కుత్రచిత్స్థాపయామాస దానవానాం జయాయ చ । ఏవమస్మింశ్చ సంసారే సుఖదుఃఖాన్వితాః కిల
ఆయనను ఎక్కడో స్థాపించి, దానవులను జయించేందుకు ఏర్పరిచింది. ఈ సృష్టిలో అందరూ సుఖదుఃఖాలతో కూడి ఉంటారు.
భవన్తి ప్రాణినః సర్వే విధితన్త్రనియన్త్రితాః
ఈ లోకంలోని అన్ని ప్రాణులు విధి నియమానికి లోబడి జన్మిస్తారు.
నారాయణవరదానమ్ జనమేజయ ఉవాచ వారాఙ్గనాస్త్వయాఖ్యాతా నరనారాయణాశ్రమే । ఏకం నారాయణం శాన్తం కామయానా స్మరాతురాః
జనమేజయుడు అడిగాడు: మహర్షీ! నర-నారాయణుల ఆశ్రమంలో అడవిలో ఉన్న ఆ స్త్రీలను మీరు వివరించారు. వారు నారాయణుని మాత్రమే కోరుతూ, శాంతంగా ఉండి, ప్రేమతో మోహించిపోయారు.
శప్తుకామస్తదా జాతో మునిర్నారాయణశ్చ తాః । నివారితో నరేణాథ భ్రాత్రా ధర్మవిదా నృప
ఆ సమయంలో నారాయణుడు వారికి శాపం ఇవ్వాలనుకున్నాడు. కానీ ధర్మాన్ని తెలిసిన అతని సోదరుడు నరుడు, రాజా! ఆయనను ఆపాడు.
కిం కృతం మునినా తేన వ్యసనే సముపస్థితే । తాభిః సంకల్పితేనాథ కామార్థాభిర్భృశం మునే
ఆ స్త్రీలు కామవశంగా, మనసులో నిశ్చయించి, మునిని ఆశ్రయించి వచ్చినప్పుడు, ఆ ముని ఏమి చేశాడు?
శక్రేణోత్పాదితాభిశ్చ బహుప్రార్థనయా పునః । యాచితేన వివాహార్థం కిం కృతం తేన జిష్ణునా
ఇంద్రుని కోరికతో, వారు మళ్లీ వివాహార్థంగా, అర్జునుడు కోరినప్పుడు, ముని ఏమి చేశాడు?
ఇత్యేతచ్ఛ్రోతుమిచ్ఛామి చరితం తస్య మోక్షదమ్ । నారాయణస్య మే బ్రూహి విస్తరేణ పితామహ
ముక్తిని ప్రసాదించే ఆ నారాయణుని చరిత్రను నేను పూర్తిగా వినాలనుకుంటున్నాను. పితామహా! దయచేసి నారాయణుని గురించి నాకు వివరంగా చెప్పండి.
వ్యాస ఉవాచ శృణు రాజన్ప్రవక్ష్యామి యథా తస్య మహాత్మనః । ధర్మపుత్రస్య ధర్మజ్ఞ విస్తరేణ వదామి తే
వ్యాసుడు చెప్పాడు: రాజా! ఆ మహాత్ముడైన ధర్మపుత్రుని కథను నేను నీకు పూర్తిగా చెబుతాను. విను.
శప్తుకామస్తు సందృష్టో నరేణాథ యదా హరిః । వారితోఽసౌ సమాశ్వాస్య మునిర్నారాయణస్తదా
హరిదేవుడు శాపించబోయే సమయానికి, ఆ మనిషి ఆయనను చూశాడు. అప్పుడు ముని నారాయణుడు హరిని ఆపి, అతనికి ధైర్యం చెప్పాడు.
శాన్తకోపస్తదోవాచ తాస్తపస్వీ మహామునిః । స్మితపూర్వమిదం వాక్యం మధురం ధర్మనన్దనః
ఆ మహాముని, తన కోపాన్ని శాంతించుకొని, చిరునవ్వుతో మధురంగా ఇలా అన్నాడు, ఓ ధర్మానందన!
