యా నిర్గుణా హరిహరాదిభిరప్యలభ్యా విద్యా సతాం ప్రియతమాథ సమాధిగమ్యా । సా తస్య చిత్తకుహరే ప్రకరోతి భావం యః సంశృణోతి సతతం తు సతీపురాణమ్
హరి, హరుడు వంటి దేవతలకు కూడా అందని, మంచి వారికి ఎంతో ప్రియమైన, ధ్యానం ద్వారా లభించే ఆ పరమ విద్య, ఎవరైనా ఈ పవిత్ర పురాణాన్ని ఎప్పుడూ శ్రద్ధగా వింటే, వారి హృదయ గుహలో వెలుగుతుంది.
సమ్ప్రాప్య మానుషభవం సకలాఙ్గయుక్తం పోతం భవార్ణవజలోత్తరణాయ కామమ్ । సమ్ప్రాప్య వాచకమహో న శృణోతి మూఢః స వఞ్చితోఽత్ర విధినా సుఖదం పురాణమ్
మనిషిగా జన్మించి, అన్ని అవయవాలతో కూడిన శరీరాన్ని, సంసార సముద్రాన్ని దాటేందుకు నౌకను, చదివేవాడిని కూడా పొందినవాడు, అయినా ఈ సుఖదాయకమైన పురాణాన్ని వినకపోతే, అతడు విధి చేత మోసపోయి, సౌఖ్యాన్ని కోల్పోతాడు.
యః ప్రాప్య కర్ణయుగలం పటుమానుషత్వే రాగీ శృణోతి సతతం చ పరాపవాదాన్ । సర్వార్థదం రసనిధిం విమలం పురాణం నష్టః కుతో న శృణుతే భువి మన్దబుద్ధిః
మనుష్య జన్మలో రెండు చెవులు పొంది, ఎప్పుడూ పరులను నిందించేవాటిని ఆసక్తిగా వింటూ, అన్ని ఫలితాలను ఇచ్చే, అమృత సదృశమైన పవిత్ర పురాణాన్ని వినని మందబుద్ధి వాడు, ఈ భూమిపై నశించక తప్పదు.
దేవీసర్వోత్తమేతికథనమ్ ఋషయ ఊచుః సౌమ్య వ్యాసస్య భార్యాయాం కస్యాం జాతః సుతః శుకః । కథం వా కీదృశో యేన పఠితేయం సుసంహితా
ఋషులు ఇలా అడిగారు: సౌమ్యా! వ్యాసుని భార్యల్లో ఎవరిలో శుకుడు పుట్టాడు? ఆయన ఎలా పుట్టాడు? ఎవరెవరు, ఎలా ఈ గొప్ప భాగవతాన్ని చదివారు?
అయోనిజస్త్వయా ప్రోక్తస్తథా చారణిజః శుకః । సన్దేహోఽస్తి మహాంస్తత్ర కథయాద్య మహామతే
శుకుడు గర్భంలో పుట్టలేదని, అలాగే చరణులలో పుట్టాడని నీవు చెప్పావు. అందులో మాకు గొప్ప సందేహం ఉంది. మేధావీ! దయచేసి ఇప్పుడు వివరంగా చెప్పు.
గర్భయోగీ శ్రుతః పూర్వం శుకో నామ మహాతపాః । కథం చ పఠితం తేన పురాణం బహువిస్తరమ్
శుకుడు ఒకప్పుడు గర్భంలో యోగిగా ఉన్నాడని, మహాతపస్విగా ప్రసిద్ధి చెందినాడని విన్నాము. ఆయన ఈ విస్తృతమైన పురాణాన్ని ఎలా చదివాడు?
సూత ఉవాచ పురా సరస్వతీతీరే వ్యాసః సత్యవతీసుతః । ఆశ్రమే కలవింకౌ తు దృష్ట్వా విస్మయమాగతః
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు — ఒకసారి సరస్వతీ నది తీరంలో, సత్యవతీ కుమారుడు వ్యాసుడు తన ఆశ్రమంలో రెండు చిన్న పక్షులను చూసి ఆశ్చర్యపోయాడు.
జాతమాత్రం శిశుం నీడే ముక్తమణ్డాన్మనోహరమ్ । తామ్రాస్యం శుభసర్వాఙ్గం పిచ్ఛాంకురవివర్జితమ్
ఆ గూళ్లో, అండం నుండి బయటపడిన కొత్తగా పుట్టిన పిల్ల పక్షి కనిపించింది. దాని తామ్రవర్ణపు ముక్కు, అందమైన అవయవాలు ఉండి, ఇంకా రెక్కలు మొలకలేదని తెలిసింది.
