శరణార్థఞ్చ సమ్ప్రాప్తా దేవీ భగవతీ హి నః । నిరాతఙ్కైశ్చ గన్తవ్యం మార్గేఽస్మిన్భూపసఙ్కులే
మహాదేవి భగవతి మన రక్షణ కోసం స్వయంగా వచ్చారు. ఇన్ని రాజులతో నిండిన ఈ మార్గంలో మనం ఎలాంటి భయమూ లేకుండా పోవాలి.
స్మృతా మయా మహాదేవీ రక్షణార్థముపాగతా । తచ్ఛ్రుత్వా వచనం సేనాపతిస్తేన పథాఽవ్రజత్
నాకు రక్షణ కల్పించేందుకు మహాదేవిని నేను స్మరించాను. ఈ మాటలు విని సేనాధిపతి ఆ మార్గంలో ముందుకు సాగాడు.
యుధాజిత్తు సుసఙ్క్రుద్ధస్తానువాచ మహీపతీన్ । కిం స్థితా భయసన్త్రస్తా నిఘ్నన్తు కన్యకాన్వితమ్
యుధాజిత్ తీవ్రమైన కోపంతో అక్కడున్న రాజులతో అన్నాడు: 'మీరు భయంతో ఇక్కడ ఎందుకు నిలబడి ఉన్నారు? ఆ యువకుడిని, అతని వెంట ఉన్న అమ్మాయిని కూడా, వెంటనే కొట్టండి.'
అవమన్య చ నః సర్వాన్బలహీనో బలాధికాన్ । కన్యాం గృహీత్వా సంయాతి నిర్భయస్తరసా శిశుః
అతను మనందరినీ తక్కువగా చూసాడు. బలహీనుడైన ఈ బాలుడు, బలవంతులైన మనల్ని పట్టించుకోకుండా, ఆ యువతిని తీసుకుని ధైర్యంగా వెళ్ళిపోతున్నాడు.
కిం భీతాః కామినీం వీక్ష్య సింహోపరి సుసంస్థితామ్ । నోపేక్ష్యో హి మహాభాగా హన్తవ్యోఽత్ర సమాహితైః
సింహంపై బాగా కూర్చున్న ఆ యువతిని చూసి మీరు ఎందుకు భయపడుతున్నారు? మహాభాగులారా! అతన్ని నిర్లక్ష్యం చేయకండి, ధైర్యంగా ఉన్నవారు ఇక్కడే అతన్ని చంపాలి.
హత్వైనం సఙ్గ్రహీష్యామః కన్యాం చారువిభూషణామ్ । నాయం కేసరిణాదత్తాం ఛేత్తుమర్హతి జమ్బుకః
అతన్ని చంపిన తర్వాత, అందమైన ఆభరణాలతో అలంకరించిన ఆ యువతిని మనం పట్టుకుంటాం. సింహం ఇచ్చిన దానిని ఈ నక్కకు తీసుకెళ్లే హక్కు లేదు.
ఇత్యుక్త్వా సైన్యసంయుక్తః శత్రుజిత్సహితస్తదా । యోద్ధుకామః సుసమ్ప్రాప్తో యుధాజిత్క్రోధసంవృతః
ఇలా చెప్పి, యుధాజిత్ తన సైన్యం, శత్రుజిత్తుతో కలిసి, యుద్ధానికి సిద్ధంగా కోపంతో ముందుకు వచ్చాడు.
ముమోచ విశిఖాంస్తూర్ణం సమపుంఖాఞ్ఛిలాశితాన్ । ధనురాకృష్య కర్ణాన్తం కర్మారపరిమార్జితాన్
తన విల్లు చెవివరకు లాగి, పనివాళ్లు తయారుచేసిన పదునైన, సమంగా ఉన్న ఈరలు గల బాణాలను వేగంగా వదిలాడు.
హన్తుకామః సుదుర్మేధాః సుదర్శనమథోపరి । సుదర్శనస్తు తాన్బాణైశ్చిచ్ఛేదాపతతః క్షణాత్
చెడుమనసుతో ఉన్నవాడు సుదర్శనుడిని చంపాలని ప్రయత్నించాడు. కానీ సుదర్శనుడు తన బాణాలతో ఆ వస్తున్న బాణాలను క్షణంలోనే కోసేశాడు.
