శిశిరం భీమమాతఙ్గం దారయన్స్వఖరైర్నఖైః । వసన్తకేసరీ ప్రాప్తః పలాశకుసుమైర్మునే
ఓ మునీశ్వరా! భయంకరమైన శిశిర ఋతువు ఒక పెద్ద ఏనుగులా ఉండగా, వసంత ఋతువు తన పదునైన గోర్లు, పల్లవాలతో దాన్ని చీల్చేసింది. ఇప్పుడు పాలాశపువ్వులతో వసంతుడు వచ్చాడు.
రక్తాశోకకరా తన్వీ దేవర్షే కింశుకాఙ్ఘ్రికా । నీలాశోకకచా శ్యామా వికాసికమలాననా
ఎర్ర అశోక పుష్పాల చేతులతో, సన్నగా ఉన్న కింశుక వృక్షం, నీలంగా మెరిసే అశోకపు కేశాలతో, వికసించిన కమల ముఖంతో ఉన్న వృక్షాన్ని చూడు, దేవర్షీ!
నీలేన్దీవరనేత్రా సా బిల్వవృక్షఫలస్తనీ । ప్రోస్ఫుల్లకున్దరదనా మఞ్జరీకర్ణశోభితా
ఆమె కళ్ళు నీలకమలంలా, వక్షోజాలు బిల్వపండ్లలా, పళ్ళు వికసించిన మల్లెపువ్వుల్లా, చెవులు పుష్పమంజరీలతో అలంకరించబడి ఉన్నాయి.
బన్ధుజీవాధరా శుభ్రా సిన్ధువారనఖోద్భవా । పుంస్కోకిలస్వరా పుణ్యా కదమ్బవసనా శుభా
బంధుజీవ పండుల్లా ఎర్రటి పెదాలు, శుభ్రమైన శరీరం, సింధువార వృక్షపు గోర్ల నుంచి పుట్టినదిలా, పురుష కోకిల స్వరంతో, పవిత్రతతో, కదంబపువ్వుల వస్త్రంతో అలంకరించబడి ఉంది.
బర్హివృన్దకలాపా చ సారసస్వననూపురా । వాసన్తీ బద్ధరశనా మత్తహంసగతిస్తథా
ఆమె నెమలి పింఛాల మాలలు ధరించి, సారస పక్షుల కూడు లాంటి శబ్దం చేసే నూపురాలు వేసుకుని, వసంత ఋతువుకు తగిన వస్త్రాలు కట్టుకుని, బలంగా కట్టిన మెడ బెల్టుతో, మత్తుగా తేలికగా నడిచే హంసలా నడిచింది.
పుత్రజీవాంశుకన్యస్తరోమరాజివిరాజితా । వసన్తలక్ష్మీః సమ్ప్రాప్తా బ్రహ్మన్ బదరికాశ్రమే
పుత్రజీవ చెట్టు తంతువులతో చేసిన వస్త్రాన్ని ఆవిడ ధరించి, మృదువుగా మెరిసే రోమరేఖతో ప్రకాశిస్తూ, వసంత లక్ష్మి స్వయంగా, ఓ బ్రహ్మన్, బదరికాశ్రమానికి వచ్చారు.
అకాలే కిమియం ప్రాప్తా విస్మయోఽయం మమాధునా । తపోవిఘ్నకరా నూనం దేవర్షే పరిచిన్తయ
ఈమె ఇలా కాలం కాకముందే ఎలా వచ్చిందో నాకు ఆశ్చర్యంగా ఉంది. తప్పకుండా మన తపస్సుకు అడ్డుగా వచ్చిందేమో, ఓ దేవర్షీ, ఈ విషయాన్ని బాగా ఆలోచించు.
శ్రూయతే సురనారీణాం గానం ధ్యానవినాశనమ్ । ఆవయోస్తపిభఙ్గాయ కృతం మఘవతా కిల
దేవతా స్త్రీల పాటలు మన ధ్యానాన్ని భంగం చేస్తాయని వినిపిస్తుంది. మన తపస్సును భంగం చేయడానికి మఘవంతుడు ఇదంతా చేశాడని అంటారు.
ఋతురాడన్యథాకాలే ప్రీతిం సఞ్జనయేత్కథమ్ । విఘ్నోఽయం విహితో భాతి భీతేనాసురశత్రుణా
ఋతువుల అధిపతి కాలం కాకుండా ఆనందాన్ని ఎలా కలిగించగలడు? అసుర శత్రువు భయంతో ఈ అడ్డంకిని ఏర్పరిచాడని అనిపిస్తుంది.
వాతాః సుగన్ధాః శీతాశ్చ సమాయాన్తి మనోహరాః । నాన్యత్కారణమస్తీహ శతక్రతుకృతిం వినా
ఇప్పుడు సువాసనతో కూడిన చల్లని గాలులు మనసును ఆకట్టుకుంటూ వస్తున్నాయి. శతక్రతువు చేసిన పనిని తప్ప ఇంకేదీ కారణం లేదు.
