పునర్విచారయామాస మరణం మేఽస్త్యహో స్వసా । పాపేనాపి ప్రకర్తవ్యా దేహరక్షా విపశ్చితా
తిరిగి ఆలోచిస్తూ, 'ఓహ్! నేను చెల్లెల్ని చంపకపోతే, నేనే చనిపోతాను. పాపం చేసినా సరే, తెలివైనవారు తమ ప్రాణాలను కాపాడుకోవాలి' అన్నాడు.
ప్రాయశ్చిత్తేన పాపస్య శుద్ధిర్భవతి సర్వదా । ప్రాణరక్షా ప్రకర్తవ్యా బుధైరప్యేనసా తథా
'పాపానికి ప్రాయశ్చిత్తం చేస్తే ఎప్పుడూ పవిత్రత లభిస్తుంది. అవసరమైతే, తెలివైనవారు కూడా తప్పు చేసి అయినా ప్రాణాలను కాపాడుకోవాలి.'
విచిన్త్య మనసా కంసః ఖడ్గమాదాయ సత్వరః । జగ్రాహ తాం వరారోహాం కేశేష్వాకృష్య పాపకృత్
ఇలా మనసులో నిర్ణయించుకుని, కంసుడు వేగంగా ఖడ్గాన్ని తీసుకుని, పాపకార్యంగా ఆ అందమైన యువతిని జుట్టు పట్టుకుని లాగాడు.
కోశాత్ఖడ్గముపాకృష్య హన్తుకామో దురాశయః । పశ్యతాం సర్వలోకానాం నవోఢాం తాం చకర్ష హ
ఖడ్గాన్ని పొదిలోంచి తీసుకుని, చంపాలనే దురుద్దేశంతో, అందరి ముందు కొత్తగా పెళ్లైన ఆ యువతిని లాగాడు.
హన్యమానాఞ్చ తాం దృష్ట్వా హాహాకారో మహానభూత్ । వసుదేవానుగా వీరా యుద్ధాయోద్యతకార్ముకాః
ఆమెను చంపబోతున్నాడని చూసి, అక్కడ పెద్ద హాహాకారం చెలరేగింది. వసుదేవుని అనుచర వీరులు విల్లు పట్టుకుని యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యారు.
ముఞ్చ ముఞ్చేతి ప్రోచుస్తం తే తదాద్భుతసాహసాః । కృపయా మోచయామాసుర్దేవకీం దేవమాతరమ్
"వదిలేయి! వదిలేయి!" అని ఆ అద్భుతమైన ధైర్యవంతులు కేకలు వేశారు. దయతో వారు దేవకీ దేవమాతను విడిపించారు.
తద్యుద్ధమభవద్ ఘోరం వీరాణాఞ్చ పరస్పరమ్ । వసుదేవసహాయానాం కంసేన చ మహాత్మనా
అప్పుడా వీరుల మధ్య, వసుదేవునికి తోడుగా ఉన్నవారు, మహాత్ముడైన కంసుడితో ఘోరమైన యుద్ధం జరిగింది.
వర్తమానే తథా యుద్ధే దారుణే లోమహర్షణే । కంసం నివారయామాసుర్వృద్ధా యే యదుసత్తమాః
ఆ భయంకరమైన, రోమాంచకరమైన యుద్ధం జరుగుతుండగా, యదువంశంలో పెద్దవారు కంసుడిని ఆపారు.
పితృష్వసేయం తే వీర పూజనీయా చ బాలిశా । న హన్తవ్యా త్వయా వీర వివాహోత్సవసఙ్గమే
"ఈమె నీ నాన్నగారి చెల్లెలు, ఓ వీరా! గౌరవించదగినది, ఓ అమాయకుడా! పెళ్లి వేడుకలో నువ్వు ఆమెను చంపకూడదు, ఓ వీరుడా!"
స్త్రీహత్యా దుఃసహా వీర కీర్తిఘ్నీ పాపకృత్తమా । భూతభాషితమాత్రేణ న కర్తవ్యా విజానతా
"స్త్రీహత్య భరించలేని పాపం, ఓ వీరా! అది కీర్తిని నాశనం చేస్తుంది, అతి దుర్మార్గమైన పాపం. ఎవరో మాట చెప్పారన్న కారణంతో తెలివైనవాడు అలాంటి పని చేయకూడదు."
