కుర్వన్తి నైవ విబుధాస్తపసో వ్యయం వై శాపేన తుచ్ఛఫలదేన మహానుభావాః । వ్యాస ఉవాచ ఇత్థం నిశమ్య వచనం సురకామినీనాం తావూచతుర్మునివరౌ వినయానతానామ్
మహాశక్తులు అయిన దేవతలు, చిన్న ఫలితాల కోసం శాపాలు ఇచ్చి తమ తపస్సును వృథా చేయరు. వ్యాసుడు చెప్పాడు: ఆ దేవకన్యల మాటలు విని, ఆ ఇద్దరు గొప్ప మునులు వినయంగా నమస్కరించిన వారికి సమాధానం ఇచ్చారు.
ప్రీతౌ ప్రసన్నవదనౌ జితకామలోభౌ ధర్మాత్మజౌ నిజతపోరుచిశోభితాఙ్గౌ । నరనారాయణావూచతుః బ్రువన్తు వాఞ్ఛితాన్ కామాన్దదావస్తుష్టమానసౌ
ఆనందంతో, ప్రశాంతమైన ముఖాలతో, కామ, లోభాలను జయించి, ధర్ముని కుమారులుగా, తమ తపస్సు తేజంతో మెరిసిపోతూ నరనారాయణులు ఇలా అన్నారు: మీరు కోరిన వరాలు చెప్పండి, మనసారా సంతోషంగా మేము మీకు అనుగ్రహిస్తాము.
యాన్తు స్వర్గం గహీత్వేమాముర్వశీం చారులోచనామ్ । ఉపాయనమియం బాలా గచ్ఛత్వద్య మనోహరా
ఈ చక్కని కళ్లున్న ఉర్వశిని తీసుకుని, మీరు అందరూ స్వర్గానికి వెళ్ళండి. ఈ బాలిక మీకు కానుకగా ఇస్తున్నాము, అందరూ ఈ రోజు వెళ్లండి, మోహింపజేసే వారూ.
దత్తావాభ్యాం మఘవతః ప్రీణనాయోరుసమ్భవా । స్వస్త్యస్తు సర్వదేవేభ్యో యథేష్టం ప్రవ్రజన్తు చ
మేం సృష్టించిన ఉర్వశిని మఘవంతుని ఆనందానికి ఇస్తున్నాము. అందరు దేవతలకు మంగళం కలగాలి, వారు కావలసిన విధంగా వెళ్లిపోవచ్చు.
( న కస్యాపి తపోవిఘ్నం ప్రకర్తవ్యమతః పరమ్ ।) ॥ దేవ్య ఊచుః క్వ గచ్ఛామో మహాభాగ ప్రాప్తాస్తే పాదపఙ్కజమ్ । నారాయణ సురశ్రేష్ఠ భక్త్యా పరమయా ముదా
(ఇప్పటి నుండి ఎవ్వరూ తపస్సుకు ఆటంకం కలిగించరాదు.) దేవతలు అన్నారు: మహాభాగుడా, మేము ఎక్కడికి వెళ్ళాలి? నారాయణా, దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా, మేము పరమ భక్తితో, ఆనందంతో నీ పాదపద్మాలను చేరాము.
వాఞ్ఛితం చేద్వరం నాథ దదాసి మధుసూదన । తుష్టః కమలపత్రాక్ష బ్రవీమో మనసేప్సితమ్
ప్రభూ, మేము కోరిన వరాన్ని నీవు ఇస్తే, కమలదళనేత్రుడా, మధుసూదనా, సంతోషంగా ఉన్నావు కాబట్టి, మనసులో ఉన్న కోరికను మేము చెబుతాము.
పతిస్త్వం భవ దేవేశ వరమేనం పరన్తప । భవామః ప్రీతియుక్తాస్త్వాం సేవితుం జగదీశ్వర
దేవతలలో అధిపతివా, శత్రువులను సంహరించేవాడా, నీవే మా భర్తవిగా ఉండాలి. మేము సంతోషంతో నిన్ను సేవించడానికి ఈ వరాన్ని మాకు ఇవ్వు, జగదీశ్వరా.
త్వయా చోత్పాదితా నార్యః సన్త్యన్యాశ్చారులోచనాః । ఉర్వశ్యాద్యాస్తథా యాన్తు స్వర్గం వై భవదాజ్ఞయా
నీవు సృష్టించిన మరికొన్ని అందమైన కళ్లున్న స్త్రీలు కూడా ఉన్నారు. ఉర్వశి మొదలైన వారు నీ ఆజ్ఞతో స్వర్గానికి వెళ్ళిపోవాలి.
స్త్రీణాం షోడశసాహస్రం తిష్ఠత్వత్ర శతార్ధకమ్ । సేవాం తేఽత్ర కరిష్యామో యువయోస్తాపసోత్తమౌ
పదహారు వేల ఐదు వందల స్త్రీలు ఇక్కడే ఉండాలి. మేము ఇద్దరు గొప్ప తపస్వులను ఇక్కడే సేవిస్తాము.
