మాదృశానాం కలావస్మిన్కా కథా మునిసత్తమ । వ్యాస ఉవాచ కార్యం వై కారణాద్భిన్నం కథం భవతి భారత
నాతోలాంటి వారికి ఈ విషయాల్లో ఏమి చెప్పగలం, ఓ మునిశ్రేష్ఠా? వ్యాసుడు చెప్పాడు: ఓ భారతా, ఫలితం కారణం నుండి వేరుగా ఎలా ఉండగలదు?
కటకం కుణ్డలఞ్చైవ సువర్ణసదృశం భవేత్ । అహఙ్కారోద్భవం సర్వం బ్రహ్మాణ్డం సచరాచరమ్
కడగం, కుండలాలు బంగారంలా కనిపించవచ్చు; అలాగే, ఈ జగత్తులో చలించేవి, నిలిచేవి అన్నీ అహంకారంనుండే ఉద్భవించాయి.
పటస్తన్తువశః ప్రోక్తస్తద్వియుక్తః కథం భవేత్ । మాయాగుణైస్త్రిభిః సర్వం రచితం స్థిరజఙ్గమమ్
బట్ట తంతువులపై ఆధారపడి ఉంటుంది; అవి లేకుండా బట్ట ఎలా ఉంటుంది? మాయా గుణాలైన మూడు లక్షణాలతోనే చలించేవి, నిలిచేవి అన్నీ సృష్టించబడ్డాయి.
సతృణస్తమ్బపర్యన్తం కా తత్ర పరిదేవనా । బ్రహ్మా విష్ణుస్తథా రుద్రస్తే చాహఙ్కారమోహితాః
గడ్డి నుండి స్తంభం వరకు, అక్కడ శోకించడంలో ప్రయోజనం ఏముంది? బ్రహ్మ, విష్ణు, రుద్రులు కూడా అహంకార మోహంలో మునిగిపోయారు.
భ్రమన్త్యస్మిన్మహాగాధే సంసారే నృపసత్తమ । వసిష్ఠనారదాద్యాశ్చ మునయో జ్ఞానినః పరమ్
ఈ విస్తారమైన, లోతైన సంసారంలో, ఓ రాజశ్రేష్ఠా, వసిష్ఠుడు, నారదుడు వంటి మహర్షులు, పరమ జ్ఞానులు కూడా తిరుగుతూ ఉంటారు.
తేఽభిభూతాః సంసరన్తి సంసారేఽస్మిన్పునః పునః । న కోఽప్యస్తి నృపశ్రేష్ఠ త్రిషు లోకేషు దేహభృత్
వారు అహంకారానికి లోనై, ఈ సంసారంలో మళ్లీ మళ్లీ తిరుగుతూ ఉంటారు; ఓ రాజశ్రేష్ఠా, ఈ మూడు లోకాల్లో శరీరధారులు ఎవ్వరూ మినహాయింపుకారు.
ఏభిర్మాయాగుణైర్ముక్తః శాన్త ఆత్మసుఖే స్థితః । కామక్రోధౌ తథా లోభో మోహోఽహఙ్కారసమ్భవః
ఈ మాయా గుణాల నుండి విముక్తుడై, శాంతంగా, ఆత్మానందంలో నిలిచినవాడే నిజమైనవాడు; కోరిక, కోపం, లోభం, మోహం అన్నీ అహంకారంనుండే పుట్టుతాయి.
న ముఞ్చన్తి నరం సర్వం దేహవన్తం నృపోత్తమ । అధీత్య వేదశాస్త్రాణి పురాణాని విచిన్త్య చ
ఈ కోరిక, కోపం మొదలైనవి, ఓ రాజశ్రేష్ఠా, శరీరమున్న ప్రతి మనిషిని విడిచిపెట్టవు; వేదాలు, శాస్త్రాలు, పురాణాలు చదివినా, ఆలోచించినా కూడా.
కృత్వా తీర్థాటనం దానం ధ్యానఞ్చైవ సురార్చనమ్ । కరోతి విషయాసక్తః సర్వం కర్మ చ చౌరవత్
తీర్థయాత్రలు చేయడం, దానం చేయడం, ధ్యానం చేయడం, దేవతలను పూజించడం చేసినా, విషయాలలో ఆసక్తి ఉన్నవాడు, తన అన్ని పనులనూ దొంగలా చేస్తాడు.
విచారయతి నో పూర్వం కామమోహమదాన్వితః । కృతే యుగేఽపి త్రేతాయాం ద్వాపరే కురునన్దన
కామం, మోహం, మదంతో నిండినవాడు ముందుగా ఆలోచించడు; కృతయుగంలోనైనా, త్రేతాయుగంలోనైనా, ద్వాపరయుగంలోనైనా ఇదే పరిస్థితి, ఓ కురునందన.