ఇతి బ్రువతి విప్రాగ్ర్యే దేవే నారాయణే విభౌ । సర్వే దృష్టిపథం ప్రాప్తా మన్మథప్రముఖాస్తదా
అలా ఆ మహర్షి నారాయణునితో మాట్లాడుతుండగా, మన్మథుడు ముందుగా, అందరూ కలిసి అక్కడ కనిపించారు.
దదర్శ భగవాన్సర్వాన్నరో నారాయణస్తథా । విస్మయావిష్టమనసౌ బభూవతురుభావపి
భగవంతుడు నారాయణుడు, నరుడు వారందరినీ చూశారు. ఇద్దరి మనసులు ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయాయి.
మన్మథం మేనకాం చైవ రమ్భాం చైవ తిలోత్తమామ్ । పుష్పగన్ధాం సుకేశీం చ మహాశ్వేతాం మనోరమామ్
వారు మన్మథుడిని, మేనకను, రంభను, తిలోత్తమను, పుష్పగంధను, సుకేశిని, మహాశ్వేతను, మనోరమను చూశారు.
ప్రమద్వరాం ధృతాచీఞ్చ గీతజ్ఞాం చారుహాసినీమ్ । చన్ద్రప్రభాం చ సోమాం చ కోకిలాలాపమణ్డితామ్
ప్రమద్వర, ధృతాచీ, పాటలో నిపుణురాలు, అందమైన నవ్వుతో ఉన్నవారు, చంద్రప్రభ, సోమ, కోయిల గాత్రంతో అలంకరించబడినవారు వారిని చూశారు.
విద్యున్మాలామ్బుజాక్ష్యౌ చ తథా కాఞ్చనమాలినీమ్। ఏతాశ్చాన్యా వరారోహా దృష్టాస్తాభ్యాం తదాన్తికే
విద్యున్మాల, అంబుజాక్షి, బంగారు హారాన్ని ధరించినవారు, ఇంకా అనేక అందమైన రూపాలున్న స్త్రీలు వారిదగ్గర కనిపించారు.
తాసాం ద్వ్యష్టసహస్రాణి పఞ్చాశదధికాని చ । వీక్ష్య తౌ విస్మితౌ జాతౌ కామసైన్యం సువిస్తరమ్
వారి సంఖ్య రెండు వేల యాభై అని చూసి, మన్మథుడి సైన్యం ఎంత విస్తారంగా ఉందో చూసి వారు ఆశ్చర్యపోయారు.
ప్రణమ్యాగ్రే స్థితాః సర్వా దేవవారాఙ్గనాస్తదా । దివ్యాభరణభూషాఢ్యా దివ్యమాలోపశోభితాః
అందరు దేవకన్యలు ముందుగా వచ్చి నమస్కరించి, దివ్యాభరణాలతో అలంకరించబడి, దివ్యమాలలతో మెరిసిపోతూ నిలబడ్డారు.
జగుశ్ఛలేన తాః సర్వాః పృథివ్యామతిదుర్లభమ్ । తత్తథావస్థితం దివ్యం మన్మథాదివివర్ధనమ్
వారు అందరూ కలబోసిన పాటను పాడారు, అది భూమిపై చాలా అరుదైనది. అలా ఆ దివ్యసభ మన్మథుడి శక్తిని పెంచుతూ అక్కడ నిలిచింది.
శుశ్రావ భగవాన్విష్ణుర్నరో నారాయణస్తదా । శ్రుత్వా ప్రోవాచ తాస్తత్ర ప్రీత్యా నారాయణో మునిః
ఆ సమయంలో భగవంతుడు విష్ణువు, నరుడు, నారాయణుడు ఆ పాటను విన్నారు. విని, నారాయణుడు ముని అక్కడ వారితో ప్రేమగా మాట్లాడాడు.
ఆస్యతాం సుఖమత్రైవ కరోమ్యాతిథ్యమద్భుతమ్ । భవత్యోఽతిథిధర్మేణ ప్రాప్తాఃస్వర్గాత్సుమధ్యమాః
ఇక్కడే సుఖంగా కూర్చోండి. నేను మీకు అద్భుతమైన అతిథి సేవ చేస్తాను. మీరు అందమైన రూపాలతో స్వర్గం నుండి అతిథులుగా వచ్చారు.
వ్యాస ఉవాచ సాభిమానస్తు సఞ్చాతస్తదా నారాయణో మునిః । ఇన్ద్రేణ ప్రేషితా నూనం తథా విఘ్నచికీర్షయా
వ్యాసుడు చెప్పాడు: ఆ సమయంలో నారాయణుడు ముని కొంత గర్వంతో, వీరిని ఇంద్రుడు మన తపస్సుకు అడ్డుగా పంపాడని అనుకున్నాడు.
