ధన్యాస్తే మునయః శాన్తా జితో యైర్లోభ ఏవ చ । వైఖానసైః శమపరైః ప్రతిగ్రహపరాఙ్ముఖైః
శాంతంగా ఉండి, లోభాన్ని జయించిన, శమానికి ప్రాధాన్యత ఇచ్చే, దానం స్వీకరించని వైఖానస మునులు ఎంత ధన్యులు!
సంసారే బలవాఞ్ఛత్రుర్లోభోఽమేధ్యోఽవరః సదా । కశ్యపోఽపి దురాచారః కృతస్నేహో దురాత్మనా
ఈ లోకంలో లోభం శత్రువుగా ఎప్పుడూ బలంగా, అపవిత్రంగా, నీచంగా ఉంటుంది. కశ్యపుడు కూడా చెడు మనసుతో దురాచారం చేసి, మమకారం పెంచుకున్నాడు.
బ్రహ్మాపి తం శశాపాథ కశ్యపం మునిసత్తమమ్ । మర్యాదారక్షణార్థం హి పౌత్రం పరమవల్లభమ్
బ్రహ్మదేవుడు కూడా తనకు ఎంతో ప్రియమైన మనవడు అయిన కశ్యప మహర్షిని, నియమాలు కాపాడేందుకు శాపించాడు.
అంశేన త్వం పృథివ్యాం వై ప్రాప్య జన్మ యదోః కులే । భార్యాభ్యాం సంయుతస్తత్ర గోపాలత్వం కరిష్యసి
నీ భాగం ద్వారా నీవు యదువు వంశంలో భూమిపై జన్మించి, ఇద్దరు భార్యలతో కలిసి అక్కడ గొపాలుడిగా జీవిస్తావు.
వ్యాస ఉవాచ ఏవం శప్తః కశ్యపోఽసౌ వరుణేన చ బ్రహ్మణా । అంశావతరణార్థాయ భూభారహరణాయ చ
వ్యాసుడు ఇలా చెప్పాడు: కశ్యపుడు వరుణుడు, బ్రహ్మదేవుడు ఇద్దరిచేత శపించబడి, భూమికి భారాన్ని తీయడానికి భాగావతారంగా అవతరించాడు.
తథా దిత్యాదితిః శప్తా శోకసన్తప్తయా భృశమ్ । జాతా జాతా వినశ్యేరంస్తవ పుత్రాస్తు సప్త వై
అలాగే, దుఃఖంతో బాధపడుతూ దితి, అదితిని శపించింది. ఆ శాపం వల్ల నీకు పుట్టే ఏడు కొడుకులు పుట్టగానే మరణిస్తారు.
జనమేజయ ఉవాచ కస్మాద్దిత్యా చ భగినీ శప్తేన్ద్రజననీ మునే । కారణం వద శాపే చ శోకస్తు మునిసత్తమ
జనమేజయుడు అడిగాడు: మునీశ్వరా! ఇంద్రుని తల్లి అయిన అదితి, తన సోదరి అయిన దితిచేత ఎందుకు శాపం పొందింది? ఆ శాపానికి, దుఃఖానికి కారణం ఏమిటో చెప్పండి.
సూత ఉవాచ పారీక్షితేన పృష్టస్తు వ్యాసః సత్యవతీసుతః । రాజానం ప్రత్యువాచేదం కారణం సుసమాహితః
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: సత్యవతీ కుమారుడైన వ్యాసుడు, పరిక్షిత్తు అడిగినప్పుడు, రాజుకు ఆ కారణాన్ని శ్రద్ధగా వివరించాడు.
వ్యాస ఉవాచ రాజన్ దక్షసుతే ద్వే తు దితిశ్చాదితిరుత్తమే । కశ్యపస్య ప్రియే భార్యే బభూవతురురుక్రమే
వ్యాసుడు చెప్పాడు: రాజా! దక్షుని ఇద్దరు కుమార్తెలు అయిన దితి, అదితి, ఇద్దరూ కశ్యప మహర్షికి ప్రియమైన భార్యలుగా ఉన్నారు.
అదిత్యాం మఘవా పుత్రో యదాభూదతివీర్యవాన్ । తదా తు తాదృశం పుత్రం చకమే దితిరోజసా
అదితికి మఘవంతుడు అనే గొప్ప బలవంతుడు కుమారుడు పుట్టినప్పుడు, దితి కూడా అలాంటి శక్తివంతుడైన కుమారుని కోరుకుంది.
