విఖ్యాతా సా బభూవాథ దుర్గాదేవీ ధరాతలే । దేశే దేశే మహారాజ తస్యా భక్తిర్వ్యవర్ధత
రాజా! ఆ దుర్గాదేవి భూమిపై ప్రసిద్ధురాలైందీ. ప్రతి ప్రాంతంలో ఆమెకు భక్తి మరింత పెరిగింది.
సర్వత్ర భారతే లోకే సర్వవర్ణేషు సర్వథా । భజనీయా భవానీ తు సర్వేషామభవత్తదా
భారతదేశమంతటా, అన్ని వర్గాల ప్రజలందరూ, భవానిని అన్ని విధాల పూజించాల్సినదిగా అయింది.
శక్తిభక్తిరతాః సర్వే మానినశ్చాభవన్నృప । ఆగమోక్తైరథ స్తోత్రైర్జపధ్యానపరాయణాః
రాజా! అందరూ శక్తిపూజలో నిమగ్నమై, గౌరవంతో, ఆగమాలలో చెప్పిన విధంగా స్తోత్రాలు, జపాలు, ధ్యానాలలో తలమునకలయ్యారు.
నవరాత్రేషు సర్వేషు చక్రుః సర్వే విధానతః । అర్చనం హవనం యాగం దేవ్యా భక్తిపరా జనాః
ప్రతి నవరాత్రిలో, భక్తులు సరైన విధంగా దేవిని పూజిస్తూ, హోమాలు, యాగాలు చేశారు.
కుమారీపూజావర్ణనమ్ జనమేజయ ఉవాచ నవరాత్రే తు సమ్ప్రాప్తే కిం కర్తవ్యం ద్విజోత్తమ । విధానం విధివద్బ్రూహి శరత్కాలే విశేషతః
కుమారీపూజా వివరము జనమేజయుడు అడిగాడు: నవరాత్రి వచ్చినప్పుడు, మహర్షీ! ముఖ్యంగా శరదృతువులో ఏం చేయాలి? దయచేసి సరైన విధానాన్ని చెప్పండి.
కిం ఫలం ఖలు కస్తత్ర విధిః కార్యో మహామతే । ఏతద్విస్తరతో బ్రూహి కృపయా ద్విజసత్తమ
దీనివల్ల ఏ ఫలం కలుగుతుంది? ఏ విధంగా చేయాలి? ఎవరు చేయాలి? దయచేసి ఇవన్నీ విపులంగా వివరించండి మహర్షీ!
వ్యాస ఉవాచ శృణు రాజన్ప్రవక్ష్యామి నవరాత్రవ్రతం శుభమ్ । శరత్కాలే విశేషేణ కర్తవ్యం విధిపూర్వకమ్
వ్యాసుడు చెప్పాడు: రాజా! విను, నేను నవరాత్రి వ్రతాన్ని, ముఖ్యంగా శరదృతువులో చేయవలసిన విధానాన్ని వివరంగా చెబుతాను.
వసన్తే చ ప్రకర్తవ్యం తథైవ ప్రేమపూర్వకమ్ । ద్వావృతూ యమదంష్ట్రాఖ్యౌ నూనం సర్వజనేషు వై
వసంతంలో కూడా అదే విధంగా, ప్రేమతో చేయాలి. ఈ రెండు ఋతువులు యమదంతాలవంటి కఠినమైనవిగా అందరికీ కలుగుతాయి.
శరద్వసన్తనామానౌ దుర్గమౌ ప్రాణినామిహ । తస్మాద్యత్నాదిదం కార్యం సర్వత్ర శుభమిచ్ఛతా
శరదృతువు, వసంతఋతువు అనే ఈ రెండు కాలాలు జీవులకు కష్టమైనవి. అందుచేత శుభం కోరేవారు ఎంతో శ్రద్ధతో ఈ వ్రతాన్ని చేయాలి.
ద్వావేవ సుమహాఘోరావృతూ రోగకరౌ నృణామ్ । వసన్తశరదావేవ సర్వనాశకరావుభౌ
ఈ రెండు ఋతువులు, వసంతం మరియు శరదృతువు, మనుషులకు తీవ్రమైన వ్యాధులను కలిగించేవి, నాశనం తేవేవి.
