తేఽపి స్వార్థపరా నూనం యథైవ వయమప్యుత । నాన్తరం దైత్యసురయోర్భేదోఽయం మోహసమ్భవః
వారు తమ ప్రయోజనాలకే పట్టుబడతారు, మేము కూడా అలాగే ఉంటాం. దేవతలు, దానవుల మధ్య అసలు తేడా లేదు; ఈ విభేదమంతా మాయ వల్లే.
ధనదారాదిభోగేషు వయం సక్తా దివానిశమ్ । తథైవ దేవా దేవేశి కో భేదోఽసురదేవయోః
మేము ధనం, భార్యలు, ఇతర భోగాల్లో రాత్రింబవళ్ళు మునిగిపోతాం. దేవతలు కూడా అలాగే ఉంటారు. దేవతలు, దానవుల్లో ఏ తేడా ఉంది దేవేశి?
తేఽపి కశ్యపదాయాదా వయం తత్సమ్భవాః కిల । కుతో విరోధసమ్భూతిర్జాతా మాతస్తవాధునా
వారు కూడా కశ్యపునందనులే, మేము కూడా ఆయన సంతానమే. తల్లీ! నీ పిల్లల మధ్య ఈ శత్రుత్వం ఇప్పుడు ఎలా వచ్చిందో చెప్పు.
న తథా విహితం మాతస్త్వయి సర్వసముద్భవే । సామ్యతైవ త్వయా స్థాప్యా దేవేష్వస్మాసు చైవ హి
తల్లీ! సమస్తాన్ని పుట్టించేవాడివైన నీవు ఇలాంటి విభేదాన్ని ఎప్పుడూ ఉద్దేశించలేదు. దేవతలకైనా మాకైనా సమానత్వాన్ని నీవే స్థాపించాలి.
గుణవ్యతికరాత్సర్వే సముత్పన్నాః సురాసురాః । గుణాన్వితా భవేయుస్తే కథం దేహభృతోఽమరాః
మూడు గుణాలు కలిసినప్పుడు దేవతలు, దానవులు పుడతారు. శరీరధారులు అయిన వారు, అమరులైనా సరే, గుణాలు లేకుండా ఎలా ఉంటారు?
కామః క్రోధశ్చ లోభశ్చ సర్వదేహేషు సంస్థితాః । వర్తన్తే సర్వదా తస్మాత్ కోఽవిరోధీ భవేఞ్చనః
కామం, కోపం, లోభం అన్నీ ప్రతి శరీరంలో ఉంటాయి. అవి ఎప్పుడూ పనిచేస్తూనే ఉంటాయి. అందుకే ఎవరు విరోధం లేకుండా ఉండగలరు?
త్వయా మిథో విరోధోఽయం కల్పితః కిల కౌతుకాత్ । మన్యామహే విభేదేన నూనం యుద్ధదిదృక్షయా
ఈ పరస్పర విరోధాన్ని నీవే ఆటగా ఏర్పరిచావు. మేము అనుకుంటున్నాం — నీవు ఈ విభేదాన్ని చేసి యుద్ధాన్ని చూడాలని కోరుకున్నావని.
అన్యథా ఖలు భ్రాతౄణాం విరోధః కీదృశోఽనఘే । త్వం చేన్నేచ్ఛసి చాముణ్డే వీక్షితుం కలహం కిల
లేకపోతే, తల్లీ! అన్నదమ్ముల మధ్య ఇలాంటి గొడవ ఎలా వస్తుంది? చాముండే! నీవు కలహాన్ని చూడాలని కోరుకోకపోతే, అది జరగదు.
జానామి ధర్మం ధర్మజ్ఞే వేద్మి చాహం శతక్రతుమ్ । తథాపి కలహోఽస్మాకం భోగార్థం దేవి సర్వదా
ధర్మాన్ని నాకు తెలుసు, ధర్మాన్ని తెలిసినవాడివి నీవు. శతక్రతువును కూడా నాకు తెలుసు. అయినా, దేవీ! మేమందరం భోగాల కోసమే ఎప్పుడూ కలహిస్తూనే ఉంటాం.
ఏకః కోఽపి న శాస్తాస్తి సంసారే త్వాం వినామ్బికే । స్పృహావతస్తు కః కర్తుం క్షమతే వచనం బుధః
ఈ లోకంలో నిన్ను తప్ప మరొక పాలకుడు ఎవ్వరూ లేరు అంబికే! మనసులో కోరికలు ఉన్నవాడు మరొకరి మాట వినగలడా?
