బభూవుః కోకిలాలాపా వృక్షాగ్రేషు మనోహరాః । వల్ల్యోఽపి పుష్పితాః సర్వా ఆలిలిఙ్గుర్నగోత్తమాన్
వృక్షశిఖరాల్లో కోకిల పక్షుల మధురమైన గానాలు వినిపించాయి. పూలతాడులు అన్నీ పుష్పించి, గొప్ప వృక్షాలను ఆలింగనం చేశాయి.
ప్రాణినః స్వాసు భార్యాసు ప్రేమయుక్తాః స్మరాతురాః । బభూవుశ్చాతిమత్తాశ్చ క్రీడాసక్తాః పరస్పరమ్
ప్రాణులు తమ భార్యలపై ప్రేమతో, కామంతో మునిగిపోయి, పరస్పరం ఆటలలో మునిగి, పరవశంగా మారిపోయారు.
వవుర్మన్దాః సుగన్ధాశ్చ సుస్పర్శా దక్షిణానిలాః । ఇన్ద్రియాణి ప్రమాథీని మునీనామపి చాభవన్
సౌమ్యంగా, సువాసనతో, చల్లగా దక్షిణ గాలులు వీస్తున్నాయి. ఆ గాలి తాకిడికి మునులు కూడా ఇంద్రియాలను అదుపులో ఉంచుకోలేక పోయారు.
రతియుక్తస్తతః కామః పూరయన్పఞ్చమార్గణాన్ । చకార త్వరితస్తత్ర వాసం బదరికాశ్రమే
ఆ సమయంలో రతితో కూడిన మన్మథుడు, తన ఐదు బాణాలను శక్తివంతంగా చేసి, బదరికాశ్రమంలో వేగంగా నివాసం ఏర్పరచుకున్నాడు.
రమ్భా తిలోత్తమాద్యాశ్చ గత్వా తత్ర వరాశ్రమే । గానం చకుః సుగీతజ్ఞాః స్వరతానసమన్వితమ్
రంభ, తిలోత్తమ వంటి అప్సరసలు ఆ శ్రేష్ఠాశ్రమానికి వెళ్లి, సంగీతంలో నైపుణ్యం కలిగి, మధురమైన స్వరాలతో పాటలు పాడారు.
తచ్ఛ్రుత్వా మధురోద్గీతం కోకిలానాఞ్చ కూజితమ్ । భ్రమరాలివిరావఞ్చ ప్రబుద్ధౌ తౌ మునీశ్వరౌ
ఆ మధురమైన పాటలు, కోకిలల కుహుకుహు, తేనెటీగల గుంపుల మ్రోగుడు విని, ఆ ఇద్దరు గొప్ప మునులు మేల్కొన్నారు.
ఋతురాజమకాలే తు దృష్ట్వా తౌ పుష్పితం వనమ్ । జాతౌ చిన్తాపరౌ తత్ర నరనారాయణావృషీ
ఋతువు కాలం కాకపోయినా అడవి అంతా పుష్పాలతో నిండినదాన్ని చూసి, నరుడు, నారాయణుడు ఆలోచనలో మునిగిపోయారు.
కిమద్య శిశిరాపాయః సంభృతః సమయం వినా । ప్రాణినో విహ్వలాః సర్వే లక్ష్యన్తేఽతిస్మరాతురాః
ఈ రోజు శిశిర ఋతువు సమయం కాకుండానే ముగిసిపోయిందా? అన్ని జంతువులు కామంతో కలవరపడుతూ కనిపిస్తున్నాయి.
కాలధర్మవిపర్యాసః కథమద్య దురాసదః । నరం నారాయణః ప్రాహ విస్మయోత్కుల్లలోచనః
కాలచక్రం ఇలా విరుద్ధంగా మారడం ఎలా జరిగింది? ఆశ్చర్యంతో కళ్లు పెద్దవిగా చేసి, నారాయణుడు నరుడిని చూచి ఇలా అన్నాడు.
నారాయణ ఉవాచ పశ్య భ్రాతరిమే వృక్షాః పుష్పితాః ప్రతిభాన్తి వై । కోకిలాలాపసఙ్ఘుష్టా భ్రమరాలివిరాజితాః
నారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: అన్నా! ఈ చెట్లు అన్నీ పుష్పాలతో తళుక్కుమంటూ, కోకిలల గానాలతో, తేనెటీగల గుంపులతో అలంకరించబడి ఎంత అందంగా కనిపిస్తున్నాయో చూడు.