విద్ధోఽత్రాస్తి చ ధర్మోఽపి కా కథాద్య కలౌ పునః । స్పర్ధా సదైవ సద్రోహా లోభామర్షౌ చ సర్వదా
అప్పుడే ధర్మం గాయపడింది; మరి ఇప్పుడు కలియుగంలో ఏమి చెప్పగలం? అసూయ, శత్రుత్వం, లోభం, కోపం ఎప్పుడూ పెరిగిపోతున్నాయి.
ఏవంవిధోఽస్తి సంసారో నాత్ర కార్యా విచారణా । సాధవో విరలా లోకే భవన్తి గతమత్సరాః
ఈ సంసారం ఇలాగే ఉంది—ఇంకా ఆలోచన అవసరం లేదు; అసూయ లేని సద్గుణులు లోకంలో చాలా అరుదు.
జితక్రోధా జితామర్షా దృష్టాన్తార్థం వ్యవస్థితాః । రాజోవాచ తే ధన్యాః కృతపుణ్యాస్తే మదమోహవివర్జితాః
కోపాన్ని, అసూయను జయించినవారు, ఇతరులకు ఉదాహరణగా నిలిచినవారు; రాజు చెప్పాడు: వారు ధన్యులు, పుణ్యవంతులు, మదమోహాలు లేని వారు.
జితేన్ద్రియాః సదాచారా జితం తైర్భువనత్రయమ్ । దునోమి పాతకం స్మృత్వా పితుర్మమ మహాత్మనః
ఇంద్రియాలను జయించి, సదాచారంలో నిలిచినవారు మూడు లోకాలను జయించారు; నా మహాత్ముడైన తండ్రి చేసిన పాపాన్ని గుర్తుచేసుకుని నేను బాధపడుతున్నాను.
కృతస్తపస్వినః కణ్ఠే మృతసర్పో హ్యఘం వినా । అతస్తస్య మునిశ్రేష్ఠ భవితా కిం మమాగ్రతః
ఒక మృత సర్పాన్ని ఆ తపస్వి మెడలో పెట్టారు కానీ దానివల్ల ఎలాంటి హాని జరగలేదు. కాబట్టి, మునిశ్రేష్ఠా, నా ముందర ఇప్పుడు ఏమి జరుగుతుందో చెప్పు.
న జానే బుద్ధిసమ్మోహాత్కిం వా కార్యం భవిష్యతి । మధు పశ్యతి మూఢాత్మా ప్రపాతం నైవ పశ్యతి
నా మనస్సు అయోమయంగా ఉండటంతో ఏ పని జరుగుతుందో నాకు తెలియదు. మూర్ఖుడు తేనెను మాత్రమే చూస్తాడు, పక్కనే ఉన్న లోతైన అగాధాన్ని మాత్రం చూడడు.
కరోతి నిన్దితం కర్మ నరకాన్న బిభేతి చ । కథం యుద్ధం పురా వృత్తం విస్తరాత్తద్వదస్వ మే
అవమానకరమైన పనులు చేసినా నరకాన్ని భయపడడు. పూర్వకాలంలో యుద్ధం ఎలా జరిగిందో వివరంగా చెప్పు.
ప్రహ్లాదేన యథా చోగ్రం నరనారాయణస్య వై । ప్రహ్లాదస్తు కథం యాతః పాతాలాత్తద్వదస్వ మే
ప్రహ్లాదుడు నరనారాయణులతో ఎలా ఘోరమైన యుద్ధం చేశాడు? అలాగే, ప్రహ్లాదుడు పాతాళానికి ఎలా వెళ్ళాడు? ఇది కూడా నాకు వివరంగా చెప్పు.
సారస్వతే మహాతీర్థే పుణ్యే బదరికాశ్రమే । నరనారాయణౌ శాన్తౌ తాపసౌ మునిసత్తమౌ
పవిత్రమైన సరస్వతి తీర్థంలో, బదరికాశ్రమంలో, నరుడు మరియు నారాయణుడు శాంతంగా తపస్సు చేస్తూ, మునులలో శ్రేష్ఠులుగా నివసించేవారు.
కృతవన్తౌ తథా యుద్ధం హేతునా కేన మానద । వైరం భవతి విత్తార్థం దారార్థం వా పరస్పరమ్
ఓ మహానుభావా, వారు ఎందుకు యుద్ధంలో పాల్గొన్నారు? దానికి కారణం ఏమిటి? ధనం కోసం లేదా భార్య కోసం మనుషుల మధ్య శత్రుత్వం కలుగుతుంది.