అస్మిఞ్జన్మని చార్వంగ్యః కృతసంకల్పవానహమ్ । ఆవాభ్యాఞ్చ న కర్తవ్యః సర్వథా దారసంగ్రహః
ఈ జన్మలోనే, ఓ సుందరాంగనలారా, నేను పక్కా సంకల్పం చేసుకున్నాను. మన ఇద్దరం ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ పెళ్లి చేసుకోవద్దు.
తస్మాద్ గచ్ఛన్తు త్రిదివం కృపాం కృత్వా మమోపరి । ధర్మజ్ఞా న ప్రకుర్వన్తి వ్రతభఙ్గం పరస్య వై
కాబట్టి, మీరు నాపై కరుణ చూపించి, స్వర్గానికి వెళ్ళండి. ధర్మాన్ని తెలిసినవారు, ఇతరుల వ్రతాన్ని ఎప్పుడూ భంగం చేయరు.
శృఙ్గారేఽస్మిన్ రసే నూనం స్థాయీభావో రతిః స్మృతః । కథం కరోమి సమ్బన్ధం తదభావే సులోచనాః
ప్రేమ అనే రసంలో, స్థిరమైన భావం అనగా రతి అని అంటారు. అది లేకుండా, ఓ కనులారా, నేను మీతో సంబంధం ఎలా కలుపగలను?
కారణేన వినా కార్యం న భవేదితి నిశ్చయః । కవిభిః కథితం శాస్త్రే స్థాయీభావో రసః కిల
కారణం లేకుండా ఫలితం కలగదు అనే నిశ్చయం ఉంది. కవులు కూడా శాస్త్రాలలో స్థిరమైన భావమే రసమని చెప్పారు.
ధన్యః సుచారుసర్వాఙ్గః సభాగ్యోఽహం ధరాతలే । ప్రీతిపాత్రం యతో జాతో భవతీనామకృత్రిమమ్
ఈ భూమిపై నేను ధన్యుడిని, అందమైనవాడిని, అదృష్టవంతుడిని, ఎందుకంటే మీరు నన్ను నిజమైన ప్రేమతో ఆదరించారు.
భవతీభిః కృపాం కృత్వా రక్షణీయం వ్రతం మమ । భవిష్యామి మహాభాగాః పతిరప్యన్యజన్మని
మీ కృపతో నా వ్రతాన్ని మీరు కాపాడాలి. ఓ మహాభాగ్యవంతులారా, మరొక జన్మలో నేను మీ భర్తగా అవుతాను.
అష్టావింశే విశాలాక్ష్యో ద్వాపరేఽస్మిన్ధరాతలే । దేవానాం కార్యసిద్ధ్యర్థం ప్రభవిష్యామి సర్వథా
అష్టావింశతి ద్వాపరయుగంలో, ఓ విశాలాక్షులారా, భూమిపై దేవతల కార్యసిద్ధి కోసం నేను తప్పక జన్మిస్తాను.
తదా భవత్యో మద్దారాః ప్రాప్య జన్మ పృథక్పృథక్ । భూపతీనాం సుతా భూత్వా పలీభావం గమిష్యథ
అప్పుడు మీరు ఒక్కొక్కరుగా రాజుల కుమార్తెలుగా పుట్టి, నా భార్యలుగా అవుతారు.
ఇత్యాశ్వాస్య హరిస్తాస్తు ప్రతిశ్రుత్య పరిగ్రహమ్ । వ్యసర్జయత్స భగవాఞ్జగ్ముశ్చ విగతజ్వరాః
ఇలా హరి వారికి ధైర్యం చెప్పి, పెళ్లి మాట ఇస్తానని హామీ ఇచ్చాడు. ఆ భగవంతుడు వారిని పంపించగా, వారు సంతోషంగా వెళ్లిపోయారు.
ఏవం విసర్జితాస్తేన గతాః స్వర్గం తదాఙ్గనాః । శక్రాయ కథయామాసుః కారణం సకలం పునః
అలా ఆయన పంపిన తరువాత, ఆ స్త్రీలు స్వర్గానికి వెళ్లి, జరిగిన సంగతిని మళ్లీ ఇంద్రుడికి వివరంగా చెప్పారు.