వాఞ్ఛితం దేహి దేవేశ సత్యవాగ్భవ మాధవ । ఆశాభఙ్గో హి నారీణాం హింసనం పరికీర్తితమ్
దేవతలలో అధిపతివా, మాధవా, మేము కోరిన వరాన్ని ఇవ్వు, నీవు మాట నిలబెట్టుకోవాలి. ఎందుకంటే, స్త్రీలకు ఆశను భంగపరచడం అనేది హింసగా చెప్పబడింది.
కామార్తానాఞ్చ మునిభిర్ధర్మజ్ఞైస్తత్త్వదర్శిభిః । భాగ్యయోగాదిహ ప్రాప్తాః స్వర్గాత్ప్రేమపరిప్లుతాః
కామంతో బాధపడే వారు, ధర్మాన్ని తెలిసిన మునులు, సత్యాన్ని గ్రహించిన వారు కలిసినప్పుడు, అదృష్టం కలిగి ఇక్కడే పరమమైన ఆనందాన్ని పొందుతారు. వారు స్వర్గంలో ఉన్నవాళ్లకన్నా ఎక్కువ ప్రేమతో నిండిపోతారు.
త్యక్తుం నార్హసి దేవేశ సమర్థోఽసి జగత్పతే । నారాయణ ఉవాచ పూర్ణం వర్షసహస్రం తు తపస్తప్తం మయాత్ర వై
దేవతల అధినాయకుడా, నీవు శక్తివంతుడవు, జగత్తు పాలకుడవు, నువ్వు వీడకూడదు. నారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: నేను ఇక్కడ పూర్తిగా వెయ్యేండ్లు తపస్సు చేశాను.
జితేన్ద్రియేణ చార్వఙ్గ్యః కథం భఙ్గం కరోమ్యతః । నేచ్ఛా కామే సుఖే కాచిత్సుఖధర్మవినాశకే
ఇంద్రియాలను జయించినవాడిగా, అందమైన శరీరం కలిగినవాడిగా, దీనిని ఎలా విడిచిపెడతాను? ధర్మానందాన్ని నాశనం చేసే ఇలాంటి సుఖాలకు నాకు ఆసక్తి లేదు.
పశూనామపి సాధర్మ్యే రమేత మతిమాన్కథమ్ । అప్సరస ఊచుః శబ్దాదీనాం చ పఞ్చానాం మధ్యే స్పర్శసుఖం వరమ్
జ్ఞానం ఉన్నవాడు, జంతువుల వలె ఉండి, ఇలాంటి విషయాలలో ఎలా ఆనందించగలడు? అప్సరసలు చెప్పారు: ఐదు ఇంద్రియాలలో, స్పర్శానందమే మిక్కిలి;
ఆనన్దరసమూలం వై నాన్యదస్తి సుఖం కిల । అతోఽస్మాకం మహారాజ వచనం కురు సర్వథా
ఆనందానికి మూలంగా ఉన్నది వేరే సుఖం లేదు. అందుకే మహారాజా, మా మాటను అన్ని విధాలా నువ్వు నెరవేర్చు.
నిర్భరం సుఖమాసాద్య చరస్వ గన్ధమాదనే । యది వాఞ్ఛసి నాకత్వం నాధికో గన్ధమాదనాత్
ఎక్కువ సుఖాన్ని పొందిన తర్వాత, గంధమాదనంలో సంతోషంగా విహరించు. స్వర్గాన్ని కోరుకుంటే, గంధమాదనానికి మించినది మరొకటి లేదు.
రమస్వాత్ర శుభే స్థానే ప్రాప్య సర్వాః సురాఙ్గనాః
ఈ మంగళమైన స్థలంలో, అన్ని దేవకన్యలను పొందిన తరువాత, ఇక్కడే సంతోషంగా జీవించు.
అహఙ్కారావర్తనవర్ణనమ్ వ్యాస ఉవాచ ఇత్యాకర్ణ్య వచస్తాసాం ధర్మపుత్రః ప్రతాపవాన్ । విమర్శమకరోచ్చిత్తే కిం కర్తవ్యం మయాధునా
అహంకార చక్రవివరణ వ్యాసుడు చెప్పాడు: వారి మాటలు విని, ధర్మపుత్రుడు, పరాక్రమవంతుడు, మనసులో 'ఇప్పుడు నేను ఏమి చేయాలి?' అని ఆలోచించాడు.
హాస్యోఽహం మునివృన్దేషు భవిష్యామ్యద్య సఙ్గమాత్ । అహంకారాదిదం ప్రాప్తం దుఃఖం నాత్ర విచారణా । మూలం ధర్మవినాశస్య ప్రథమం యదహఙ్కృతిః
ఈ కలయిక వల్ల నేను మునుల మధ్య నవ్వులపాలవుతాను. ఈ బాధ అహంకారంతో వచ్చింది, ఇందులో సందేహం లేదు. ధర్మ నాశనానికి మూలం ముందు అహంకారమే.
