజ్ఞం చేయాలా, వ్రతం చేయాలా, దేవతలను పూజించాలా? అయినా, అమ్మా, అన్ని దుఃఖాలను తొలగించగలది నీవే. నా బిడ్డ ఇంకా బ్రతికుంటే, త్వరగా చూపించు. నీవే అన్ని శోకాలను పోగొట్టగలవు.
వ్యాస ఉవాచ ఏవం స్తుతా తదా దేవీ కృష్ణేనాక్లిష్టకర్మణా । ప్రత్యక్షదర్శనా భూత్వా తమువాచ జగద్గురుమ్
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: అలా శ్రీకృష్ణుడు స్తుతించినప్పుడు, దుర్లభమైన కార్యాలు చేసే దేవి ప్రత్యక్షంగా ప్రత్యక్షమై, జగద్గురువుతో మాట్లాడింది.
శ్రీదేవ్యువాచ శోకం మా కురు దేవేశ శాపోఽయం తే పురాతనః । తస్య యోగేన పుత్రస్తే శమ్బరేణ హృతో బలాత్
శ్రీదేవి ఇలా చెప్పింది: దేవతాధిపతీ, శోకం పెట్టుకోకు. ఇది నీకు పాత శాపం. దాని ప్రభావంతో నీ బిడ్డను శంబరుడు బలవంతంగా తీసుకెళ్లాడు.
అతస్తే షోడశే వర్షే హత్వా తం శమ్బరం బలాత్ । ఆగమిష్యతి పుత్రస్తే మత్ప్రసాదాన్న సంశయః
అందువల్ల, పదహారవ ఏట, నా అనుగ్రహంతో నీ బిడ్డ శంబరుణ్ని సంహరించి తిరిగి వస్తాడు. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
వ్యాస ఉవాచ ఇత్యుక్త్వాన్తర్దధే దేవీ చణ్డికా చణ్డవిక్రమా । భగవానపి పుత్రస్య శోకం త్యక్త్వాభవత్సుఖీ
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: అలా చెప్పి, భయంకరమైన శక్తి కలిగిన చండికా అంతర్ధానమైంది. భగవంతుడు తన బిడ్డ గురించి ఉన్న దుఃఖాన్ని వదిలేసి సంతోషంగా ఉన్నాడు.
పరాశక్తేః సర్వజ్ఞత్వకథనమ్ రాజోవాచ సన్దేహో మే మునిశ్రేష్ఠ జాయతే వచనాత్తవ । వైష్ణవాంశే భగవతి దుఃఖోత్పత్తిం విలోక్య చ
రాజు ఇలా అడిగాడు: మునిశ్రేష్ఠా, నీ మాటలు విని, విష్ణువంశంలో దుఃఖం పుట్టినదాన్ని చూసి నాకు సందేహం కలుగుతోంది.
నారాయణాంశసమ్భూతో వాసుదేవః ప్రతాపవాన్ । కథం స సూతికాగారాద్ధృతో బాలో హరేరపి
నారాయణుని అంశంగా జన్మించిన వాసుదేవుడు మహాశక్తివంతుడు. ఆయనే అయినా, ఆ బిడ్డను సూతిగృహం నుంచి ఎలా తీసుకెళ్లగలిగారు?
సుగుప్తనగరే రమ్యే గుప్తేఽథ సూతికాగృహే । ప్రవిశ్య తేన దైత్యేన గృహీతోఽసౌ కథం శిశుః
అంత బలంగా కాపాడబడిన అందమైన పట్టణంలో, దాచిన సూతిగృహంలో, ఆ దైత్యుడు లోపలికి వచ్చి ఆ శిశువును ఎలా పట్టుకున్నాడు?
న జ్ఞాతో వాసుదేవేన చిత్రమేతన్మమాద్భుతమ్ । జాయతే మహదాశ్చర్యం చిత్తే సత్యవతీసుత
వాసుదేవుడు నా ఈ అద్భుతాన్ని తెలుసుకోలేకపోయాడు, సత్యవతీ కుమారా. మనసులో గొప్ప ఆశ్చర్యం కలుగుతుంది.
బ్రూహి తత్కారణం బ్రహ్మన్న జ్ఞాతం కేశవేన యత్ । హరణం తత్రసంస్థేన శిశోర్వా సూతికాగృహాత్
బ్రహ్మన్, కేశవుడు తెలియని ఆ కారణాన్ని నాకు చెప్పు. అక్కడ ఉన్నవాడు ఆ శిశువును సూతికాగృహం నుండి తీసుకెళ్లడాన్ని.
వ్యాస ఉవాచ మాయా బలవతీ రాజన్నరాణాం బుద్ధిమోహినీ । శామ్భవీ విశ్రుతా లోకే కో వా మోహం న గచ్ఛతి
వ్యాసుడు చెప్పాడు: రాజా, మాయ చాలా శక్తివంతమైనది, మనుషుల బుద్ధిని మాయలో పడేస్తుంది. ఈమెను లోకంలో శాంభవీ అని అంటారు. ఎవరు మాయలో పడరు చెప్పు.
మానుషం జన్మ సమ్ప్రాప్య గుణాః సర్వేఽపి మానుషాః । భవన్తి దేహజా కామం న దేవా నాసురాస్తదా
మనుష్య జన్మ పొందినవారికి, శరీరంలో నుండే అన్ని మానవ గుణాలు సహజంగా కలుగుతాయి. ఆ సమయంలో దేవతలు గానీ, రాక్షసులు గానీ ఇవి పొందరు.