ఏషణారహితౌ కస్మాచ్చక్రతుః ప్రధనం మహత్ । ప్రహ్లాదోఽపి చ ధర్మాత్మా జ్ఞాత్వా దేవౌ సనాతనౌ
వారు ఏ ఆశలు లేకుండా ఉండి కూడా ఎందుకు అంత గొప్ప యుద్ధం చేశారు? ప్రహ్లాదుడు కూడా ధర్మాత్ముడై, వారిని శాశ్వత దేవతలని తెలిసి ఉండగా—
కృతవాన్స కథం యుద్ధం నరనారాయణౌ మునీ । ఏతద్విస్తరతో బ్రహ్మఞ్ఛ్రోతుమిచ్ఛామి కారణమ్
అతడు నరనారాయణ మునులతో ఎలా యుద్ధం చేశాడు? బ్రహ్మన్, దీనికి కారణం ఏమిటో నేను పూర్తిగా వినాలని కోరుకుంటున్నాను.
ప్రహ్లాదతీర్థయాత్రావర్ణనమ్ సూత ఉవాచ ఇతి పృష్టస్తదా విప్రో రాజ్ఞా పారీక్షితేన వై । ఉవాచ విస్తరాత్సర్వం వ్యాసః సత్యవతీసుతః
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: రాజు పరిచ్ఛితుడు అడిగినప్పుడు, సత్యవతీ కుమారుడు వ్యాసుడు ఆ విషయాన్ని పూర్తిగా వివరంగా చెప్పాడు.
జనమేజయోఽపి ధర్మాత్మా నిర్వేదం పరమం గతః । చిత్తం దుశ్చరితం మత్వా వైరాటీతనయస్య వై
ధర్మాత్ముడైన జనమేజయుడు, విరాటునరిపుని కుమారుడు చెడు పనులు చేసినట్టు గ్రహించి, మనసులో తీవ్ర నిరాశకు లోనయ్యాడు.
తస్యైవోద్ధరణార్థాయ చకార సతతం మనః । విప్రావమానపాపేన యమలోకం గతస్య వై
బ్రాహ్మణులను అవమానించిన పాపంతో యమలోకానికి వెళ్లిన అతడిని రక్షించాలనే ఉద్దేశంతో జనమేజయుడు ఎల్లప్పుడూ ఆలోచిస్తూ ఉండేవాడు.
పున్నామనరకాద్యస్మాత్త్రాయతే పితరం స్వకమ్ । పుత్రేతి నామ సార్థం స్యాత్తేన తస్య మునీశ్వరాః
తండ్రిని పుత్ నరకాది నుండి రక్షించేవాడే కుమారుడు. అందుకే 'పుత్రుడు' అనే పేరు సార్థకమవుతుంది, ఓ మునిశ్రేష్ఠులారా.
సర్పదష్టం నృపం శ్రుత్వా హర్మ్యోపరి మృతం తథా । విప్రశాపాదౌత్తరేయం స్నానదానవివర్జితమ్
ఒక రాజు సర్పం కాటుతో, తన ఇంటి పైభాగంలో మరణించాడని, బ్రాహ్మణుడి శాపంతో, స్నానం చేయక, దానం చేయక, మరణించాడని విన్నాడు.
పితుర్గతిం నిశమ్యాసౌ నిర్వేదం గతవాన్నృపః । పారీక్షితో మహాభాగః సన్తప్తో భయవిహ్వలః
తండ్రి పరిస్థితిని తెలుసుకున్న పరీక్షితుడు, మహాభాగుడు, భయం మరియు దుఃఖంతో బాధపడి, తీవ్ర నిరాశకు లోనయ్యాడు.
పప్రచ్ఛాథ మునిం వ్యాసం గృహాగతమనిన్దితః । నరనారాయణస్యేమాం కథాం పరమవిస్మృతామ్
తర్వాత, అపవాదం లేని రాజు, తన ఇంటికి వచ్చిన వ్యాస మహర్షిని పిలిచి, నరనారాయణుల ఈ అద్భుతమైన కథను అడిగాడు.
వ్యాస ఉవాచ స యదా నిహతో రౌద్రో హిరణ్యకశిపుర్నృప । అభిషిక్తస్తదా రాజ్యే ప్రహ్లాదో నామ తత్సుతః
వ్యాసుడు ఇలా చెప్పాడు: హిరణ్యకశిపుడు భయంకరంగా ఉండగా వధ చేయబడిన తరువాత, అతని కుమారుడు ప్రహ్లాదుడు రాజుగా అభిషిక్తుడయ్యాడు.