తౌ తు భక్ష్యార్థమత్యన్తం రతౌ శ్రమపరాయణౌ । శిశోశ్చంచుపుటే భక్ష్యం క్షిపన్తౌ చ పునః పునః
ఆ రెండు పక్షులు ఆహారం కోసం ఎంతో శ్రద్ధగా కష్టపడుతూ, ఆ పిల్ల పక్షి తెరిచిన నోట్లో మళ్ళీ మళ్ళీ తిండి పెట్టేవి.
అఙ్గేనాఙ్గాని బాలస్య ఘర్షయన్తౌ ముదాన్వితౌ । చుమ్బన్తౌ చ ముఖం ప్రేమ్ణా కలవింకౌ శిశోః శుభమ్
ఆ రెండు పక్షులు ఆనందంతో తమ శరీరాలను పిల్ల పక్షి అవయవాలకు తాకుతూ, ప్రేమతో దాని ముఖాన్ని ముద్దాడుతూ, ఎంతో మమకారంగా చూసేవి.
వీక్ష్య ప్రేమాద్భుతం తత్ర బాలే చటకయోస్తదా । వ్యాసశ్చిన్తాతురః కామం మనసా సమచిన్తయత్
ఆ చిన్న పక్షుల్లో ఉన్న అద్భుతమైన ప్రేమను చూసి, వ్యాసుడు మనసులో కలవరంతో లోతుగా ఆలోచించసాగాడు.
తిరశ్చామపి యత్ప్రేమ పుత్రే సమభిలక్ష్యతే । కిం చిత్రం యన్మనుష్యాణాం సేవాఫలమభీప్సతామ్
జంతువుల్లో కూడా తమ పిల్లలపై ఇంత ప్రేమ కనిపిస్తే, సేవ ఫలితాన్ని కోరే మనుషులకు అలాంటి ప్రేమ ఉండటం ఏమాత్రం ఆశ్చర్యం కాదు.
కిమేతౌ చటకౌ చాస్య వివాహం సుఖసాధనమ్ । విరచ్య సుఖినౌ స్యాతాం దృష్ట్వా వధ్వా ముఖం శుభమ్
ఈ రెండు పక్షులు తమ పిల్ల పక్షికి పెళ్లి చేసి, అదేవిధంగా ఆనందంగా ఉండి, వధువు ముఖాన్ని చూసి సంతోషిస్తారా?
అథవా వార్ధకే ప్రాప్తే పరిచర్యాం కరిష్యతి । పుత్రః పరమధర్మిష్ఠః పుణ్యార్థం కలవింకయోః
లేదా, వృద్ధాప్యంలోకి వచ్చినప్పుడు, ఆ పిల్ల పక్షి ఎంతో ధర్మబద్ధంగా తల్లిదండ్రులకు సేవ చేస్తాడా?
అర్జయిత్వాథవా ద్రవ్యం పితరౌ తర్పయిష్యతి । అథవా ప్రేతకార్యాణి కరిష్యతి యథావిధి
లేదా, సంపద సంపాదించి తల్లిదండ్రులను తృప్తిపరచుతాడా? లేక, వారు మరణించిన తర్వాత విధిగా అంత్యకర్మలు చేస్తాడా?
అథవా కిం గయాశ్రాద్ధం గత్వా సంవితరిష్యతి । నీలోత్సర్గం చ విధివత్ప్రకరిష్యతి బాలకః
లేదా, గయకు వెళ్లి పితృకర్మలు చేసి, నీళ్ళు సమర్పించే కార్యక్రమాన్ని సక్రమంగా నిర్వహిస్తాడా?
సంసారేఽత్ర సమాఖ్యాతం సుఖానాముత్తమం సుఖమ్ । పుత్రగాత్రపరిష్వంగో లాలనఞ్చ విశేషతః
ఈ లోకంలో, సర్వోత్తమమైన ఆనందం అంటే — కొడుకు శరీరాన్ని ఆలింగనం చేసుకోవడం, ముఖ్యంగా అతన్ని పెంచి పోషించడం అని చెబుతారు.
అపుత్రస్య గతిర్నాస్తి స్వర్గో నైవ చ నైవ చ । పుత్రాదన్యతరన్నాస్తి పరలోకస్య సాధనమ్
కొడుకు లేనివారికి గమ్యం లేదు, స్వర్గం లేదు; కొడుకు తప్ప పరలోకానికి దారి లేదు.
మన్వాదిభిశ్చ మునిభిర్ధర్మశాస్త్రేషు భాషితమ్ । పుత్రవాన్స్వర్గమాప్నోతి నాపుత్రస్తు కథఞ్చన
మనువు మొదలైన మునులు ధర్మశాస్త్రాలలో చెప్పారు — కొడుకు ఉన్నవాడు స్వర్గాన్ని పొందుతాడు, కొడుకు లేనివాడు ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ పొందడు.
