గురుణా హృతదారేణ కృతమేతన్మహావ్రతమ్ । తస్మాత్త్వం కురు రాజేన్ద్ర రావణస్య వధాయ చ
నీ గురువు భార్యను దుర్మార్గుడు అపహరించినప్పుడు, అతను ఈ గొప్ప వ్రతాన్ని ఆచరించాడు. అందువల్ల, రాజాధిరాజా, నీవు కూడా రావణుని సంహారానికి ఈ వ్రతాన్ని చేయాలి.
ఇన్ద్రేణ వృత్రనాశాయ కృతం వ్రతమనుత్తమమ్ । త్రిపురస్య వినాశాయ శివేనాపి పురా కృతమ్
ఇంద్రుడు వృత్రాసురుని నాశనం చేయడానికి ఈ అపూర్వమైన వ్రతాన్ని ఆచరించాడు. అలాగే, శివుడు కూడా త్రిపురాసురుని సంహారానికి ఇదే వ్రతాన్ని ముందుగా చేశాడు.
హరిణా మధునాశాయ కృతం మేరౌ మహామతే । విధివత్కురు కాకుత్స్థ వ్రతమేతదతన్ద్రితః
మహామతివంతుడా, మధుని నాశనం చేయడానికి హరి మెరుపర్వతంపై ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించాడు. కాకుత్స్థ వంశజా, నీవు కూడా ఈ వ్రతాన్ని సరిగా, అలసట లేకుండా చేయాలి.
శ్రీరామ ఉవాచ కా దేవీ కిం ప్రభావా సా కుతో జాతా కిమాహ్వయా । వ్రతం కిం విధివద్బ్రూహి సర్వజ్ఞోఽసి దయానిధే
శ్రీరాముడు ఇలా అడిగాడు — ఆ దేవి ఎవరు? ఆమెకు ఎలాంటి శక్తి ఉంది? ఆమె ఎక్కడ జన్మించింది, ఏ పేరుతో పిలవబడుతుంది? ఈ వ్రతాన్ని ఎలా చేయాలో నీవు చెప్పు; నీవు అన్నీ తెలిసినవాడవు, దయామయుడవు.
నారద ఉవాచ శృణు రామ సదా నిత్యా శక్తిరాద్యా సనాతనీ । సర్వకామప్రదా దేవీ పూజితా దుఃఖనాశినీ
నారదుడు ఇలా చెప్పాడు — రామా, విను. ఆమె శాశ్వతమైన, ఆదిశక్తి. అన్ని కోరికలను నెరవేర్చే దేవి. ఆమెను భక్తితో పూజిస్తే, అన్ని బాధలు తొలగిపోతాయి.
కారణం సర్వజన్తూనాం బ్రహ్మాదీనాం రఘూద్వహ । తస్యాః శక్తిం వినా కోఽపి స్పన్దితుం న క్షమో భవేత్
రఘువంశోత్తమా, బ్రహ్మ మొదలైన అన్ని జీవులకూ ఆమె కారణం. ఆమె శక్తి లేకుండా ఎవరూ కదలలేరు.
విష్ణోః పాలనశక్తిః సా కర్తృశక్తిః పితుర్మమ । రుద్రస్య నాశశక్తిః సా త్వన్యాశక్తిః పరా శివా
విష్ణువుకు రక్షణశక్తి, నా తండ్రికి సృష్టిశక్తి, రుద్రునికి సంహారశక్తి — ఇవన్నీ ఆమె శక్తులే. ఆమె పరమమైన, అత్యుత్తమమైన శక్తి.
యచ్చ కిఞ్చిత్క్వచిద్వస్తు సదసద్భువనత్రయే । తస్య సర్వస్య యా శక్తిస్తదుత్పత్తిః కుతో భవేత్
ఈ మూడు లోకాల్లో ఎక్కడైనా ఉన్నది ఏదైనా వస్తువు, దాని శక్తి అన్నీ ఆమె నుంచే వస్తాయి. వాటి మూలం ఇంకెక్కడ ఉంటుంది?
న బ్రహ్మా న యదా విష్ణుర్న రుద్రో న దివాకరః । న చేన్ద్రాద్యాః సురాః సర్వే న ధరా న ధరాధరాః
ఆ సమయంలో బ్రహ్మా, విష్ణువు, రుద్రుడు, సూర్యుడు, ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతలు, భూమి, పర్వతాలు ఏవీ లేవు.
