వ్యాస ఉవాచ ఇతి తస్య వచః శ్రుత్వా నరః ప్రోవాచ భారత । కా తే చిన్తాత్ర దైత్యేన్ద్ర వృథా తపసి చావయోః
వ్యాసుడు చెప్పాడు: అతని మాటలు విని, నరుడు ఇలా అన్నాడు: "దైత్యేంద్రా! మా తపస్సు గురించి నీకు ఎందుకు వృథాగా ఆందోళన?"
సామర్థ్యే సతి యత్కుర్యాత్తత్సంపద్యేత తస్య హి । ఆవాం కార్యద్వయే మన్ద సమర్థౌ లోకవిశ్రుతౌ
"ఎవరైనా శక్తి ఉన్నదాన్ని చేస్తే, అది ఫలిస్తుంది. మేమిద్దరం రెండు పనుల్లోను సమర్థులమని లోకంలో పేరుంది, ఓ మూర్ఖా!"
యుద్ధే తపసి సామర్థ్యం త్వం పునః కిం కరిష్యసి । గచ్ఛ మార్గే యథాకామం కస్మాదత్ర వికత్థసే
"పోరులోనైనా, తపస్సులోనైనా శక్తి ఉన్నవాడికే విజయం. మరి నువ్వేం చేయగలవు? నీకు నచ్చినట్టు వెళ్లిపో, ఇక్కడ ఎందుకు పొగడ్తలు చెబుతున్నావు?"
బ్రహ్మతేజో దురారాధ్యం న త్వం వేద విమోహితః । విప్రచర్చా న కర్తవ్యా ప్రాణిభిః సుఖమీప్సుభిః
"బ్రాహ్మణుల తేజస్సు పొందడం చాలా కష్టం — నువ్వు మాయలో పడి దీన్ని తెలుసుకోవడం లేదు. సుఖాన్ని కోరే వారు వాదప్రత్యవాదాలు చేయకూడదు."
ప్రహ్లాద ఉవాచ తాపసౌ మన్దబుద్ధీ స్థో మృషా వాం గర్వమోహితౌ । మయి తిష్ఠతి దైత్యేన్ద్రే ధర్మసేతుప్రవర్తకే
ప్రహ్లాదుడు అన్నాడు: "మీరిద్దరూ తపస్సు చేసే వారు, కానీ బుద్ధిహీనులు. మిమ్మల్ని మోసం చేసే గర్వంతో ఉన్నారు. నేను, దైత్యేంద్రుడిగా, ధర్మాన్ని స్థాపించే వాడిగా ఇక్కడ ఉన్నప్పుడు."
న యుక్తమేతత్తీర్థేఽస్మిన్నధర్మాచరణం పునః । కా శక్తిస్తవ యుద్ధేఽస్తి దర్శయాద్య తపోధన
"ఈ పవిత్రమైన తీర్థంలో అధర్మంగా ప్రవర్తించడం తగదు. పోరులో నీకు ఎంత శక్తి ఉందో చూపించు, ఓ తపస్సు సంపాదించినవాడా!"
వ్యాస ఉవాచ తదాకర్ణ్య వచస్తస్య నరస్తం ప్రత్యువాచ హ । యుద్ధస్వాద్య మయా సార్ధం యది తే మతిరీదృశీ
వ్యాసుడు ఇలా చెప్పాడు: అతని మాటలు విని, ఆ మనిషి ఇలా సమాధానం ఇచ్చాడు — 'నీకు ఇంత ధృఢనిశ్చయం ఉంటే, ఇప్పుడు నాతో యుద్ధం చేయి.'
అద్య తే స్ఫోటయిష్యామి మూర్ధానమసురాధమ । ( యుద్ధే శ్రద్ధా న తే పశ్చాద్భవిష్యతి కదాచన ।)
‘ఈ రోజు నీ తలను పగలగొడతాను, అసురలోకంలో నీవు చెత్తవాడివి! ఇకపై నీకు యుద్ధంలో ధైర్యం ఉండదు.’