అన్తర్హితేన కేనాపి శత్రుణా తవ చాస్య వా । ఉదితేతి కుతో న స్యాద్వాగనర్థకరీ విభో
"నీకు లేదా ఆమెకు ఏదైనా దాగిన శత్రువు, లేదా ఏదైనా సందర్భంలో, అలాంటి స్వరం అర్థంలేనిదిగా ఎందుకు కాకూడదు, ఓ ప్రభూ?"
యశసస్తే విఘాతాయ వసుదేవగృహస్య చ । అరిణా రచితా వాణీ గుణమాయావిదా నృప
"అది నీ కీర్తికీ, వసుదేవుని ఇంటికీ నాశనం తెస్తుంది. అలాంటి మాటలు ఏదైనా మాయలో నిపుణుడైన శత్రువు చెప్పివుండవచ్చు, ఓ రాజా!"
బిభేషి వీరస్త్వం భూత్వా భూతభాషితభాషయా । యశోమూలవిఘాతార్థముపాయస్త్వరిణా కృతః
నీవు వీరుడివి అయినా భయపడుతున్నావు, భూతాలు పట్టినట్టు మాట్లాడుతున్నావు. ఇది నీ కీర్తికి మూలం నాశనం చేయడానికి తొందరపడి వేసిన యుక్తి.
పితృష్వసా న హన్తవ్యా వివాహసమయే పునః । భవితవ్యం మహారాజ భవేచ్చ కథమన్యథా
పెళ్లి సమయంలో తండ్రి చెల్లిని చంపకూడదు, మహారాజా! ఇది ఎలా తప్పుగా జరుగుతుంది చెప్పు.
ఏవం తైర్బోధ్యమానోఽసౌ నివృత్తో నాభవద్యదా । తదా తం వసుదేవోఽపి నీతిజ్ఞః ప్రత్యభాషత
వాళ్లు ఎంత చెప్పినా అతడు ఆగలేదు. అప్పుడు నీతిజ్ఞుడు అయిన వసుదేవుడు అతనితో మాట్లాడాడు.
కంస సత్యం బ్రవీమ్యద్య సత్యాధారం జగత్త్రయమ్ । దాస్యామి దేవకీపుత్రానుత్పన్నాంస్తవ సర్వశః
కంసా! నేను నిజమే చెబుతున్నాను. ఈ మూడూ లోకాలు సత్యంపై ఆధారపడి ఉన్నాయి. దేవకికి పుట్టే ప్రతి బిడ్డను నీకు ఇస్తాను.
జాతం జాతం సుతం తుభ్యం న దాస్యామి యది ప్రభో । కుమ్భీపాకే తదా ఘోరే పతన్తు మమ పూర్వజాః
ప్రభూ! పుట్టిన ప్రతి బిడ్డను నీకు ఇవ్వకపోతే, నా పూర్వీకులు భయంకరమైన కుంభీపాక నరకంలో పడిపోవాలి.
శ్రుత్వాథ వచనం సత్యం పౌరవా యే పురఃస్థితాః । ఊచుస్తే త్వరితాః కంసం సాధు సాధు పునః పునః
ఈ నిజమైన మాటలు విని ముందున్న పౌరవులు త్వరగా, 'బాగుంది, బాగుంది' అని కంసుని ప్రశంసించారు.
న మిథ్యా భాషతే క్వాపి వసుదేవో మహామనాః । కేశం ముఞ్చ మహాభాగ స్త్రీహత్యా పాతకం తథా
వసుదేవుడు ఎక్కడా అబద్ధం చెప్పడు. అదృష్టవంతుడా! కేశినిని విడిచిపెట్టు, స్త్రీ హత్య పాపాన్ని దూరం చేసుకో.
వ్యాస ఉవాచ ఏవం ప్రబోధితః కంసో యదువృద్ధైర్మహాత్మభిః । క్రోధం త్యక్త్వా స్థితస్తత్ర సత్యవాక్యానుమోదితః
వ్యాసుడు చెప్పాడు: యదువంశ పెద్దలు ఇలా బోధించగా, కంసుడు కోపాన్ని వదిలి, వారి నిజమైన మాటలకు అంగీకరించి అక్కడే నిలిచాడు.
తతో దున్దుభయో నేదుర్వాదిత్రాణి చ సస్వనుః । జయశబ్దస్తు సర్వేషాముత్పన్నస్తత్ర సంసది
ఆ తర్వాత డప్పులు మోగాయి, వాద్యాలు వినిపించాయి. అక్కడ ఉన్న అందరూ 'జయము' అని హర్షధ్వానాలు చేసారు.
