పతితః పఞ్చమే మాసి లోకఖ్యాతిం గతస్తదా । కంసోఽపి జ్ఞాతవాంస్తత్ర దేవకీగర్భపాతనమ్
ఐదో నెలలో ఆ గర్భం పడిపోయింది. అప్పుడే అతడు లోకంలో ప్రసిద్ధి పొందాడు. కంసుడు కూడా దేవకీ గర్భపాతం జరిగిన విషయం తెలుసుకున్నాడు.
ముదం ప్రాప స దుష్టాత్మా శ్రుత్వా వార్తాం సుఖావహామ్ । అష్టమే దేవకీగర్భే భగవాన్సాత్వతాం పతిః
ఆ దుష్టుడు, ఆ శుభవార్త విని ఆనందించాడు. ఎనిమిదవ గర్భంలో దేవకీలో సాత్వతుల అధిపతి అయిన భగవంతుడు ప్రవేశించాడు.
ఉవాస దేవకార్యార్థం భారావతరణాయ చ । రాజోవాచ వసుదేవః కశ్యపాంశః శేషాంశశ్చ తదాభవత్
దేవతల పనికోసం, భూమిపై భారాన్ని తీయడానికి ఆమె అవతరించింది. రాజు ఇలా అడిగాడు: వసుదేవుడు కశ్యపుని భాగంగా జన్మించాడు, శేషుడు కూడా అప్పుడే అవతరించాడు.
హరేరంశస్తథా ప్రోక్తో భవతా మునిసత్తమ । అన్యే చ యేంఽశా దేవానాం తత్ర జాతాస్తు తాన్వద
మహామునివర్యా! మీరు హరి కూడా ఒక భాగమని చెప్పారు. మరి దేవతల భాగాలుగా ఎవరు ఎవరు అక్కడ జన్మించారు, దయచేసి చెప్పండి.
వ్యాస ఉవాచ సురాణామసురాణాం చ యే యేంఽశా భువి విశ్రుతాః
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: భూమిపై ప్రసిద్ధులైన దేవతలూ, అసురులూ ఎవరు ఎవరు భాగాలుగా జన్మించారో నేను చెప్పుతాను.
తానహం సమ్ప్రవక్ష్యామి సంక్షేపేణ శృణుష్వ తాన్ । వసుదేవః కశ్యపాంశో దేవకీ చ తథాదితిః
వాటిని సంక్షిప్తంగా చెప్పబోతున్నాను, వినండి. వసుదేవుడు కశ్యపుని భాగం, దేవకీ అదితి భాగంగా జన్మించింది.
బలదేవస్త్వనన్తాంశో వర్తమానేషు తేషు చ । యోఽసౌ ధర్మసుతః శ్రీమాన్నారాయణ ఇతి శ్రుతః
బలరాముడు అనంతుని భాగంగా జన్మించాడు. అప్పటి వారిలో ధర్మపుత్రుడు, శ్రీనారాయణుడని ప్రసిద్ధి చెందినవాడు కూడా ఉన్నాడు.
తస్యాంశో వాసుదేవస్తు విద్యమానే మునౌ తదా । నరస్తస్యానుజో యస్తు తస్యాంశోఽర్జున ఏవ చ
ఆ మహర్షి భాగంగా వాసుదేవుడు జన్మించాడు. అతని తమ్ముడు నరుడు, అతని భాగంగా అర్జునుడు జన్మించాడు.
యుధిష్ఠిరస్తు ధర్మాంశో వాయ్వంశో భీమ ఇత్యుత । అశ్విన్యంశౌ తతః ప్రోక్తౌ మాద్రీపుత్రౌ మహాబలౌ
యుధిష్ఠిరుడు ధర్ముని భాగం, భీముడు వాయువు భాగం, మాద్రీ కుమారులు ఇద్దరూ అశ్వినీదేవతల భాగాలుగా ప్రసిద్ధి చెందారు.
సూర్యాంశః కర్ణ ఆఖ్యాతో ధర్మాశో విదురః స్మృతః । ద్రోణో బృహస్పతేరంశస్తత్సతస్తు శివాంశజః
కర్ణుడు సూర్యుని భాగంగా, విదురుడు ధర్ముని భాగంగా గుర్తించబడ్డాడు. ద్రోణుడు బృహస్పతి భాగంగా, అశ్వత్థామన్ శివుని భాగంగా జన్మించాడు.