శిశిరం భీమమాతఙ్గం దారయన్స్వఖరైర్నఖైః । వసన్తకేసరీ ప్రాప్తః పలాశకుసుమైర్మునే
ఓ మునీశ్వరా! భయంకరమైన శిశిర ఋతువు ఒక పెద్ద ఏనుగులా ఉండగా, వసంత ఋతువు తన పదునైన గోర్లు, పల్లవాలతో దాన్ని చీల్చేసింది. ఇప్పుడు పాలాశపువ్వులతో వసంతుడు వచ్చాడు.
రక్తాశోకకరా తన్వీ దేవర్షే కింశుకాఙ్ఘ్రికా । నీలాశోకకచా శ్యామా వికాసికమలాననా
ఎర్ర అశోక పుష్పాల చేతులతో, సన్నగా ఉన్న కింశుక వృక్షం, నీలంగా మెరిసే అశోకపు కేశాలతో, వికసించిన కమల ముఖంతో ఉన్న వృక్షాన్ని చూడు, దేవర్షీ!
నీలేన్దీవరనేత్రా సా బిల్వవృక్షఫలస్తనీ । ప్రోస్ఫుల్లకున్దరదనా మఞ్జరీకర్ణశోభితా
ఆమె కళ్ళు నీలకమలంలా, వక్షోజాలు బిల్వపండ్లలా, పళ్ళు వికసించిన మల్లెపువ్వుల్లా, చెవులు పుష్పమంజరీలతో అలంకరించబడి ఉన్నాయి.
బన్ధుజీవాధరా శుభ్రా సిన్ధువారనఖోద్భవా । పుంస్కోకిలస్వరా పుణ్యా కదమ్బవసనా శుభా
బంధుజీవ పండుల్లా ఎర్రటి పెదాలు, శుభ్రమైన శరీరం, సింధువార వృక్షపు గోర్ల నుంచి పుట్టినదిలా, పురుష కోకిల స్వరంతో, పవిత్రతతో, కదంబపువ్వుల వస్త్రంతో అలంకరించబడి ఉంది.
బర్హివృన్దకలాపా చ సారసస్వననూపురా । వాసన్తీ బద్ధరశనా మత్తహంసగతిస్తథా
ఆమె నెమలి పింఛాల మాలలు ధరించి, సారస పక్షుల కూడు లాంటి శబ్దం చేసే నూపురాలు వేసుకుని, వసంత ఋతువుకు తగిన వస్త్రాలు కట్టుకుని, బలంగా కట్టిన మెడ బెల్టుతో, మత్తుగా తేలికగా నడిచే హంసలా నడిచింది.
పుత్రజీవాంశుకన్యస్తరోమరాజివిరాజితా । వసన్తలక్ష్మీః సమ్ప్రాప్తా బ్రహ్మన్ బదరికాశ్రమే
పుత్రజీవ చెట్టు తంతువులతో చేసిన వస్త్రాన్ని ఆవిడ ధరించి, మృదువుగా మెరిసే రోమరేఖతో ప్రకాశిస్తూ, వసంత లక్ష్మి స్వయంగా, ఓ బ్రహ్మన్, బదరికాశ్రమానికి వచ్చారు.
అకాలే కిమియం ప్రాప్తా విస్మయోఽయం మమాధునా । తపోవిఘ్నకరా నూనం దేవర్షే పరిచిన్తయ
ఈమె ఇలా కాలం కాకముందే ఎలా వచ్చిందో నాకు ఆశ్చర్యంగా ఉంది. తప్పకుండా మన తపస్సుకు అడ్డుగా వచ్చిందేమో, ఓ దేవర్షీ, ఈ విషయాన్ని బాగా ఆలోచించు.
శ్రూయతే సురనారీణాం గానం ధ్యానవినాశనమ్ । ఆవయోస్తపిభఙ్గాయ కృతం మఘవతా కిల
దేవతా స్త్రీల పాటలు మన ధ్యానాన్ని భంగం చేస్తాయని వినిపిస్తుంది. మన తపస్సును భంగం చేయడానికి మఘవంతుడు ఇదంతా చేశాడని అంటారు.
ఋతురాడన్యథాకాలే ప్రీతిం సఞ్జనయేత్కథమ్ । విఘ్నోఽయం విహితో భాతి భీతేనాసురశత్రుణా
ఋతువుల అధిపతి కాలం కాకుండా ఆనందాన్ని ఎలా కలిగించగలడు? అసుర శత్రువు భయంతో ఈ అడ్డంకిని ఏర్పరిచాడని అనిపిస్తుంది.