దేవాసురైరయం సిన్ధుర్మథితః సమయే క్వచిత్ । విష్ణునా విహితో భేదః సుధారత్నచ్ఛలేన వై
ఒకసారి దేవతలు, దానవులు కలిసి సముద్రాన్ని మథించారు. విష్ణువు అమృతం, రత్నాలను నెపంగా చూపించి విభేదాన్ని కలిగించాడు.
త్వయాసౌ కల్పితః శౌరిః పాలకత్వే జగద్గురుః । తేన లక్ష్మీః స్వయం లోభాద్ గృహీతామరసున్దరీ
దేవీ! జగద్గురువైన నీవు విష్ణువును రక్షకుడిగా నియమించావు. ఆయన లోభంతో అమరసుందరిగా లక్స్మిని తీసుకున్నాడు.
ఐరావతస్తథేన్ద్రేణ పారిజాతోఽథ కామధుక్ । ఉచ్చైఃశ్రవాః సురైః సర్వం గృహీతం వైష్ణవేచ్ఛయా
ఇంద్రుడు ఐరావతాన్ని తీసుకున్నాడు; పారిజాత వృక్షం, కామధేనువును కూడా. ఉచ్చైశ్రవను, మిగతా అన్నిటినీ దేవతలు విష్ణువు అనుమతితో తీసుకున్నారు.
అనయం తాదృశం కృత్వా జాతా దేవాస్తు సాధవః । (అన్యాయినః సురా నూనం పశ్య త్వం ధర్మలక్షణమ్ ।)
అలా చేసి దేవతలు ధర్మవంతులయ్యారు అంటారు. (అయితే దేవీ! నిజంగా చూడూ, దేవతలు అన్యాయంగా ప్రవర్తించారు — ఇదే ధర్మ లక్షణమా?)
నూనం దైత్యాః పరాభూవన్పశ్య త్వం ధర్మలక్షణమ్ । క్వ ధర్మః కీదృశో ధర్మః క్వ కార్యం క్వ చ సాధుతా
నిశ్చయంగా రాక్షసులు ఓడిపోయారు — నీకు నీవే ధర్మానికి గుర్తు చూడగలవు. ఎక్కడ ధర్మం ఉంది? ఇది ఎలాంటి ధర్మం? ఏ పని చేయాలి? మంచితనం ఎక్కడ?
కథయామి చ కస్యాగ్రే సిద్ధం మైమాంసికం మతమ్ । తార్కికా యుక్తివాదజ్ఞా విధిజ్ఞా వేదవాదకాః
ఈ స్థిరమైన మీమాంసకుల మతాన్ని నేను ఎవరి ముందు చెప్పాలి? తర్కంలో నిపుణులు, వాదనలో ప్రావీణ్యం ఉన్నవారు, కర్మకాండిలో నిపుణులు, వేదాలను వివరించే వారు —
ఉక్తాః సకర్తృకం విశ్వం వివదన్తే జడాత్మకాః । కర్తా భవతి చేదస్మిన్సంసారే వితతే కిల
వీళ్లందరూ ఈ జగత్తుకు ఒక కర్త ఉన్నాడని చెప్పారు. అయినా, వీళ్లంతా మూర్ఖుల్లా పరస్పరం వాదించుకుంటారు. ఈ విశాలమైన లోకంలో ఒక కర్త ఉంటే —
విరోధః కీదృశస్తత్ర చైకకర్మణి వై మిథః । వేదే నైకమతిః కస్మాచ్ఛాస్త్రేష్వపి తథా పునః
ఒకే పనిలో పరస్పరం ఎలా విరుద్ధత వస్తుంది? వేదంలో కూడా ఎందుకు ఒక్క అభిప్రాయం ఉండదు? అలాగే ఇతర శాస్త్రాలలోనూ ఎందుకు అంతే?
నైకవాక్యం వచస్తేషామపి వేదవిదాం పునః । యతః స్వార్థపరం సర్వం జగత్స్థావరజఙ్గమమ్
వేదాన్ని బాగా తెలిసినవారిలో కూడా మాటలు ఒక్కటిగా ఉండవు. ఎందుకంటే, ఈ జగత్తులోని జంతువులూ, చెట్లూ అందరూ తమ స్వార్థమే చూస్తారు.
నిఃస్పృహః కోఽపి సంసారే న భవేన్న భవిష్యతి । శశినాథ గురోర్భార్యా హృతా జ్ఞాత్వా బలాదపి
ఈ లోకంలో ఎవరూ, ఎప్పుడూ కోరికలు లేకుండా ఉండరు. చంద్రుని గురువు భార్యను కూడా బలవంతంగా తీసుకున్నాడు — ఇది తెలిసే చేసాడు.