సముద్రః శన్తనుః ప్రోక్తో గఙ్గా భార్యా మతా బుధైః । దేవకస్తు సమాఖ్యాతో గన్ధర్వపతిరాగమే
శాంతనువు సముద్రుని భాగంగా పుట్టాడు, అతని భార్య గంగా అని పండితులు గుర్తించారు. దేవకుడు శాస్త్రాలలో గంధర్వాధిపతిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.
వసుర్భీష్మో విరాటస్తు మరుద్గణ ఇతి స్మృతః । అరిష్టస్య సుతో హంసో ధృతరాష్ట్రః ప్రకీర్తితః
భీష్ముడు వసువులలో ఒకరి భాగం, విరాటుడు మరుత్గణంగా గుర్తించబడ్డాడు. ధృతరాష్ట్రుడు అరిష్టుని కుమారుడు హంసుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.
మరుద్గణః కృపః ప్రోక్తః కృతవర్మా తథాపరః । దుర్యోధనః కలేరంశః శకునిం విద్ధి ద్వాపరమ్
కృపుడు, కృతవర్ముడు ఇద్దరూ మరుత్గణాలుగా పుట్టారు. దుర్యోధనుడు కలియుగ భాగం, శకుని ద్వాపరుడని తెలుసుకో.
సోమపుత్రః సువర్చాఖ్యః సోమప్రరురుదాహృతః । పావకాంశో ధృష్టద్యుమ్నః శిఖణ్డీ రాక్షసస్తథా
సువర్చా అనే సోముని కుమారుడు సోమప్రరుగా పిలవబడతాడు. ధృష్టద్యుమ్నుడు పావకుని భాగం, శిఖండీ రాక్షసుడిగా జన్మించాడు.
సనత్కుమారస్యాంశస్తు ప్రద్యుమ్నః పరికీర్తితః । ద్రుపదో వరుణస్యాంశో ద్రౌపదీ చ రమాంశజా
ప్రద్యుమ్నుడు సనత్కుమారుని భాగంగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. ద్రుపదుడు వరుణుని భాగం, ద్రౌపదీ రమాదేవి భాగంగా జన్మించింది.
ద్రౌపదీతనయాః పఞ్చ విశ్వేదేవాంశజాః స్మృతాః । కున్తిః సిద్ధిర్ధృతిర్మాద్రీ మతిర్గాన్ధారరాజజా
ద్రౌపదీ కుమారులు ఐదుగురు విశ్వదేవతల భాగాలుగా గుర్తించబడ్డారు. కుంతీ సిద్ధి, ధృతి మాద్రీ, గాంధారరాజు కుమార్తె మతి.
కృష్ణపత్న్యస్తథా సర్వా దేవవారాఙ్గనాః స్మృతాః । రాజానశ్చ తథా సర్వే అసురాః శక్రనోదితాః
కృష్ణుని భార్యలందరూ దేవకన్యలుగా గుర్తించబడ్డారు. రాజులందరూ ఇంద్రుడు పంపిన అసురులుగా పరిగణించబడ్డారు.
హిరణ్యకశిపోరంశః శిశుపాల ఉదాహృతః । విప్రచిత్తిర్జరాసన్ధః శల్యః ప్రహ్లాద ఇత్యపి
శిశుపాలుడు హిరణ్యకశిపుని భాగంగా, జరాసంధుడు విప్రచిత్తి, శల్యుడు ప్రహ్లాదుడుగా పుట్టారు.
కాలనేమిస్తథా కంసః కేశీ హయశిరాస్తథా । అరిష్టో బలిపుత్రస్తు కకుద్మీ గోకులే హతః
కాలనేమి, కంసుడు, కేసీ, హయశిరా పేర్లు చెప్పబడ్డాయి. అరిష్టుడు బలిపుత్రుడు, కాకుద్మి గోకులంలో సంహరించబడ్డాడు.
అనుహ్లాదో ధృష్టకేతుర్భగదత్తోఽథ బాష్కలః । లమ్బః ప్రలమ్బః సఞ్జాతః ఖరోఽసౌ ధేనుకోఽభవత్
అనుహ్లాదుడు ధృష్టకేతుగా, భాగదత్తుడు బాష్కలుడుగా, లంబుడు, ప్రలంబుడు జన్మించారు. ఖరుడు ధేనుకుడిగా మారాడు.