ఏవం యుద్ధే ప్రవృత్తేఽథ చుకోప చణ్డికా భృశమ్ । దుర్గాదేవీ ముమోచాథ బాణాన్ యుధాజితం ప్రతి
అలా యుద్ధం జరుగుతుండగా, చండికా అమ్మవారు తీవ్రమైన కోపంతో, యుధాజిత్పై బాణాలు వదిలారు.
నానారూపా తదా జాతా నానాశస్రధరా శివా । సమ్ప్రాప్తా తుములం తత్ర చకార జగదమ్బికా
ఆ సమయంలో జగదంబికా అనేక రూపాలలో, వివిధ ఆయుధాలు పట్టుకుని ప్రత్యక్షమయ్యారు. అక్కడ పెద్ద గందరగోళం సృష్టించారు.
శత్రుజిన్నిహతస్తత్ర యుధాజిదపి పార్థివః । పతితౌ తౌ రథాభ్యాం తు జయశబ్దస్తదాఽభవత్
అక్కడ శత్రుజిత్తు చనిపోయాడు, యుధాజిత్ అనే రాజు కూడా పడిపోయాడు. ఇద్దరూ తమ రథాల నుంచి కిందపడగా, అక్కడ విజయధ్వని వినిపించింది.
విస్మయం పరమం ప్రాప్తా భూపాః సర్వే విలోక్య తామ్ । నిధనం మాతులస్యాపి భాగినేయస్య సంయుగే
ఆమెను చూసి, మామ మరియు మేనల్లుడు యుద్ధంలో నశించడాన్ని చూసి, అన్ని రాజులు గొప్ప ఆశ్చర్యంతో మైమరచిపోయారు.
సుబాహురపి తద్దృష్ట్వా నిధనం సంయుగే తయోః । తుష్టావ పరమప్రీతో దుర్గాం దుర్గార్తినాశినీమ్
ఆ ఇద్దరు యుద్ధంలో మరణించడాన్ని చూసి, సుబాహు హర్షంతో దుర్గాదేవిని, బాధలను తొలగించే తల్లిని స్తుతించాడు.
సుబాహురువాచ నమౌ దేవ్యై జగద్ధాత్ర్యై శివాయై సతతం నమః । దుర్గాయై భగవత్యై తే కామదాయై నమో నమః
సుబాహు ఇలా అన్నాడు: జగత్తుకు తల్లైన దేవికి, శివమైన అమ్మవారికి నేను ఎప్పుడూ నమస్కరిస్తాను. దుర్గాదేవికి, భాగ్యదాయిని, కోరికలు తీర్చే తల్లికి మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారం.
నమః శివాయై శాన్త్యై తే విద్యాయై మోక్షదే నమః । విశ్వవ్యాప్త్యై జగన్మాతర్జగద్ధాత్ర్యై నమః శివే
శాంతమైన శివతల్లికి, ముక్తిని ప్రసాదించే విద్యకు, ప్రపంచమంతటా వ్యాపించిన జగత్తు తల్లికి, జగద్ధాత్రి అయిన శివతల్లికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
నాహం గతిం తవ ధియా పరిచిన్తయన్ వై జానామి దేవి సగుణః కిల నిర్గుణాయాః । కిం స్తౌమి విశ్వజననీం ప్రకటప్రభావాం భక్తార్తినాశనపరాం పరమాఞ్చ శక్తిమ్
దేవీ! నా బుద్ధితో నీ మార్గాన్ని ఎలా ఆలోచించాలో నాకు తెలియదు. గుణాలతో ఉన్నవాడు, నిర్గుణమైనవారికి తక్కువే. నీ మహిమ స్పష్టంగా కనిపిస్తుంటే, భక్తుల బాధలు తొలగించే పరాశక్తిని నేను ఎందుకు స్తుతించాలి?