తదా సా ప్రకృతిః పూర్ణా పురుషేణ పరేణ వై । సంయుతా విహరత్యేవ యుగాదౌ నిర్గుణా శివా
అప్పుడు ఆ సంపూర్ణ ప్రకృతి పరపురుషునితో కలసి, నిర్గుణంగా, మంగళకరంగా, యుగారంభంలో విహరిస్తుంది.
సా భూత్వా సగుణా పశ్చాత్కరోతి భువనత్రయమ్ । పూర్వం సంసృజ్య బ్రహ్మాదీన్దత్త్వా శక్తీశ్చ సర్వశః
తర్వాత ఆమె గుణాలతో కూడినదిగా మారి, మూడు లోకాలను సృష్టిస్తుంది. ముందుగా బ్రహ్మాది దేవతలను సృష్టించి, వారికి అన్ని శక్తులను ప్రసాదిస్తుంది.
తాం జ్ఞాత్వా ముచ్యతే జన్తుర్జన్మసంసారబన్ధనాత్ । సా విద్యా పరమా జ్ఞేయా వేదాద్యా వేదకారిణీ
ఆమెను తెలుసుకున్నవాడు జనన మరణ బంధనాల నుంచి విముక్తి పొందుతాడు. ఆమెనే పరమ జ్ఞానం, వేదాదులకూ మూలమైనది.
అసంఖ్యాతాని నామాని తస్యా బ్రహ్మాదిభిః కిల । గుణకర్మవిధానైస్తు కల్పితాని చ కిం బ్రువే
ఆమె పేర్లు లెక్కలేనన్ని, బ్రహ్మాది దేవతలు ఆమె గుణాలు, కార్యాల ప్రకారం ఎన్నో పేర్లు పెట్టారు. ఇంకా నేను ఏమి చెప్పగలను?
అకారాదిక్షకారాన్తైః స్వరైర్వర్ణైస్తు యోజితైః । అసంఖ్యేయాని నామాని భవన్తి రఘునన్దన
రఘునందన, అ నుంచి క్ష వరకు ఉన్న అక్షరాలతో కలిపి, ఆమె పేర్లు అనేకం, లెక్కించలేనివి.
రామ ఉవాచ విధిం మే బ్రూహి విప్రర్షే వ్రతస్యాస్య సమాసతః । కరోమ్యద్యైవ శ్రద్ధావాఞ్ఛ్రీదేవ్యాః పూజనం తథా
రాముడు ఇలా అడిగాడు — మునిశ్రేష్ఠా, ఈ వ్రతాన్ని ఎలా చేయాలో సంక్షిప్తంగా నాకు చెప్పు. నేను నేడు భక్తితో శ్రీదేవిని పూజిస్తాను.
నారద ఉవాచ పీఠం కృత్వా సమే స్థానే సంస్థాప్య జగదమ్బికామ్ । ఉపవాసాన్నవైవ త్వం కురు రామ విధానతః
నారదుడు ఇలా చెప్పాడు — రామా, సమతలమైన స్థలంలో ఆసనం ఏర్పాటు చేసి, జగదంబికను ప్రతిష్టించి, తొమ్మిది రోజులు నియమంగా ఉపవాసం చేయాలి.
ఆచార్యోఽహం భవిష్యామి కర్మణ్యస్మిన్మహీపతే । దేవకార్యవిధానార్థముత్సాహం ప్రకరోమ్యహమ్
రాజా, ఈ కార్యంలో నేను నీకు ఆచార్యుడిని అవుతాను. దేవిపూజను సక్రమంగా జరిపేందుకు నేను శ్రమిస్తాను.
వ్యాస ఉవాచ తచ్ఛ్రుత్వా వచనం సత్యం మత్వా రామః ప్రతాపవాన్ । కారయిత్వా శుభం పీఠం స్థాపయిత్వామ్బికాం శివామ్
వ్యాసుడు ఇలా చెప్పాడు — ఆ నిజమైన మాటలు విని, వాటిని ఆలోచించి, పరాక్రమశాలి రాముడు శుభమైన ఆసనం తయారు చేయించి, మంగళకరమైన అంబికను ప్రతిష్టించాడు.
విధివత్పూజనం తస్యాశ్చకార వ్రతవాన్ హరిః । సమ్ప్రాప్తే చాశ్వినే మాసి తస్మిన్గిరివరే తదా
ఆ శరన్నవమాసం వచ్చినప్పుడు, ఆ మహాగిరిపై హరి తన వ్రతాన్ని పాటిస్తూ, అమ్మవారిని విధిగా పూజించాడు.