మూలం సంసారవృక్షస్య యతః ప్రోక్తో మహాత్మభిః । దృష్ట్వా మౌనం సమాధాయ న స్థితోఽహం సమాగతమ్
మహాత్ములు చెప్పిన ప్రకారం, సంసారవృక్షానికి మూలం ఇదే. ఇది తెలుసుకొని, నేను మౌనంగా, స్థిరంగా ఉండకుండా కలయికలో పడ్డాను.
వారాఙ్గనాగణం జుష్టం తేనాసం దుఃఖభాజనమ్ । ఉత్పాదితాస్తథా నార్యో మయా ధర్మవ్యయేన వై
దీని వల్ల నేను వనితల సమూహంతో చుట్టుముట్టబడి, బాధను అనుభవిస్తున్నాను. అలాగే, ధర్మం తగ్గిపోవడం వల్ల నా వల్ల మహిళలు పుట్టారు.
తాస్తు మాం బాధితుం వృత్తాః కామార్తాః ప్రమదోత్తమాః । ఊర్ణనాభిరివాద్యాహం జాలేన స్వకృతేన వై
కామంతో మునిగిపోయిన ఆ ఉత్తమ స్త్రీలు నన్ను బాధించడానికి సిద్ధమయ్యారు. నేను ఊర్ననాభి లాంటి వాడిని, నా చేతనే నన్ను నేను చిక్కించుకున్నాను.
బద్ధోఽస్మి సుదృఢేనాత్ర కిం కర్తవ్యమతః పరమ్ । యది చిన్తాం సముత్సృజ్య సన్త్యజామ్యబలా ఇమాః
ఇక్కడ బలమైన బంధంతో బందిపడిపోయాను. ఇకపై నేను ఏమి చేయాలి? ఆందోళనను వదిలి, ఈ బలహీనమైన స్త్రీలను త్యజిస్తే—
శప్త్వా భ్రష్టా వ్రజిష్యన్తి సర్వా భగ్నమనోరథాః । ముక్తోఽహం సఞ్చరిష్యామి విజనే పరమం తపః
వాళ్లను శపించి పంపితే, వాళ్ల ఆశలు నెరవేరక పోయి వెళ్ళిపోతారు. నేను విముక్తుడై, ఏకాంతంగా తిరిగి, పరమ తపస్సు చేస్తాను.
తస్మాత్క్రోధం సముత్పాద్య త్యక్ష్యామి సున్దరీగణమ్ । వ్యాస ఉవాచ ఇతి సఞ్చిన్త్య మనసా మునిర్నారాయణస్తదా
కాబట్టి, కోపాన్ని రేపి, ఈ అందమైన వనితల సమూహాన్ని విడిచిపెడతాను. వ్యాసుడు చెప్పాడు: ఇలా మనసులో ఆలోచించి, ఆ ముని నారాయణుడు—
విమర్శమకరోచ్చిత్తే సుఖోత్పాదనసాధనే । ద్వితీయోఽయం మహాశత్రుః క్రోధః సన్తాపకారకః
సుఖాన్ని పొందే మార్గాన్ని మనసులో విచారించాడు. ఈ రెండవ గొప్ప శత్రువు, కోపమే, బాధకు కారణం.
కామాదప్యధికో లోకే లోభాదపి చ దారుణః । క్రోధాభిభూతః కురుతే హింసాం ప్రాణవిఘాతినీమ్
ఈ లోకంలో కోపం, కామాన్ని మించి, లోభాన్ని మించిన భయంకరమైనది. కోపానికి లోనైనవాడు ప్రాణహానికీ దారితీసే హింసను చేస్తాడు.
దుఃఖదాం సర్వభూతానాం నరకారామదీర్ఘికామ్ । యథాగ్నిర్ఘర్షణాజ్జాతః పాదపం ప్రదహేత్తథా
అది అన్ని జీవులకు బాధను కలిగిస్తుంది, నరకపు లోతైన గోతిని సృష్టిస్తుంది. ఎలా అంటే, రగడతో ఏర్పడిన అగ్ని చెట్టును కాల్చినట్లు.
దేహోత్పన్నస్తథా క్రోధో దేహం దహతి దారుణః । వ్యాస ఉవాచ ఇతి సఞ్చిన్త్యమానం తం భ్రాతరం దీనమానసమ్
శరీరం నుండే కోపం పుట్టి, ఆ కోపం శరీరాన్ని భయంకరంగా కాల్చేస్తుంది. వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు— అలా ఆతని మనస్సు బాధతో ఉన్న తన తమ్ముడిని ఆలోచిస్తూ—
ఉవాచ వచనం తథ్యం నరో ధర్మసుతోఽనుజః । నర ఉవాచ నారాయణ మహాభాగ కోపం యచ్ఛ మహామతే
అప్పుడు ధర్మపుత్రుడు తన తమ్ముడిని నిజమైన మాటలు చెప్పాడు. నరుడు ఇలా అన్నాడు— నారాయణా, మహాభాగుడా, గొప్ప బుద్ధిగలవాడా, నీ కోపాన్ని అదుపులో పెట్టు.