వాగ్దేవతా త్వమసి సర్వగతైవ బుద్ధి- ర్విద్యా మతిశ్చ గతిరప్యసి సర్వజన్తోః । త్వాం స్తౌమి కిం త్వమసి సర్వమనోనియన్త్రీ కిం స్తూయతే హి సతతం ఖలు చాత్మరూపమ్
నీవే వాక్కు దేవత, నీవే సర్వవ్యాప్తి, నీవే బుద్ధి, విద్య, మేధ, అన్ని జీవులకు గమ్యం. నేను నిన్ను స్తుతిస్తున్నాను గాని, నీవే అందరి మనస్సును నియంత్రించేవారు. నిజమైన ఆత్మను ఎప్పటికీ స్తుతించగలమా?
బ్రహ్మా హరశ్చ హరిరప్యనిశం స్తువన్తో నాన్తం గతాః సురవరాః కిల తే గుణానామ్ । క్వాహం విభేదమతిరమ్బ గుణైర్వృతో వై వక్తుం క్షమస్తవ చరిత్రమహోఽప్రసిద్ధః
బ్రహ్మ, హరుడు, హరి ఎప్పుడూ నిన్ను స్తుతించినా, నీ గుణాలకు అంతం తెలుసుకోలేకపోయారు. నేను మాత్రం, గుణాలతో కూడిన, చిత్తభేదంతో ఉన్నవాడిని. నీ అపారమైన చరిత్రను చెప్పగలనా తల్లీ?
సత్సఙ్గతిః కథమహో న కరోతి కామం ప్రాసఙ్గికాపి విహితా ఖలు చిత్తశుద్ధిః । జామాతురస్య విహితేన సమాగమేన ప్రాప్తం మయాఽద్భుతమిదం తవ దర్శనం వై
సత్సంగతి ఎప్పటికీ మనసులో కోరికను కలిగించకుండా ఉండదు, యాదృచ్ఛికంగా జరిగినా మనస్సు పవిత్రమవుతుంది. నా మేనల్లుడి ద్వారా జరిగిన కలయిక వల్ల నీ అద్భుత దర్శనం నాకు లభించింది.
బ్రహ్మాఽపి వాఞ్ఛతి సదైవ హరో హరిశ్చ సేన్ద్రాః సురాశ్చ మునయో విదితార్థతత్త్వాః । యద్దర్శనం జనని తేఽద్య మయా దురాపం ప్రాప్తం వినా దమశమాదిసమాధిభిశ్చ
బ్రహ్మ, హరుడు, హరి, ఇంద్రుడు, దేవతలు, సత్యాన్ని తెలిసిన మునులు కూడా ఎప్పుడూ నీ దర్శనాన్ని కోరుతారు తల్లీ. నేను మాత్రం, దమ, శమ, సమాధి వంటి సాధనలేకుండానే ఈ అరుదైన నీ దర్శనాన్ని పొందాను.
క్వాహం సుమన్దమతిరాశు తవావలోకం క్వేదం భవాని భవభేషజమద్వితీయమ్ । జ్ఞాతాఽసి దేవి సతతం కిల భావయుక్తా భక్తానుకమ్పనపరామరవర్గపూజ్యా
నా బుద్ధి ఎంత మందమైనదో, నీ దర్శనం ఎంత అపూర్వమో! భవాని! జన్మ మరణ బాధలకు నీ దర్శనం ఒక్కటే ఔషధం. భక్తితో నిండినవారికి నీవు ఎప్పుడూ తెలిసినవే, భక్తులపై కరుణ చూపే తల్లివి, అమరులందరికి పూజ్యవివి.
కిం వర్ణయామి తవ దేవి చరిత్రమేతద్ యద్రక్షితోఽస్తి విషమేఽత్ర సుదర్శనోఽయమ్ । శత్రూ హతౌ సుబలినౌ తరసా త్వయాద్య భక్తానుకమ్పి చరితం పరమం పవిత్రమ్
నీ చరిత్రను నేను ఎలా వివరించగలను దేవీ? ఈ విపత్తులో సుదర్శనుడు నీ వల్ల కాపాడబడ్డాడు. శక్తివంతమైన శత్రువులను నీవు నేడు సంహరించావు. భక్తులపై కరుణ చూపే నీ ఆచరణ అత్యంత పవిత్రమైనది.
