పూజాం పరమికాం కృత్వా కృతాఞ్జలిరుపస్థితః । ఉపవిష్టః సమీపే తు కృతాజ్ఞో మునినా హరిః
అత్యుత్తమమైన పూజ చేసి, చేతులు జోడించి నిలబడ్డాడు. ఆ తర్వాత హరి, మునికి కృతజ్ఞతతో సమీపంలో కూర్చున్నాడు.
ఉపవిష్టం తదా రామం సానుజం దుఃఖమానసమ్ । పప్రచ్ఛ నారదః ప్రీత్యా కుశలం మునిసత్తమః
ఆ సమయంలో రాముడు తన తమ్ముడితో కలసి, మనసులో దుఃఖంతో కూర్చున్నాడని చూసి, మునిశ్రేష్ఠుడైన నారదుడు ప్రేమతో ఆయనకు క్షేమం అడిగాడు.
కథం రాఘవ శోకార్తో యథా వై ప్రాకృతో నరః । హృతాం సీతాం చ జానామి రావణేన దురాత్మనా
రాఘవుడు సాధారణ మనిషిలా దుఃఖంతో ఉన్నప్పుడు, దుష్టుడు రావణుడు సీతను అపహరించాడని ఎలా తెలుసుకోగలడు?
సురసద్మగతశ్చాహం శ్రుతవాఞ్జనకాత్మజామ్ । పౌలస్త్యేన హృతాం మోహాన్మరణం స్వమజానతా
నేను దేవతల లోకంలో ఉండి, జనకుని కుమార్తెను పౌలస్త్యుడు మోహంతో, తన మరణాన్ని కూడా తెలియకుండానే అపహరించాడని విన్నాను.
తవ జన్మ చ కాకుత్స్థ పౌలస్త్యనిధనాయ వై । మైథిలీహరణం జాతమేతదర్థం నరాధిప
కాకుత్స్థుడా! నీ జన్మ పౌలస్త్య వంశాన్ని నాశనం చేయడానికే జరిగింది. మైథిలీ అపహరణం కూడా ఇదే కారణంగా జరిగింది, నరాధిపుడా!
పూర్వజన్మని వైదేహీ మునిపుత్రీ తపస్వినీ । రావణేన వనే దృష్టా తపస్యన్తీ శుచిస్మితా
మునుపటి జన్మలో వైదేహి ఒక మునిపుత్రిక, తపస్సులో నిమగ్నురాలై, పవిత్రమైన చిరునవ్వుతో అడవిలో తపస్సు చేస్తుండగా రావణుడు ఆమెను చూశాడు.
ప్రార్థితా రావణేనాసౌ భవ భార్యేతి రాఘవ । తిరస్కృతస్తయాఽసౌ వై జగ్రాహ కబరం బలాత్
రాఘవా! రావణుడు ఆమెను 'నా భార్యవు కావాలి' అని కోరాడు. ఆమె తిరస్కరించగా, అతడు బలవంతంగా ఆమె జుట్టును పట్టుకున్నాడు.
శశాప తత్క్షణం రామ రావణం తాపసీ భృశమ్ । కుపితా త్యక్తుమిచ్ఛన్తీ దేహం సంస్పర్శదూషితమ్
రామా! ఆ తపస్విని ఆ క్షణంలోనే కోపంతో, తన శరీరం రావణుని స్పర్శతో కలుషితమైందని భావించి, దాన్ని వదిలేయాలని కోరుతూ అతనిని తీవ్రంగా శపించింది.
దురాత్మంస్తవ నాశార్థం భవిష్యామి ధరాతలే । అయోనిజా వరా నారీ త్యక్త్వా దేహం జహావపి
ఆ దురాత్ముడి నాశనార్థంగా, నేను గర్భంలో పుట్టని ఒక స్త్రీగా భూమిపై జన్మిస్తాను. ఆ తపస్విని తన శరీరాన్ని వదిలేసి వెళ్లిపోయింది.
సేయం రమాంశసమ్భూతా గృహీతా తేన రక్షసా । వినాశార్థం కులస్యైవ వ్యాలీ స్రగివ సమ్భ్రమాత్
రామా! రమాదేవి భాగంగా జన్మించిన ఆమెను ఆ రాక్షసుడు పట్టుకున్నాడు. అతని వంశాన్ని నాశనం చేయడానికే, భయంతో వణుకుతున్న పూలహారంలా లోపలికి ప్రవేశించింది.