తస్మాత్తత్ర ప్రకర్తవ్యం చణ్డికాపూజనం బుధైః । చైత్రాశ్వినే శుభే మాసే భక్తిపూర్వం నరాధిప
అందువల్ల, రాజా! చైత్రమాసం, ఆశ్వయుజమాసంలో, జ్ఞానులు భక్తితో చండికాపూజ చేయాలి.
అమావాస్యాం చ సమ్ప్రాప్య సమ్భారం కల్పయేచ్ఛుభమ్ । హవిష్యం చాశనం కార్యమేకభుక్తం తు తద్దినే
అమావాస్య వచ్చినప్పుడు, కావలసిన వస్తువులను శుభంగా సిద్ధం చేయాలి. ఆ రోజు హవిష్య అన్నం ఒక్కసారి మాత్రమే భోజనం చేయాలి.
మణ్డపస్తు ప్రకర్తవ్యః సమే దేశే శుభే స్థలే । హస్తషోడశమానేన స్తమ్భధ్వజసమన్వితః
సమతలమైన శుభస్థలంలో, పదహారు చేతుల పొడవుతో, స్తంభాలు, జెండాతో కూడిన మండపాన్ని నిర్మించాలి.
గౌరమృద్గోమయాభ్యాం చ లేపనం కారయేత్తతః । తన్మధ్యే వేదికా శుభ్రా కర్తవ్యా చ సమా స్థిరా
ఆ తర్వాత, తెల్లటి మట్టి, గోమయంతో నేలను పూయాలి. మధ్యలో శుభ్రమైన, స్థిరమైన వేదికను తయారు చేయాలి.
చతుర్హస్తా చ హస్తోచ్ఛ్రా పీఠార్థం స్థానముత్తమమ్ । తోరణాని విచిత్రాణి వితానఞ్చ ప్రకల్పయేత్
ఆ వేదిక నాలుగు చేతుల పొడవు, ఒక చేయి ఎత్తు ఉండాలి. అది ఉత్తమ ఆసనంగా ఉంటుంది. అందంగా తోరణాలు, పందిళ్లు ఏర్పాటు చేయాలి.
రాత్రౌ ద్విజానథామన్త్ర్య దేవీతత్త్వవిశారదాన్ । ఆచారనిరతాన్దాన్తాన్వేదవేదాఙ్గపారగాన్
రాత్రిపూట, దేవీ తత్త్వాన్ని బాగా తెలిసిన, ఆచరణలో నిష్ట ఉన్న, నియమంగా ఉండే, వేదాలు, వేదాంగాలు నేర్చుకున్న బ్రాహ్మణులను ఆహ్వానించాలి.
ప్రతిపద్దివసే కార్యం ప్రాతఃస్నానం విధానతః । నద్యాం నదే తడాగే వా వాప్యాం కూపే గృహేఽథవా
ప్రతిపద రోజు ఉదయం నియమంగా నదిలో, వాగులో, చెరువులో, కుంటలో, బావిలో లేదా ఇంట్లో స్నానం చేయాలి.
ప్రాతర్నిత్యం పురః కృత్వా ద్విజానాం వరణం తతః । అర్ఘ్యపాద్యాదికం సర్వం కర్తవ్యం మధుపూర్వకమ్
ఉదయం, బ్రాహ్మణులను గౌరవంగా ఆహ్వానించి, వారికి అర్ఘ్యం, పాద్యం మొదలైనవి తేనితో కలిపి సమర్పించాలి.
వస్త్రాలఙ్కరణాదీని దేయాని చ స్వశక్తితః । విత్తశాఠ్యం న కర్తవ్యం విభవే సతి కర్హిచిత్
తన శక్తికి తగినట్టు వస్త్రాలు, ఆభరణాలు మొదలైనవి ఇవ్వాలి; సంపద ఉన్నప్పుడు ధనంపై కఠినత్వం చూపకూడదు.
విప్రైః సన్తోషితైః కార్యం సమ్పూర్ణం సర్వథా భవేత్ । నవ పఞ్చ త్రయశ్చైకో దేవ్యాః పాఠే ద్విజాః స్మృతాః
బ్రాహ్మణులు సంతృప్తిగా ఉన్నప్పుడు ఆ కార్యం పూర్తిగా జరుగుతుంది; దేవీ పాఠనం కోసం తొమ్మిది, ఐదు, మూడు లేదా ఒక్క బ్రాహ్మణుడిని నియమించవచ్చు.