ఆశ్రుత్య మఘవాంస్తాభ్యో వృత్తాన్తం తస్య విస్తరాత్ । తుష్టావ తం మహాత్మానం నారీర్దృష్ట్వా తథోర్వశీః
ఆమెల నుండి ఆ వృత్తాంతాన్ని పూర్తిగా విని, మఘవంతుడు ఆ మహాత్ముడిని, ఆ స్త్రీలను, ఉర్వశిని చూసి స్తుతించాడు.
ఇన్ద్ర ఉవాచ అహో ధైర్యం మునేః కామం తథైవ చ తపోబలమ్ । యేనోర్వశ్యః స్వతపసా తాదృగ్రూపాః ప్రకల్పితాః
ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు: "ఓహో! ఆ మునికి ఎంత సహనం, ఎంత తపస్సు శక్తి! అతని తపస్సుతోనే ఇంత అందమైన ఉర్వశులు కలిగారు!"
ఇతి స్తుత్వా ప్రసన్నాత్మా బభూవ సురరాట్ తతః । నారాయణోఽపి ధర్మాత్మా తపస్యభిరతోఽభవత్
అలా స్తుతించి, దేవేంద్రుడు హర్షంతో ఉన్నాడు. నారాయణుడు కూడా ధర్మపరుడు అయి తపస్సులో నిమగ్నుడయ్యాడు.
ఇత్యేతత్సర్వమాఖ్యాతం మునేర్వృత్తాన్తమద్భుతమ్ । నారాయణస్య సకలం నరస్య చ మహామునేః
ఇలా నారాయణుడి, నర మహాముని యొక్క అద్భుతమైన కథను పూర్తిగా వివరించాను.
తౌ హి కృష్ణార్జునౌ వీరౌ భూభారహరణాయ చ । జాతౌ తౌ భరతశ్రేష్ఠ భృగోః శాపవశాదిహ
వాస్తవానికి, భృగు ముని శాపం వల్ల భూభారం తీయడానికి కృష్ణుడు, అర్జునుడు అనే వీరులు ఇక్కడ జన్మించారు, ఓ భరతశ్రేష్ఠ!
రాజోవాచ కృష్ణావతారచరితం విస్తరేణ వదస్వ మే । సన్దేహో మమ చిత్తేఽస్తి తం నివారయ మానద
రాజు ఇలా అన్నాడు: "కృష్ణావతార కథను నాకు పూర్తిగా చెప్పు. నా మనసులో సందేహం ఉంది, దయచేసి దాన్ని తొలగించు, ఓ ఘనతనిచ్చేవాడా!"
యయోః పుత్రత్వమాపన్నౌ హర్యనన్తౌ మహాబలౌ । దేవకీవసుదేవౌ తౌ దుఃఖభాజౌ కథం మునే
ఓ మునివరా, దేవకీ, వసుదేవులకు హరి, అనంతుడు వంటి మహాబలవంతులైన కుమారులు కలిగినా, వారు ఎలా బాధలు అనుభవించాల్సి వచ్చిందో చెప్పండి.
కంసేన నిగడే బద్ధౌ పీడితౌ బహువత్సరాన్ । యయోః పుత్రో హరిః సాక్షాత్తపసా తోషితోఽభవత్
కంసుడు వారిని గొలుసులతో కట్టేసి ఎన్నో సంవత్సరాలు హింసించాడు. అయినా, వారి కుమారుడు హరి, వారి తపస్సు వల్ల సంతుష్టుడై, ప్రత్యక్షంగా వారికి పుట్టాడు.
జాతోఽసౌ మథురాయాం తు గోకులే స కథం గతః । కంసం హత్వా ద్వారవత్యాం నివాసం కృతవాన్కథమ్
అతడు మథురలో జన్మించాడు. అయినా, గోకులానికి ఎలా వెళ్లాడు? కంసుడిని సంహరించిన తరువాత ద్వారకలో నివాసం ఎలా ఏర్పరచుకున్నాడు?
పిత్రాదిసేవితం దేశం సమృద్ధం పావనం కిల । త్యక్త్వా దేశాన్తరేఽనార్యే గతవాన్స కథం హరిః
తండ్రి మొదలైనవారు సేవించిన, సంపన్నమైన పవిత్రమైన ఆ దేశాన్ని వదిలి, హరి ఎలా మరొక అనవసరమైన దేశానికి వెళ్లాడు?