తవ జన్మ చ కాకుత్స్థ తస్య నాశాయ చామరైః । ప్రార్థితస్య హరేరంశాదజవంశేఽప్యజన్మనః
కాకుత్స్థుడా! నీ జన్మ అతని నాశనం కోసం, అమరులు కోరినదే. హరిదేవుని భాగంగా, అజవంశంలో నీవు జన్మించావు, అయినా నీవు అసలు జన్మించని వాడవు.
కురు ధైర్యం మహాబాహో తత్ర సా వర్తతేఽవశా । సతీ ధర్మరతా సీతా త్వాం ధ్యాయన్తీ దివానిశమ్
మహాబాహువా! ధైర్యంగా ఉండు. ఆమె అక్కడ బలహీనంగా ఉంది. సీత, ధర్మాన్ని ప్రేమించు ఆమె, రాత్రింబవళ్ళు నిన్నే ధ్యానిస్తూ ఉంది.
కామధేనుపయః పాత్రే కృత్వా మఘవతా స్వయమ్ । పానార్థం ప్రేషితం తస్యాః పీతం చైవామృతం యథా
కామధేనువు పాలు ఒక పాత్రలో పెట్టి, ఇంద్రుడు స్వయంగా ఆమెకు తాగడానికి పంపాడు. ఆ పాలను ఆమె అమృతంలా తాగింది.
సురభీదుగ్ధపానాత్సా క్షుత్తుడ్దుఃఖవివర్జితా । జాతా కమలపత్రాక్షీ వర్తతే వీక్షితా మయా
సురభి పాలను తాగినందువల్ల, ఆమెకు ఆకలి, దాహం, బాధలు లేవు. కమలదళాలాంటి కళ్ళతో జన్మించిన ఆమె అక్కడే ఉంది. నేను ఆమెను చూశాను.
ఉపాయం కథయామ్యద్య తస్య నాశాయ రాఘవ । వ్రతం కురుష్వ శ్రద్ధావానాశ్వినే మాసి సామ్ప్రతమ్
రాఘవా! అతని నాశనం కోసం ఏ మార్గమో ఈ రోజు చెబుతాను. ఈ ఆశ్వయుజ మాసంలో నీవు భక్తితో వ్రతం ఆచరించు.
నవరాత్రోపవాసఞ్చ భగవత్యాః ప్రపూజనమ్ । సర్వసిద్ధికరం రామ జపహోమవిధానతః
నవరాత్రి తొమ్మిది రాత్రులు ఉపవాసం చేసి, భగవతిని పూజించు. జపం, హోమం ద్వారా, రామా! ఇది అన్ని సిద్ధులను ఇస్తుంది.
మేఘ్యైశ్చ పశుభిర్దేవ్యా బలిం దత్త్వా విశంసితైః । దశాంశం హవనం కృత్వా సశక్తస్త్వం భవిష్యసి
మేఘలకు గుర్తు వేసిన పశువులతో దేవికి బలి ఇచ్చి, దశాంశంగా హవనం చేసి, నీవు శక్తివంతుడవవుతావు.
విష్ణునా చరితం పూర్వం మహాదేవేన బ్రహ్మణా । తథా మఘవతా చీర్ణం స్వర్గమధ్యస్థితేన వై
ఈ వ్రతాన్ని ముందుగా విష్ణువు, మహాదేవుడు, బ్రహ్మ, అలాగే స్వర్గంలో నివసించే ఇంద్రుడు కూడా ఆచరించారు.
సుఖినా రామ కర్తవ్యం నవరాత్రవ్రతం శుభమ్ । విశేషేణ చ కర్తవ్యం పుంసా కష్టగతేన వై
రామా! నవరాత్రి వ్రతాన్ని ఆనందంగా చేయాలి. ముఖ్యంగా కష్టంలో ఉన్నవాడు తప్పక చేయాలి.
విశ్వామిత్రేణ కాకుత్స్థ కృతమేతన్న సంశయః । భృగుణాఽథ వసిష్ఠేన కశ్యపేన తథైవ చ
కాకుత్స్థుడా! ఈ వ్రతాన్ని విశ్వామిత్రుడు, భృగువు, వశిష్ఠుడు, కశ్యపుడు కూడా తప్పకుండా ఆచరించారు.
గురుణా హృతదారేణ కృతమేతన్మహావ్రతమ్ । తస్మాత్త్వం కురు రాజేన్ద్ర రావణస్య వధాయ చ
నీ గురువు భార్యను దుర్మార్గుడు అపహరించినప్పుడు, అతను ఈ గొప్ప వ్రతాన్ని ఆచరించాడు. అందువల్ల, రాజాధిరాజా, నీవు కూడా రావణుని సంహారానికి ఈ వ్రతాన్ని చేయాలి.