నాశ్చర్యమేతదితి దేవి విచారితేఽర్థే త్వం పాసి సర్వమఖిలం స్థిరజఙ్గమం వై । త్రాతస్త్వయా చ వినిహత్య రిపుర్దయాతః సంరక్షితోఽయమధునా ధ్రువసన్ధిసూనుః
దేవీ! ఈ విషయం ఆలోచిస్తే ఆశ్చర్యం ఏమీలేదు. స్థిరచర జగత్తును నీవే రక్షిస్తావు. శత్రువును సంహరించి, ధృవసంధి కుమారుడిని నీవే కాపాడావు.
భక్తస్య సేవనపరస్య స్వయశోఽతిదీప్తం కర్తుం భవాని రచితం చరితం త్వయైతత్ । నోచేత్కథం సుపరిగృహ్య సుతాం మదీయాం యుద్ధే భవేత్కుశలవాననవద్యశీలః
భవాని! నీ సేవలో నిమగ్నమైన భక్తునికి నీ మహిమ మరింత ప్రసిద్ధమవుతుంది. లేకపోతే, యుద్ధంలో నా కుమార్తెను అంతగా గౌరవించేవారు ఎలా?
శక్తాఽసి జన్మమరణాదిభయాన్విహన్తుం కిం చిత్రమత్ర కిల భక్తజనస్య కామమ్ । త్వం గీయసే జనని భక్తజనైరపారా త్వం పాపపుణ్యరహితా సగుణాఽగుణా చ
జన్మ, మరణ భయాలను తొలగించగల శక్తి నీవు. భక్తుల విషయంలో ఇది ఏమి ఆశ్చర్యం కాదు తల్లీ! భక్తులు నిన్ను అపారమైన తల్లిగా గానం చేస్తారు. నీవు పాపపుణ్యాలకు అతీతురాలు, గుణాలతోనూ, నిర్గుణురాలిగా కూడా ఉంటావు.
త్వద్దర్శనాదహమహో సుకృతీ కృతార్థో జాతోఽస్మి దేవి భువనేశ్వరి ధన్యజన్మా । బీజం న తే న భజనం కిల వేద్మి మాత- ర్జ్ఞాతస్తవాద్య మహిమా ప్రకటప్రభావః
దేవీ! నీ దర్శనం వల్ల నేను సుభాగ్యవంతుడిని, ధన్యుడిని, ఈ లోకంలో పుట్టినవాడిని. నీ మూలాన్ని, నీ భజనాన్ని నాకు తెలియదు తల్లీ, కానీ నేడు నీ మహిమ, నీ స్పష్టమైన ప్రభావం నాకు తెలిసింది.
వ్యాస ఉవాచ ఏవం స్తుతా తదా దేవీ ప్రసన్నవదనా శివా । ఉవాచ చ నృపం దేవీ వరం వరయ సువ్రత
వ್ಯಾಸుడు ఇలా అన్నాడు: అప్పుడు ఆ దేవీ, ప్రసన్నమైన ముఖంతో, శివతల్లి, రాజును చూచి ఇలా పలికింది: 'ధర్మాత్ముడా! ఒక వరం కోరుకో.'
దేవీమహిమవర్ణనమ్ వ్యాస ఉవాచ తస్యాస్తద్వచనం శ్రుత్వా భవాన్యాః స నృపోత్తమః । ప్రోవాచ వచనం తత్ర సుబాహుర్భక్తిసంయుతః
వ್ಯಾಸుడు ఇలా అన్నాడు: భవానీ మాటలు విన్న ఆ ఉత్తమ రాజు, సుబాహు, అక్కడ భక్తితో ఇలా అన్నాడు.
సుబాహురువాచ ఏకతో దేవలోకస్య రాజ్యం భూమణ్డలస్య చ । ఏకతో దర్శనం తే వై న చ తుల్యం కదాచన
సుబాహు ఇలా అన్నాడు: ఒకవైపు దేవలోక రాజ్యం, భూమండల రాజ్యం ఉన్నా, మరోవైపు నీ దర్శనం ఉన్నా, ఇవి ఎప్పటికీ సమానం కావు.