పతిమాహాసితాపాఙ్గీ పుత్రం మే దేహి మానద । ఇన్ద్రఖ్యబలం వీరం ధర్మిష్ఠం వీర్యవత్తమమ్
మృదువైన చిరునవ్వుతో భర్తను చూసి, 'మాన్యుడా! నాకు ఇంద్రునితో సమానమైన బలవంతుడైన, ధర్మములో నిలిచిన, పరాక్రమశాలి కుమారుణ్ణి ప్రసాదించు' అని అంది.
తామువాచ మునిః కాన్తే స్వస్థా భవ మయోదితే । వ్రతాన్తే భవితా తుభ్యం శతక్రతుసమః సుతః
మహర్షి ఆమెను చూసి, 'ప్రియమైనవాడా! నేను చెప్పినట్టు నీవు స్థిరంగా ఉండు. నీ వ్రతం పూర్తయ్యాక, శతక్రతువుతో సమానమైన కుమారుడు పుడతాడు' అని చెప్పాడు.
సా తథేతి ప్రతిశ్రుత్య చకార వ్రతముత్తమమ్ । నిషిక్తం మునినా గర్భం బిభ్రాణా సుమనోహరమ్
ఆమె 'అలా జరుగుతుంది' అని మాటిచ్చి, గొప్ప వ్రతాన్ని ఆచరించింది. మహర్షి ప్రసాదించిన అందమైన గర్భాన్ని మోసింది.
భూమౌ చకార శయనం పయోవ్రతపరాయణా । పవిత్రా ధారణాయుక్తా బభూవ వరవర్ణినీ
పాలు మాత్రమే తీసుకునే వ్రతంలో నిమగ్నమై, భూమిమీదే పడుకుని, పవిత్రతతో, నియమంతో, అద్భుతమైన అందంతో మెరిసిపోయింది.
ఏవం జాతః సుసంపూర్ణో యదా గర్భోఽతివీర్యవాన్ । శుభ్రాంశుమతిదీప్తాఙ్గీం దితిం దృష్ట్వా తు దుఃఖితా
అలా ఆ గర్భం సంపూర్ణంగా, అపారమైన బలంతో పెరిగినప్పుడు, దితి యొక్క ప్రకాశవంతమైన రూపాన్ని చూసి అదితి మనసులో బాధపడింది.
మఘవత్సదృశః పుత్రో భవిష్యతి మహాబలః । దిత్యాస్తదా మమ సుతస్తేజోహీనో భవేత్కిల
దితికి మఘవంతుడితో సమానమైన మహాబలుడు కుమారుడు పుట్టబోతున్నాడు. అప్పుడు నా కుమారుడు తేజస్సు కోల్పోతాడేమో అని ఆలోచించింది.
ఇతి చిన్తాపరా పుత్రమిన్ద్రం చోవాచ మానినీ । శత్రుస్తేఽద్య సముత్పన్నో దితిగర్భేఽతివీర్యవాన్
ఇలా ఆలోచనలతో మునిగిపోయిన అదితి, గర్వంతో తన కుమారుడు ఇంద్రునితో, 'నేడు నీ శత్రువు దితి గర్భంలో అపారమైన బలంతో పుట్టబోతున్నాడు' అని చెప్పింది.
ఉపాయం కురు నాశాయ శత్రోరద్య విచిన్త్య చ । ఉత్పత్తిరేవ హన్తవ్యా దిత్యా గర్భస్య శోభన
శోభాయుతుడా! నేడు శత్రువును నశింపజేయడానికి ఏదైనా మార్గం ఆలోచించు. దితి గర్భంలో ఉన్నదాని జననం జరగకుండా చూడాలి.
వీక్ష్య తామసితాపాఙ్గీం సపత్నీభావమాస్థితామ్ । దునోతి హృదయే చిన్తా సుఖమర్మవినాశినీ
కృష్ణవర్ణపు పక్కనోటి చూపులతో, ప్రత్యర్థి భార్యగా ఉన్నదితిని చూసి, హృదయంలో బాధ కలిగి, శరీర ఆనందాన్ని పోగొట్టుకుంది.
రాజయక్ష్మేవ సంవృద్ధో నష్టో నైవ భవేద్రిపుః । తస్మాదఙ్కురితం హన్యాద్బుద్ధిమానహితం కిల
రాజయక్ష్మ అనే వ్యాధిలా శత్రువు పెరిగాక నశించడు. అందుకే, తెలివిగలవాడు, హానికరమైనదాన్ని మొలకలోనే నాశనం చేయాలి.