ప్రహ్లాదో బలవానత్ర ప్రతిజ్ఞామారురోహ సః । యేన కేనాప్యుపాయేన జేష్యామి తావుభావపి
ప్రహ్లాదుడు బలవంతుడై, అక్కడ ఒక ప్రతిజ్ఞ చేశాడు — ‘ఏదైనా మార్గం ద్వారా వీరిద్దరినీ నేను ఓడిస్తాను.’
నరనారాయణౌ దాన్తావృషీ తపిసమన్వితౌ । వ్యాస ఉవాచ ఇత్యుక్త్వా వచనం దైత్యః ప్రతిగృహ్య శరాసనమ్
నరుడు, నారాయణుడు ఇద్దరూ శాంత స్వభావంతో, తపస్సుతో ఉన్నారు. వ్యాసుడు ఇలా చెప్పాడు: అలా చెప్పి, ఆ దైత్యుడు తన విల్లు తీసుకున్నాడు.
ఆకృష్య తరసా చాపం జ్యాశబ్దఞ్చ చకార హ । నరోఽపి ధనురాదాయ శరాంస్తీవ్రాఞ్ఛిలాశితాన్
ఆ దైత్యుడు బలంగా విల్లు లాగి, దాని తంతి శబ్దం వినిపించేలా చేశాడు. నరుడూ తన విల్లు తీసుకుని, గట్టిగా రాళ్లతో చేసిన పదునైన బాణాలను సిద్ధం చేసుకున్నాడు.
ముమోచ బహుశః కోధాత్ప్రహ్లాదోపరి పార్థివ
రాజు కోపంతో, ప్రహ్లాదునిపై అనేక భయంకరమైన బాణాలను వదిలాడు.
తాన్దైత్యరాజస్తపనీయపుఙ్ఖై- శ్చిచ్ఛేద బాణైస్తరసా సమేత్య । సమీక్ష్య ఛిన్నాంశ్చ నరః స్వసృష్టా- నన్యాన్ముమోచాశు రుషాన్వితో వై
దైత్యరాజు తన బంగారు పుంఖాలతో ఉన్న బాణాలతో, ఆ బాణాలను వేగంగా కోసేశాడు. తన బాణాలు కోసేయబడ్డాయని చూసి, నరుడు కోపంతో మరిన్ని కొత్త బాణాలను త్వరగా వదిలాడు.
దైత్యాథిపస్తానపి తీవ్రవేగై- శ్ఛిత్త్వా జఘానోరసి తం మునీన్ద్రమ్ । నరోఽపి తం పఞ్చభిరాశుగైశ్చ కుద్ధోఽహనద్దైత్యపతిం బాహుదేశే
దైత్యాధిపతి కూడా ఆ వేగంగా వచ్చిన బాణాలను కోసి, ఆ మునిశ్రేష్ఠుడిని ఛాతీలో గట్టిగా కొట్టాడు. నరుడు కూడా కోపంతో ఐదు వేగమైన బాణాలతో దైత్యపతిని భుజంపై గాయపరిచాడు.
సేన్ద్రాః సురాస్తత్ర తయోర్హి యుద్ధం ద్రష్టుం విమానైర్గగనస్థితాశ్చ । నరస్య వీర్యం యుధి సంస్థితస్య తే తుష్టువుర్దైత్యపతేశ్చ భూయః
ఇంద్రుడితో కూడిన దేవతలు ఆ ఇద్దరి యుద్ధాన్ని చూడటానికి ఆకాశంలో విమానాల్లో నిలబడ్డారు. యుద్ధంలో నిలబడిన నరుని వీరత్వాన్ని వారు ప్రశంసించారు, దైత్యపతిని కూడా స్తుతించారు.