దృశ్యతేఽత్ర సమక్షం తన్నానుమానేన సాధ్యతే । పుత్రవాన్ముచ్యతే పాపాదాప్తవాక్యం చ శాశ్వతమ్
ఇది మన కళ్ల ముందే కనిపిస్తుంది, ఊహతో కాదు; కొడుకు ఉన్నవాడు పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు — ఇదే శాశ్వతమైన ఉపదేశం.
ఆతురే మృత్యుకాలేఽపి భూమిశయ్యాగతో నరః । కరోతి మనసా చిన్తాం దుఃఖితః పుత్రవర్జితః
వ్యాధితో బాధపడుతూ, మరణ సమయానికి భూమిపై పడుకుని ఉన్నప్పుడు కూడా, కొడుకు లేని మనిషి మనసులో బాధతో ఆందోళన చెందుతాడు.
ధనం మే విపులం గేహే పాత్రాణి వివిధాని చ । మన్దిరం సున్దరం చైతత్కోఽస్య స్వామీ భవిష్యతి
‘నా ఇంట్లో ఎంతో ధనం ఉంది,色色 పాత్రలు ఉన్నాయి, ఈ అందమైన ఇల్లు — దీని యజమాని ఎవరు అవుతారు?’ అని ఆలోచిస్తాడు.
మృత్యుకాలే మనస్తస్య దుఃఖేన భ్రమతే యతః । అతోఽస్య దుర్గతిర్నూనం భ్రాన్తచిత్తస్య సర్వథా
మరణ సమయానికి అతని మనసు దుఃఖంతో చల్లారదు, అయోమయంగా తిరుగుతుంది; అందువల్ల అతని స్థితి ఖచ్చితంగా దుర్గతే.
ఏవం బహువిధాం చిన్తాం కృత్వా సత్యవతీసుతః । నిఃశ్వస్య బహుధా చోష్ణం విమనాః సమ్బభూవ హ
ఇలా ఎన్నో విధాలుగా ఆలోచించి, సత్యవతీ కుమారుడు వ్యాసుడు లోతుగా ఊపిరి తీసుకుని, మనస్సు దిగులుతో నిండిపోయాడు.
విచార్య మనసాత్యర్థం కృత్వా మనసి నిశ్చయమ్ । జగామ చ తపస్తప్తుం మేరుపర్వతసనిధౌ
తన మనసులో బాగా ఆలోచించి, దృఢంగా నిర్ణయించుకుని, మేరు పర్వతం దగ్గర తపస్సు చేయడానికి వెళ్లాడు.
మనసా చిన్తయామాస కం దేవం సముపాస్మహే । వరప్రదాననిపుణం వాఞ్ఛితార్థప్రదం తథా
మనసులో ఇలా ఆలోచించసాగాడు — ఎవరు వరాలిచ్చడంలో నిపుణులు? ఎవరు మన కోరికలు తీర్చగలరు? ఎవరు దేవుడు? అని.
విష్ణుం రుద్రం సురేన్ద్రం వా బ్రహ్మాణం వా దివాకరమ్ । గణేశం కార్తికేయం చ పావకం వరుణం తథా
విష్ణువు, రుద్రుడు, దేవేంద్రుడు, బ్రహ్మ, సూర్యుడు, గణేశుడు, కార్తికేయుడు, అగ్ని, వరుణుడు — వీరిలో ఎవరిని పూజించాలి?
ఏవం చిన్తయతస్తస్య నారదో మునిసత్తమః । యదృచ్ఛయా సమాయాతో వీణాపాణిః సమాహితః
అలా ఆలోచిస్తూ ఉండగా, గొప్ప ఋషి నారదుడు, తన వీణతో, ప్రశాంతంగా అక్కడికి యాదృచ్ఛికంగా వచ్చాడు.
తం దృష్ట్వా పరమప్రీతో వ్యాసః సత్యవతీసుతః । కృత్వార్ఘ్యమాసనం దత్త్వా పప్రచ్ఛ కుశలం మునిమ్
అతన్ని చూసి, సత్యవతీ కుమారుడు వ్యాసుడు ఎంతో ఆనందపడ్డాడు. అతITHికి అర్ఘ్యం ఇచ్చి, ఆసనం కురిపించి, మునికి క్షేమం అడిగాడు.
శ్రుత్వాథ కుశలప్రశ్నం పప్రచ్ఛ మునిసత్తమః । చిన్తాతురోఽసి కస్మాత్త్వం ద్వైపాయన వదస్వ మే
క్షేమం గురించి అడిగిన తర్వాత, ఆ గొప్ప ముని ఇలా అడిగాడు — ద్వైపాయన, నీవు ఎందుకు ఆందోళనలో ఉన్నావు? నాకు చెప్పు.