వరాక్యః కా ఇమాః సర్వాః సృజామ్యద్య నవాః కిల । ఏతాభ్యో దివ్యరూపాశ్చ దర్శయామి తపోబలమ్
ఈ స్త్రీలు ఎవరో తెలియదు. ఇవాళ నేను కొత్తవారిని సృష్టిస్తాను. వీరిని మించిన దివ్యమైన రూపాలను చూపించి నా తపస్సు శక్తిని చూపిస్తాను.
ఇతి సఞ్చిన్త్య మనసా కరేణోరుం ప్రతాడ్య వై । తరసోత్పాదయామాస నారీం సర్వాఙ్గసున్దరీమ్
ఇలా మనసులో ఆలోచించి, చేతితో తొడను బలంగా కొట్టగా, వెంటనే అన్ని అవయవాల్లో అపూర్వ సౌందర్యం కలిగిన ఒక స్త్రీని సృష్టించాడు.
నారాయణోరుసమ్భూతా హ్యుర్వశీతి తతః శుభా । దదృశుస్తాః స్థితాస్తత్ర విస్మయం పరమం యయుః
నారాయణుని తొడ నుండి పుట్టిన ఆ శుభ్రమైన స్త్రీకి ఉర్వశి అనే పేరు పెట్టారు. అక్కడ ఉన్నవారు ఆమెను చూసి, గొప్ప ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయారు.
తాసాం చ పరిచర్యార్థం తావతీశ్చాతిసున్దరీః । ప్రాదుశ్చకార తరసా తదా మునిరసమ్భ్రమః
ఆ స్త్రీలకు సేవ చేయడానికి, ఆ ముని ఎలాంటి సందేహం లేకుండా, వెంటనే అవసరమైనంత అందమైన స్త్రీలను సృష్టించాడు.
గాయన్త్యశ్చ హసన్త్యశ్చ నానోపాయనపాణయః । ప్రణేముస్తా మునీ సర్వాః స్థితాః కృత్వాఞ్జలిం పురః
వారు పాడుతూ, నవ్వుతూ, చేతుల్లో色色 కానుకలు పట్టుకుని, అందరూ మునుల ఎదుట చేతులు జోడించి నమస్కరించారు.
తాం వీక్ష్య విభ్రమకరీం తపసో విభూతిం ॥ దేవాఙ్గనా హి ముముహుః ప్రవిమోహయన్త్యః । ఊచుశ్చ తౌ ప్రముదితాననపద్యశోభా రోమోద్గమోల్లసితచారునిజాఙ్గవల్ల్యః
ఆమెను చూసి, ఆమె వల్ల మనస్సు మళ్లిపోయేలా అవడం, తపస్సు మహిమను చూసి దేవకన్యలు మత్తులో మునిగిపోయారు. ఆనందంతో ముఖాలు ప్రకాశిస్తూ, ఆనందంతో ఒళ్ళు పులకరించి, అందంగా మెరిసిపోయారు.
కుర్యుః కథం స్తుతిమహో తపసో మహత్త్వం ధైర్యం తథైవ భవతామభివీక్ష్య బాలాః । అస్మత్కటాక్షవిషదిగ్ధశరేణ దగ్ధః కో వా న తత్ర భవతాం మనసో వ్యథా న
మీ తపస్సు గొప్పతనాన్ని, ధైర్యాన్ని మేము ఎలా వర్ణించగలం? మీ వయస్సులో ఉన్నవారిని చూస్తే ఎవరి మనసైనా మనోజ్ఞమైన మీ చూపు బాణంతో తగిలి బాధపడకుండా ఉండదు.
జ్ఞాతౌ యువాం నరహరేః పరమాంశభూతౌ దేవౌ మునీ శమదమాదినిధీ సదైవ । సేవానిమిత్తమిహ నో గమనం న కామం కార్యం హరేః శతమఖస్య విధాతుమేవ
మీరు ఇద్దరూ నరహరికి పరమాంశంగా, ఎప్పుడూ శాంతి, నియమం వంటి గుణాల సంపద కలిగిన దేవమునులు అని మాకు తెలుసు. మేము ఇక్కడికి వచ్చినది సేవ కోసం మాత్రమే, కోరిక కోసం కాదు; హరిదేవుని పనిని నెరవేర్చడానికే.
భాగ్యేన కేన యువయోః కిల దర్శనం నః సమ్పాదితం న విదితం ఖలు సఞ్చితం తత్ । చిత్తం క్షమం నిజజనే విహితం యువాభ్యా- మస్మద్విధే కిల కృతాగసి తాపముక్తమ్
మీ దర్శనం మాకు ఎలాంటి అదృష్టంతో లభించిందో మాకు తెలియదు. మేము మనసారా మనవాళ్ల పట్ల ఉండగా, మీరు మమ్మల్ని అనుగ్రహించి, మాదిరిగా పాపం చేసినవారి బాధను తొలగించారు.