వవర్ష దైత్యాధిప ఆత్తచాపః శిలీముఖానమ్బుధరో యథాపః । ఆదాయ శార్ఙ్గ ధనురప్రమేయం ముమోచ బాణాఞ్ఛితహేమపుఙ్ఖాన్
దైత్యాధిపతి విల్లు చేతపట్టి, మేఘం నీళ్లు కురిపించినట్టు బాణాలను వర్షంలా వదిలాడు. అపారమైన శారంగ విల్లు తీసుకుని, బంగారు పుంఖాలతో ఉన్న బాణాలను వదిలాడు.
బభూవ యుద్ధం తుములం తయోస్తు జయైషిణోః పార్థివ దేవదైత్యయోః । వవర్షురాకాశపథే స్థితాస్తే పుష్పాణి దివ్యాని ప్రహృష్టచిత్తాః
ఆ ఇద్దరి మధ్య, రాజు మరియు దేవదైత్యుడు ఇద్దరూ విజయం కోసం పోటీ పడుతూ, ఘోరమైన యుద్ధం జరిగింది. ఆకాశంలో ఉన్నవారు ఆనందంతో దివ్యపుష్పాలను వర్షించారు.
చుకోప దైత్యాధిపతిర్హరౌ స ముమోచ బాణానతితీవ్రవేగాన్ । చిచ్ఛేద తాన్ధర్మసుతః సుతీక్ష్ణై- ర్ధనుర్విముక్తైర్విశిఖైస్తదాఽఽశు
దైత్యాధిపతి హరిలో కోపంతో, అత్యంత వేగంగా బాణాలను వదిలాడు. ధర్ముని కుమారుడు తన పదునైన బాణాలతో వాటిని వెంటనే కోసేశాడు.
తతో నారాయణం బాణైః ప్రహ్లాదశ్చాతికర్షితైః । వవర్ష సుస్థితం వీరం ధర్మపుత్రం సనాతనమ్ । నారాయణోఽపి తం వేగాన్ముక్తైర్బాణైః శిలాశితైః
తర్వాత ప్రహ్లాదుడు ధైర్యంగా నిలబడి ఉన్న శాశ్వతుడైన నారాయణునిపై అత్యంత బలమైన బాణాలను వర్షించాడు. నారాయణుడు కూడా రాళ్లతో చేసిన పదునైన బాణాలతో అతనిపై గట్టిగా దాడి చేశాడు.
తుతోదాతీవ పురతో దైత్యానామధిపం స్థితమ్ । సన్నిపాతోఽమ్బరే తత్ర దిదృక్షూణాం బభూవ హ
ఆయన ఎదుట నిలబడి ఉన్న దైత్యాధిపతిని బలంగా గాయపరిచాడు. ఆకాశంలో ఆ ఘట్టాన్ని చూడాలని ఆసక్తిగా ఉన్నవారు అక్కడ కూడి చూశారు.
దేవానాం దానవానాఞ్చ కుర్వతాం జయఘోషణమ్ । ఉభయోః శరవర్షేణ ఛాదితే గగనే తదా
దేవతలు, దానవులు ఇద్దరూ పరస్పరం విజయధ్వని చేస్తూ యుద్ధం చేశారు. ఆ సమయంలో, ఇద్దరి బాణవర్షంతో ఆకాశం పూర్తిగా కప్పబడింది.
దివాపి రాత్రిసదృశం బభూవ తిమిరం మహత్ । ఊచుః పరస్పరం దేవా దైత్యాశ్చాతీవ విస్మితాః
పగలు అయినా, రాత్రిలా ఘోరమైన చీకటి వ్యాపించింది. దేవతలు, దానవులు ఆశ్చర్యంతో ఒకరితో ఒకరు మాట్లాడుకున్నారు.