ఇన్ద్రేణ వృత్రనాశాయ కృతం వ్రతమనుత్తమమ్ । త్రిపురస్య వినాశాయ శివేనాపి పురా కృతమ్
ఇంద్రుడు వృత్రాసురుని నాశనం చేయడానికి ఈ అపూర్వమైన వ్రతాన్ని ఆచరించాడు. అలాగే, శివుడు కూడా త్రిపురాసురుని సంహారానికి ఇదే వ్రతాన్ని ముందుగా చేశాడు.
హరిణా మధునాశాయ కృతం మేరౌ మహామతే । విధివత్కురు కాకుత్స్థ వ్రతమేతదతన్ద్రితః
మహామతివంతుడా, మధుని నాశనం చేయడానికి హరి మెరుపర్వతంపై ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించాడు. కాకుత్స్థ వంశజా, నీవు కూడా ఈ వ్రతాన్ని సరిగా, అలసట లేకుండా చేయాలి.
శ్రీరామ ఉవాచ కా దేవీ కిం ప్రభావా సా కుతో జాతా కిమాహ్వయా । వ్రతం కిం విధివద్బ్రూహి సర్వజ్ఞోఽసి దయానిధే
శ్రీరాముడు ఇలా అడిగాడు — ఆ దేవి ఎవరు? ఆమెకు ఎలాంటి శక్తి ఉంది? ఆమె ఎక్కడ జన్మించింది, ఏ పేరుతో పిలవబడుతుంది? ఈ వ్రతాన్ని ఎలా చేయాలో నీవు చెప్పు; నీవు అన్నీ తెలిసినవాడవు, దయామయుడవు.
నారద ఉవాచ శృణు రామ సదా నిత్యా శక్తిరాద్యా సనాతనీ । సర్వకామప్రదా దేవీ పూజితా దుఃఖనాశినీ
నారదుడు ఇలా చెప్పాడు — రామా, విను. ఆమె శాశ్వతమైన, ఆదిశక్తి. అన్ని కోరికలను నెరవేర్చే దేవి. ఆమెను భక్తితో పూజిస్తే, అన్ని బాధలు తొలగిపోతాయి.
కారణం సర్వజన్తూనాం బ్రహ్మాదీనాం రఘూద్వహ । తస్యాః శక్తిం వినా కోఽపి స్పన్దితుం న క్షమో భవేత్
రఘువంశోత్తమా, బ్రహ్మ మొదలైన అన్ని జీవులకూ ఆమె కారణం. ఆమె శక్తి లేకుండా ఎవరూ కదలలేరు.
విష్ణోః పాలనశక్తిః సా కర్తృశక్తిః పితుర్మమ । రుద్రస్య నాశశక్తిః సా త్వన్యాశక్తిః పరా శివా
విష్ణువుకు రక్షణశక్తి, నా తండ్రికి సృష్టిశక్తి, రుద్రునికి సంహారశక్తి — ఇవన్నీ ఆమె శక్తులే. ఆమె పరమమైన, అత్యుత్తమమైన శక్తి.
యచ్చ కిఞ్చిత్క్వచిద్వస్తు సదసద్భువనత్రయే । తస్య సర్వస్య యా శక్తిస్తదుత్పత్తిః కుతో భవేత్
ఈ మూడు లోకాల్లో ఎక్కడైనా ఉన్నది ఏదైనా వస్తువు, దాని శక్తి అన్నీ ఆమె నుంచే వస్తాయి. వాటి మూలం ఇంకెక్కడ ఉంటుంది?
న బ్రహ్మా న యదా విష్ణుర్న రుద్రో న దివాకరః । న చేన్ద్రాద్యాః సురాః సర్వే న ధరా న ధరాధరాః
ఆ సమయంలో బ్రహ్మా, విష్ణువు, రుద్రుడు, సూర్యుడు, ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతలు, భూమి, పర్వతాలు ఏవీ లేవు.
తదా సా ప్రకృతిః పూర్ణా పురుషేణ పరేణ వై । సంయుతా విహరత్యేవ యుగాదౌ నిర్గుణా శివా
అప్పుడు ఆ సంపూర్ణ ప్రకృతి పరపురుషునితో కలసి, నిర్గుణంగా, మంగళకరంగా, యుగారంభంలో విహరిస్తుంది.