వాతాః సుగన్ధాః శీతాశ్చ సమాయాన్తి మనోహరాః । నాన్యత్కారణమస్తీహ శతక్రతుకృతిం వినా
ఇప్పుడు సువాసనతో కూడిన చల్లని గాలులు మనసును ఆకట్టుకుంటూ వస్తున్నాయి. శతక్రతువు చేసిన పనిని తప్ప ఇంకేదీ కారణం లేదు.
ఇతి బ్రువతి విప్రాగ్ర్యే దేవే నారాయణే విభౌ । సర్వే దృష్టిపథం ప్రాప్తా మన్మథప్రముఖాస్తదా
అలా ఆ మహర్షి నారాయణునితో మాట్లాడుతుండగా, మన్మథుడు ముందుగా, అందరూ కలిసి అక్కడ కనిపించారు.
దదర్శ భగవాన్సర్వాన్నరో నారాయణస్తథా । విస్మయావిష్టమనసౌ బభూవతురుభావపి
భగవంతుడు నారాయణుడు, నరుడు వారందరినీ చూశారు. ఇద్దరి మనసులు ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయాయి.
మన్మథం మేనకాం చైవ రమ్భాం చైవ తిలోత్తమామ్ । పుష్పగన్ధాం సుకేశీం చ మహాశ్వేతాం మనోరమామ్
వారు మన్మథుడిని, మేనకను, రంభను, తిలోత్తమను, పుష్పగంధను, సుకేశిని, మహాశ్వేతను, మనోరమను చూశారు.
ప్రమద్వరాం ధృతాచీఞ్చ గీతజ్ఞాం చారుహాసినీమ్ । చన్ద్రప్రభాం చ సోమాం చ కోకిలాలాపమణ్డితామ్
ప్రమద్వర, ధృతాచీ, పాటలో నిపుణురాలు, అందమైన నవ్వుతో ఉన్నవారు, చంద్రప్రభ, సోమ, కోయిల గాత్రంతో అలంకరించబడినవారు వారిని చూశారు.
విద్యున్మాలామ్బుజాక్ష్యౌ చ తథా కాఞ్చనమాలినీమ్। ఏతాశ్చాన్యా వరారోహా దృష్టాస్తాభ్యాం తదాన్తికే
విద్యున్మాల, అంబుజాక్షి, బంగారు హారాన్ని ధరించినవారు, ఇంకా అనేక అందమైన రూపాలున్న స్త్రీలు వారిదగ్గర కనిపించారు.
తాసాం ద్వ్యష్టసహస్రాణి పఞ్చాశదధికాని చ । వీక్ష్య తౌ విస్మితౌ జాతౌ కామసైన్యం సువిస్తరమ్
వారి సంఖ్య రెండు వేల యాభై అని చూసి, మన్మథుడి సైన్యం ఎంత విస్తారంగా ఉందో చూసి వారు ఆశ్చర్యపోయారు.
ప్రణమ్యాగ్రే స్థితాః సర్వా దేవవారాఙ్గనాస్తదా । దివ్యాభరణభూషాఢ్యా దివ్యమాలోపశోభితాః
అందరు దేవకన్యలు ముందుగా వచ్చి నమస్కరించి, దివ్యాభరణాలతో అలంకరించబడి, దివ్యమాలలతో మెరిసిపోతూ నిలబడ్డారు.
జగుశ్ఛలేన తాః సర్వాః పృథివ్యామతిదుర్లభమ్ । తత్తథావస్థితం దివ్యం మన్మథాదివివర్ధనమ్
వారు అందరూ కలబోసిన పాటను పాడారు, అది భూమిపై చాలా అరుదైనది. అలా ఆ దివ్యసభ మన్మథుడి శక్తిని పెంచుతూ అక్కడ నిలిచింది.
శుశ్రావ భగవాన్విష్ణుర్నరో నారాయణస్తదా । శ్రుత్వా ప్రోవాచ తాస్తత్ర ప్రీత్యా నారాయణో మునిః
ఆ సమయంలో భగవంతుడు విష్ణువు, నరుడు, నారాయణుడు ఆ పాటను విన్నారు. విని, నారాయణుడు ముని అక్కడ వారితో ప్రేమగా మాట్లాడాడు.
ఆస్యతాం సుఖమత్రైవ కరోమ్యాతిథ్యమద్భుతమ్ । భవత్యోఽతిథిధర్మేణ ప్రాప్తాఃస్వర్గాత్సుమధ్యమాః
ఇక్కడే సుఖంగా కూర్చోండి. నేను మీకు అద్భుతమైన అతిథి సేవ చేస్తాను. మీరు అందమైన రూపాలతో స్వర్గం నుండి అతిథులుగా వచ్చారు.