లోహశఙ్కురివ క్షిప్తో గర్భో వై హృదయే మమ । యేన కేనాప్యుపాయేన పాతయాద్య శతక్రతో
నా హృదయంలో ఇనుపమొక్కను గుచ్చినట్టు ఈ గర్భం బాధిస్తోంది. ఏదైనా మార్గం ద్వారా, శతక్రతువా, ఈ రోజు దీనిని తొలగించు.
సామదానబలేనాపి హింసనీయస్త్వయా సుతః । దిత్యా గర్భో మహాభాగ మమ చేదిచ్ఛసి ప్రియమ్
నీవు నాకు ఇష్టంగా ఉండాలనుకుంటే, సామం, దానం, లేక బలవంతంగా అయినా, మహాభాగా, దితి గర్భాన్ని నాశనం చేయాలి.
వ్యాస ఉవాచ శ్రుత్వా మాతృవచః శక్రో విచిన్త్య మనసా తతః । జగామాపరమాతుః స సమీపమమరాధిపః
వ్యాసుడు చెప్పాడు: తల్లి మాటలు విని, ఇంద్రుడు ఆలోచించి, తన మరొక తల్లిని కలవడానికి వెళ్లాడు, ఓ రాజా.
వవన్దే వినయాత్పాదౌ దిత్యాః పాపమతిర్నృప । ప్రోవాచ వినయేనాసౌ మధురం విషగర్భితమ్
పాపబుద్ధి కలిగిన ఇంద్రుడు వినయంతో దితి పాదాలకు నమస్కరించి, మధురంగా, కానీ లోపల విషమయిన మాటలు చెప్పాడు.
ఇన్ద్ర ఉవాచ మాతస్త్వం వ్రతయుక్తాసి క్షీణదేహాతిదుర్బలా । సేవార్థమిహ సమ్ప్రాప్తః కిం కర్తవ్యం వదస్వ మే
ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు: తల్లీ, నీవు వ్రతంలో నిమగ్నమై, నీ శరీరం బలహీనంగా ఉంది. నేను నీ సేవ కోసం వచ్చాను. నాకు ఏం చేయాలో చెప్పు.
పాదసంవాహనం తేఽహం కరిష్యామి పతివ్రతే । గురుశుశ్రూషణాత్పుణ్యం లభతే గతిమక్షయామ్
పతివ్రతా, నేను నీ పాదాలను మర్దించుతాను. గురువును సేవించడంవల్ల అపరిమితమైన పుణ్యం లభిస్తుంది, శాశ్వతమైన స్థితిని పొందుతారు.
న మే కిమపి భేదోఽస్తి తథాదిత్యా శపే కిల । ఇత్యుక్త్వా చరణౌ స్పృష్టా సంవాహనపరోఽభవత్
నాకు నీపై ఎలాంటి మోసం లేదు — ఇదే ఆదితిని ప్రమాణంగా చెప్పుతున్నాను. ఇలా చెప్పి, ఇంద్రుడు ఆమె పాదాలను తాకి, మర్దించడంలో నిమగ్నమయ్యాడు.
సంవాహనసుఖం ప్రాప్య నిద్రామాప సులోచనా । శ్రాన్తా వ్రతకృశా సుప్తా విశ్వస్తా పరమా సతీ
పాదమర్దన సుఖంతో, అందమైన కళ్ల దితి నిద్రలోకి జారింది. వ్రతంతో క్షీణించి, అలసిపోయి, నమ్మకంగా, పరమ పవిత్రురాలిగా నిద్రించింది.
తాం నిద్రావశమాపన్నాం విలోక్య ప్రావిశత్తనుమ్ । రూపం కృత్వాతిసూక్ష్మఞ్చ శస్త్రపాణిః సమాహితః
ఆమె నిద్రలోకి లీనమైనదాన్ని చూసి, ఇంద్రుడు అతి సూక్ష్మరూపంలో, ఆయుధంతో, దృఢ సంకల్పంతో ఆమె శరీరంలోకి ప్రవేశించాడు.
ఉదరం ప్రవివేశాశు తస్యా యోగబలేన వై । గర్భం చకర్త వజ్రేణ సప్తధా పవినాయకః
యోగబలంతో అతడు త్వరగా ఆమె గర్భంలోకి ప్రవేశించి, వజ్రాయుధంతో ఆ గర్భాన్ని ఏడుగా కోసేశాడు.