ఉపవాసపరో రామః కృతవాన్వ్రతముత్తమమ్ । హోమఞ్చ విధివత్తత్ర బలిదానఞ్చ పూజనమ్
రాముడు ఉపవాసంతో ఉన్నాడు, అత్యుత్తమమైన వ్రతాన్ని ఆచరించాడు. అక్కడ హోమం, బలిప్రదానం, పూజ అన్నీ విధిగా చేశాడు.
భ్రాతరౌ చక్రతుః ప్రేమ్ణా వ్రతం నారదసమ్మతమ్ । అష్టమ్యాం మధ్యరాత్రే తు దేవీ భగవతీ హి సా
రాముడు, లక్ష్మణుడు ఇద్దరూ ప్రేమతో నారదుడు చెప్పిన వ్రతాన్ని ఆచరించారు. అష్టమి రాత్రి మధ్యలో, ఆ మహాదేవి స్వయంగా—
సింహారూఢా దదౌ తత్ర దర్శనం ప్రతిపూజితా । గిరిశృఙ్గే స్థితోవాచ రాఘవం సానుజం గిరా
సింహంపై కూర్చుని, పూజించబడిన అమ్మవారు అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యారు. ఆ పర్వతశిఖరంపై నిలబడి రాఘవుని, అతని తమ్ముడిని పలికింది.
మేఘగమ్భీరయా చేదం భక్తిభావేన తోషితా । దేవ్యువాచ రామ రామ మహాబాహో తుష్టాఽస్మ్యద్మ వ్రతేన తే
భక్తితో తృప్తిచెందిన అమ్మవారు, మేఘగంభీరమైన స్వరంతో ఇలా అన్నారు:
ప్రార్థయస్వ వరం కామం యత్తే మనసి వర్తతే । నారాయణాంశసమ్భూతస్త్వం వంశే మానవేఽనఘే
"రామా, రామా, మహాబాహువా! నీ వ్రతంతో నేను సంతోషించాను. నీ మనసులో ఉన్న ఏ వరమైనా అడుగు. నీవు నారాయణుని భాగంగా, మను వంశంలో పుట్టిన పాపరహితుడవు.
రావణస్య వధాయైవ ప్రార్థితస్త్వమరైరసి । పురా మత్స్యతనుం కృత్వా హత్వా ఘోరఞ్చ రాక్షసమ్
రావణుడిని సంహరించడానికి దేవతలు నిన్ను కోరారు. పూర్వంలో నీవు చేపరూపం ధరించి, భయంకరమైన రాక్షసుడిని సంహరించావు.
త్వయా వై రక్షితా వేదాః సురాణాం హితమిచ్ఛతా । భూత్వా కచ్ఛపరూపస్తు ధృతవాన్మన్దరం గిరిమ్
దేవతలకు మేలు కావాలని వేదాలను కాపాడావు. కూర్మరూపంలో మందరపర్వతాన్ని మోయావు.
అకూపారం ప్రమన్థానం కృత్వా దేవానపోషయః । కోలరూపం పరం కృత్వా దశనాగ్రేణ మేదినీమ్
నీ వెన్నుపైనే మథనం జరిపి దేవతలను పోషించావు. ఆ తరువాత, వరాహరూపంలో దంతంతో భూమిని ఎత్తావు.
ధృతవానసి యద్రామ హిరణ్యాక్షం జఘాన చ । నారసింహీం తనుం కృత్వా హిరణ్యకశిపుం పురా
రామా! నీవు ఆ రూపాన్ని ధరించి హిరణ్యాక్షుడిని సంహరించావు. నరసింహరూపంలో హిరణ్యకశిపుని—
ప్రహ్లాదం రామ రక్షిత్వా హతవానసి రాఘవ । వామనం వపురాస్థాయ పురా ఛలితవాన్బలిమ్
రక్షించి, ప్రహ్లాదుని కాపాడి, హిరణ్యకశిపుని సంహరించావు. తరువాత వామనరూపంలో బలిచక్రవర్తిని మోసగించావు.
భూత్వేన్ద్రస్యానుజః కామం దేవకార్యప్రసాధకః । జమదగ్నిసుతస్త్వం మే విష్ణోరంశేన సఙ్గతః
ఇంద్రుని తమ్ముడిగా అవతరించి దేవతల కార్యాన్ని సాధించావు. జమదగ్నిపుత్రుడిగా విష్ణువు భాగంతో కలిసావు.