వారాహశ్చ కిశోరశ్చ దైత్యౌ పరమదారుణౌ । మల్లౌ తావేవ సఞ్జాతౌ ఖ్యాతౌ చాణూరముష్టికౌ
వారాహుడు, కిశోరుడు అనే ఇద్దరు భయంకరమైన దైత్యులు, మల్లయుద్ధంలో ప్రసిద్ధులైన చాణూరుడు, ముష్టికుడు అనే పేర్లతో పునర్జన్మ పొందారు.
దితిపుత్రస్తథారిష్టో గజః కువలయాభిధః । బలిపుత్రీ బకీ ఖ్యాతా బకస్తదనుజః స్మృతః
దితిపుత్రుడు అయిన అరిష్టుడు, కువలయ అనే ఏనుగు, బలి కుమార్తె అయిన బకీ, ఆమె తమ్ముడు బకుడు — వీరంతా ఆ పేర్లతో ప్రసిద్ధులయ్యారు.
యమో రుద్రస్తథా కామః క్రోధశ్చైవ చతుర్థకః । తేషామంశైస్తు సఞ్జాతో ద్రోణపుత్రో మహాబలః
యముడు, రుద్రుడు, కాముడు, క్రోధుడు — వీరి భాగాలవల్ల ద్రోణుని కుమారుడు మహాబలుడు జన్మించాడు.
అంశావతరణే పూర్వం దైతేయా రాక్షసాస్తథా । జాతాః సర్వే సురాంశాస్తే క్షితిభారావతారణే
ఇంతకు ముందు భాగావతరణంలో, దైత్యులు, రాక్షసులు అందరూ దేవతల భాగాలుగా భూమి భారాన్ని తగ్గించేందుకు జన్మించారు.
ఏతేషాం కథితం రాజన్నంశావతరణం నృప । సురాణాం చాసురాణాం చ పురాణేషు ప్రకీర్తితమ్
ఓ రాజా! దేవతలు, అసురులు — వీరి భాగావతరణం గురించి పురాణాలలో చెప్పిన విధంగా నీకు వివరించాను.
యదా బ్రహ్మాదయో దేవాః ప్రార్థనార్థం హరిం గతాః । హరిణా చ తదా దత్తౌ కేశౌ ఖలు సితాసితౌ
బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలు ప్రార్థన కోసం హరిని ఆశ్రయించినప్పుడు, హరి వారికి ఒక నల్లటి వెంట్రుక, ఒక తెల్లటి వెంట్రుక ఇచ్చాడు.
శ్యామవర్ణస్తతః కృష్ణః శ్వేతః సఙ్కర్షణస్తథా । భారావతారణార్థం తౌ జాతౌ దేవాంశసమ్భవౌ
ఆ వెంట్రుకల వల్ల నల్లవర్ణుడైన కృష్ణుడు, తెల్లవర్ణుడైన సంకర్షణుడు భూమి భారాన్ని తగ్గించేందుకు దేవతల భాగాలుగా జన్మించారు.
అంశావతరణం చైతచ్ఛృణోతి భక్తిభావతః । సర్వపాపవినిర్ముక్తో మోదతే స్వజనైర్వృతః
ఈ భాగావతరణ కథను భక్తితో వినేవాడు అన్ని పాపాలనుండి విముక్తుడై, తన కుటుంబంతో ఆనందంగా ఉంటాడు.
కంసం ప్రతి యోగమాయావాక్యమ్ వ్యాస ఉవాచ హతేషు షట్సు పుత్రేషు దేవక్యా ఔగ్రసేనినా । సప్తమే పతితే గర్భే వచనాన్నారదస్య చ
వ్యాసుడు చెప్పాడు: కంసుడు దేవకీకి పుట్టిన ఆరు కుమారులను చంపిన తర్వాత, ఏడవ గర్భం వచ్చినప్పుడు నారదుని మాటల ప్రకారం,
అష్టమస్య చ గర్భస్య రక్షణార్థమతన్ద్రితః । ప్రయత్నమకరోద్రాజా మరణం స్వం విచిన్తయన్
ఎనిమిదవ గర్భాన్ని కాపాడేందుకు రాజు కంసుడు అప్రమత్తంగా ఉండి, తన మరణాన్ని ఎప్పటికప్పుడు ఆలోచిస్తూ అన్ని జాగ్రత్తలు తీసుకున్నాడు.