వరయేద్బ్రాహ్మణం శాన్తం పారాయణకృతే తదా । స్వస్తివాచనకం కార్యం వేదమన్త్రవిధానతః
పారాయణం కోసం శాంతమైన బ్రాహ్మణుడిని ఎన్నుకోవాలి; వేదమంత్ర విధానంతో శుభప్రారంభాన్ని చేయాలి.
వేద్యాం సింహాసనం స్థాప్య క్షౌమవస్త్రసమన్వితమ్ । తత్ర స్థాప్యాఽమ్బికా దేవీ చతుర్హస్తాయుధాన్వితా
వేదికపై మెత్తని వస్త్రాలతో అలంకరించిన సింహాసనం ఏర్పాటు చేయాలి; అందులో నాలుగు చేతులతో ఆయుధాలు ధరించిన అంబికా దేవిని ప్రతిష్ఠించాలి.
రత్నభూషణసంయుక్తా ముక్తాహారవిరాజితా । దివ్యామ్బరధరా సౌమ్యా సర్వలక్షణసంయుతా
రత్నాల ఆభరణాలతో, ముత్యాల హారంతో మెరిసిపోతూ, దివ్య వస్త్రాలు ధరించి, మృదువైన రూపంతో, అన్ని శుభ లక్షణాలతో అలంకరించాలి.
శంఖచక్రగదాపద్మధరా సింహే స్థితా శివా । అష్టాదశభుజా వాఽపి ప్రతిష్ఠాప్యా సనాతనీ
శంఖం, చక్రం, గద, పద్మం ధరించి సింహంపై స్థిరంగా ఉన్న శివస్వరూపిణిని లేదా పదహారు చేతులతో ఉన్న శాశ్వత రూపాన్ని కూడా ప్రతిష్ఠించవచ్చు.
అర్చాభావే తథా యన్త్రం నవార్ణమన్త్రసంయుతమ్ । స్థాపయేత్పీఠపూజార్థం కలశం తత్ర పార్శ్వతః
విగ్రహం లేకపోతే నవార్ణ మంత్రంతో కూడిన యంత్రాన్ని పీఠపూజ కోసం ఉంచాలి; పక్కన కలశాన్ని కూడా ఏర్పాటు చేయాలి.
పఞ్చపల్లవసంయుక్తం వేదమన్త్రైః సుసంస్కృతమ్ । సుతీర్థజలసమ్పూర్ణం హేమరత్నైః సమన్వితమ్
కలశాన్ని ఐదు రకాల ఆకులతో, వేదమంత్రాలతో శుద్ధిగా తయారు చేసి, పవిత్రమైన నీటితో నింపి, బంగారం, రత్నాలతో అలంకరించాలి.
పార్శ్వే పూజార్థసమ్భారాన్పరికల్ప్య సమన్తతః । గీతవాదిత్రనిర్ఘోషాన్కారయేన్మఙ్గలాయ వై
పూజకు కావలసిన వస్తువులను చుట్టూ బాగుగా అమర్చాలి; మంగళకరమైన పాటలు, వాద్యాల ధ్వని వినిపించాలి.
తిథౌ హస్తాన్వితాయాం చ నన్దాయాం పూజనం వరమ్ । ప్రథమే దివసే రాజన్ విధివత్కామదం నృణామ్
నందా తిథి హస్తయోగంతో కలిసినప్పుడు పూజ చేయడం ఉత్తమం; రాజా! మొదటి రోజున నియమంగా చేసిన పూజ మనస్సులోని కోరికలను నెరవేర్చుతుంది.
నియమం ప్రథమం కృత్వా పశ్చాత్పూజాం సమాచరేత్ । ఉపవాసేన నక్తేన చైకభుక్తేన వా పునః
ముందుగా నియమాన్ని స్వీకరించి, తర్వాత పూజను నిర్వహించాలి; ఉపవాసం, రాత్రిపూట భోజనం లేదా ఒక్కసారి భోజనం చేయడం ద్వారా కొనసాగించాలి.
కరిష్యామి వ్రతం మాతర్నవరాత్రమనుత్తమమ్ । సాహాయ్యం కురు మే దేవి జగదమ్బ మమాఖిలమ్
తల్లి! నేను నవరాత్రి అతి శ్రేష్ఠ వ్రతాన్ని ఆచరిస్తాను; జగదంబ! నా కార్యాలన్నింటికీ సహాయం చేయు.