ప్రసాద్య కంసం ప్రతిమోచ్య దేవకీం మహాయశాః శూరసుతస్తదానీమ్ । జగామ గేహం స్వజనానువృత్తో నవోఢయా వీతభయస్తరస్వీ
కంసుని ప్రసన్నపరిచి, దేవకిని విడిపించి, మహాప్రతిష్ఠ కలిగిన శూరుని కుమారుడు తన కుటుంబంతో, కొత్తగా పెళ్లైన భార్యతో భయమేమీ లేకుండా వేగంగా ఇంటికి వెళ్లాడు.
కంసేన దేవకీప్రథమపుత్రవధవర్ణనమ్ వ్యాస ఉవాచ అథ కాలే తు సమ్ప్రాప్తే దేవకీ దేవరూపిణీ । గర్భం దధార విధివద్వసుదేవేన సఙ్గతా
కంసుడు దేవకికి మొదటి బిడ్డను చంపిన కథ. వ్యాసుడు చెప్పాడు: సమయం వచ్చినప్పుడు, దేవకీ దేవతలాగా ప్రకాశిస్తూ, వసుదేవునితో విధిగా కలసి గర్భం ధరించింది.
పూర్ణేఽథ దశమే మాసే సుషువే సుతముత్తమమ్ । రూపావయవసమ్పన్నం దేవకీ ప్రథమం యదా
పది నెలలు పూర్తయ్యాక, దేవకీ అందమైన అవయవాలతో, శోభాయమానంగా ఉన్న తన మొదటి కుమారుడిని ప్రసవించింది.
తదాఽఽహ వసుదేవస్తాం సత్యవాక్యానుమోదితః । భావిత్వాచ్చ మహాభాగో దేవకీం దేవమాతరమ్
అప్పుడు వసుదేవుడు, నిజమైన మాటలకు అంగీకరించి, దేవతామాత అయిన దేవకిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
వరోరు సమయం మే త్వం జానాసి స్వసుతార్పణే । మోచితా త్వం మహాభాగే శపథేన మయా తదా
సుందర నడుము కలదానీ! మన పిల్లలను అప్పగించాలన్న ఒప్పందాన్ని నువ్వు గుర్తు పెట్టుకున్నావు. ఓ భాగ్యవంతురాలా! అప్పట్లో నేను చేసిన ప్రమాణంతో నిన్ను విడిపించాను.
ఇమం పుత్రం సుకేశాన్తే దాస్యామి భ్రాతృసూనవే । (ఖలే కంసే వినాశార్థం దైవే కిం వా కరిష్యసి ।)
ఈ అందమైన జుట్టు ఉన్న కుమారుడిని నీ అన్న కుమారుడికి ఇస్తాను. దుర్మార్గుడైన కంసుని నాశనం చేయడంలో లేదా విధిని ఎదుర్కొనడంలో మనం ఏమి చేయగలం?
సర్వేషాం కిల జీవానాం కాలపాశానువర్తినామ్ । భోక్తవ్యం స్వకృతం కర్మ శుభ వా యది వాశుభమ్
ప్రతి జీవికి కాలబంధనంలో ఉన్నప్పుడు, తాను చేసిన మంచి లేదా చెడు పనుల ఫలితాన్ని అనుభవించాల్సిందే.
ప్రారబ్ధం సర్వథైవాత్ర జీవస్య విధినిర్మితమ్ । దేవక్యువాచ స్వామిన్ పూర్వం కృతం కర్మ భోక్తవ్యం సర్వథా నృభిః
ప్రతి జీవికి విధి నిర్ణయించినదే జరుగుతుంది. దేవకీ ఇలా అన్నది: ప్రభూ! మునుపు చేసిన కర్మను ప్రతి మనిషి తప్పక అనుభవించాల్సిందే.
తీర్థైస్తపోభిర్దానైర్వా కిం న యాతి క్షయం హి తత్ । లిఖితో ధర్మశాస్త్రేషు ప్రాయశ్చిత్తవిధిర్నృప
తీర్థయాత్రలు, తపస్సు, దానాలు చేసినా అది ఎందుకు పోదు? రాజా! ధర్మశాస్త్రాల్లో ప్రాయశ్చిత్త విధానం చెప్పబడింది కదా.