గౌతమస్య తథేన్ద్రేణ జానతా ధర్మనిశ్చయమ్ । గురుణానుజభార్యా చ భుక్తా గర్భవతీ బలాత్
అలాగే, గౌతముని భార్యను ఇంద్రుడు — ధర్మం ఏమిటో బాగా తెలిసినవాడు — బలవంతంగా పొందాడు. గురువు తమ్ముడి భార్యను కూడా బలవంతంగా అనుభవించి గర్భవతిని చేశాడు.
శప్తో గర్భగతో బాలః కృతశ్చాన్ధస్తథా పునః । విష్ణునా చ శిరశ్ఛిన్నం రాహోశ్చక్రేణ వై బలాత్
ఆ గర్భంలో ఉన్న బిడ్డను శపించి, అంధుడిగా చేశాడు. విష్ణువు తన చక్రంతో రాహువు తల బలవంతంగా కోసేశాడు.
అపరాధం వినా కామం తదా సత్త్వవతామ్బికే । పౌత్రో ధర్మవతాం శూరః సత్యవ్రతపరాయణః
ఏ తప్పు లేకపోయినా, అమ్మా, మంచివాళ్లు కూడా ఇలా చేశారు. ధర్మాన్ని పాటించే వీరుడైన మనవడు కూడా —
యజ్వా దానపతిః శాన్తః సర్వజ్ఞః సర్వపూజకః । కృత్వాథ వామనం రూపం హరిణా ఛలవేదినా
యజ్ఞాలు చేసే వాడు, దానధర్మంలో ముందుండే వాడు, శాంతుడూ, అన్నీ తెలిసినవాడు, అందరినీ పూజించే వాడు — వామన రూపం ధరించి, హరి మోసంతో —
వఞ్చితోఽసౌ బలిః సర్వం హృతం రాజ్యం పురా కిల । తథాపి దేవాన్ధర్మస్థాన్ప్రవదన్తి మనీషిణః
బలిని మోసం చేసి, అతని రాజ్యాన్ని మొత్తం తీసుకున్నాడు. అయినా, పండితులు దేవతలనే ధర్మస్థులు అంటారు.
వదన్తి చాటువాదాంశ్చ ధర్మవాదాజ్జయం గతాః । ఏవం జ్ఞాత్వా జగన్మాతర్యథేచ్ఛసి తథా కురు
మాయ మాటలతో గెలిచినవాళ్లను కూడా ధర్మవాదులు అంటారు. అందుకే, జగన్మాతా, ఇది తెలుసుకొని నువ్వు ఇష్టమైనట్లు చేయు.
శరణా దానవాః సర్వే జహి వా రక్ష వా పునః । శ్రీదేవ్యువాచ సర్వే గచ్ఛత పాతాలం తత్ర వాసం యథేప్సితమ్
అన్ని రాక్షసులు నీ ఆశ్రయానికి వచ్చారు — నీవు వారిని చంపినా, కాపాడినా నీ ఇష్టం. (శ్రీదేవి ఇలా అన్నది:) మీ అందరూ పాతాళానికి వెళ్లి, మీకు నచ్చినట్లు అక్కడ నివసించండి.
కురుధ్వం దానవాః సర్వే నిర్భయా గతమన్యవః । కాలః ప్రతీక్ష్యో యుష్మాభిః కారణం స శుభేఽశుభే
మీరు అందరూ భయమూ, కోపమూ లేకుండా అక్కడ ఉండండి. మీరు కాలాన్ని ఎదురుచూడాలి. అదే మేలుకు, చెడుకు కారణం.
సునిర్వేదపరాణాం హి సుఖం సర్వత్ర సర్వదా । త్రైలోక్యస్య చ రాజ్యేఽపి న సుఖం లోభచేతసామ్
ఎవరైనా పూర్తిగా విరక్తి కలిగినవారికి ఎక్కడైనా, ఎప్పుడైనా ఆనందమే. కానీ, లోభులకు మూడు లోకాలను పాలించినా సంతోషం ఉండదు.
కృతేఽపి న సుఖం పూర్ణం సస్పృహాణాం ఫలైరపి । తస్మాత్త్యక్త్వా మహీమేతాం ప్రయాన్త్వద్య మహీతలమ్
కోరికలు ఉన్నవారికి ఫలితాలు వచ్చినా, సంపూర్ణమైన ఆనందం ఉండదు. అందుకే, ఈ భూమిని వదిలి, ఇప్పుడు భూమి అడుగునకు వెళ్లండి.