అదృష్టపూర్వం యుద్ధం వై వర్తతేఽద్య సుదారుణమ్ । దేవర్షయోఽథ గన్ధర్వా యక్షకిన్నరపన్నగాః
‘ఇంత భయంకరమైన యుద్ధం మునుపెన్నడూ చూడలేదు!’ దేవర్షులు, గంధర్వులు, యక్షులు, కిన్నరులు, పన్నగులు —
విద్యాధరాశ్చారణాశ్చ విస్మయం పరమం యయుః । నారదః పర్వతశ్చైవ ప్రేక్షణార్థం స్థితౌ మునీ
విద్యాధరులు, చారణులు కూడా పరమ ఆశ్చర్యానికి లోనయ్యారు. నారదుడు, పర్వతుడు అనే మునులు కూడా ఆ దృశ్యాన్ని చూడటానికి అక్కడ నిలబడ్డారు.
నారదః పర్వతం ప్రాహ నేదృశం చాభవత్పురా । తారకాసురయుద్ధఞ్చ తథా వృత్రాసురస్య చ
నారదుడు పర్వతునితో ఇలా అన్నాడు: ఇంతటి ఘోరమైన యుద్ధం ఇంతకుముందు ఎప్పుడూ జరగలేదు. తారకాసురుడితో జరిగిన యుద్ధంలోనైనా, వృత్రాసురుడితో జరిగిన యుద్ధంలోనైనా ఇంతటి తీవ్రత ఉండలేదు.
మధుకైటభయోర్యుద్ధం హరిణా చేదృశం కృతమ్ । ప్రహ్లాదః ప్రబలః శూరో యస్మాన్నారాయణేన చ
మధు, కైటభులతో హరిచేసిన యుద్ధంలో కూడా ఇంతటి పోరాటం జరగలేదు. ప్రహ్లాదుడు ఎంత బలవంతుడు, ధైర్యవంతుడో చూడు; నారాయణుడే అతనితో సమానంగా యుద్ధం చేయాల్సి వచ్చింది.
కరోతి సదృశం యుద్ధం సిద్ధేనాద్భుతకర్మణా । వ్యాస ఉవాచ దినే దినే తథా రాత్రౌ కృత్వా కృత్వా పునః పునః
అతడు అద్భుతమైన శక్తిశాలి కావడంతో, నారాయణుడు కూడా అతనితో సమానంగా యుద్ధం చేశాడు. వ్యాసుడు ఇలా చెప్పాడు: ప్రతిరోజూ, ప్రతి రాత్రి, మళ్లీ మళ్లీ ఆ ఇద్దరూ ఘోరమైన యుద్ధం చేశారు.
చక్రతుః పరమం యుద్ధం తౌ తదా దైత్యతాపసౌ । నారాయణస్తు చిచ్ఛేద ప్రహ్లాదస్య శరాసనమ్
ఆ సమయంలో ఆ దైత్య తపస్వి, నారాయణుడు ఇద్దరూ పరాకాష్ట స్థాయిలో యుద్ధం చేశారు. అప్పుడు నారాయణుడు ఒకే బాణంతో ప్రహ్లాదుని విల్లు కోసేశాడు.
తరసైకేన బాణేన స చాన్యద్ధనురాదదే । నారాయణస్తు తరసా ముక్త్వాన్యఞ్చ శిలీముఖమ్
ఒకే బాణంతో ఆ విల్లు విరిగిపోవడంతో, ప్రహ్లాదుడు ఇంకొక విల్లు తీసుకున్నాడు. నారాయణుడు మరొక పదునైన బాణాన్ని బలంగా వదిలాడు.
తదైవ మధ్యతశ్చాపం చిచ్ఛేద లఘుహస్తకః । ఛిన్నం ఛిన్నం పునర్దైత్యో ధనురన్యత్సమాదదే
ఆ బాణాన్ని చురుకైన చేతితో వెంటనే వదిలి, ఆ విల్లును మధ్యలో చీల్చేశాడు. ప్రతి సారి విల్లు విరిగినప్పుడు, ఆ దైత్యుడు మరో కొత్త విల్లు తీసుకున్నాడు.