సమ్మర్దః సుమహాంస్తత్ర సమ్ప్రవృత్తః సుమార్గణైః । కాశీపతిస్తదా తూర్ణం సైన్యేన బహునా వృతః
అక్కడ తీవ్రమైన యుద్ధం పదునైన బాణాలతో ప్రారంభమైంది; కాశిరాజు వెంటనే పెద్ద సైన్యంతో చుట్టుముట్టబడ్డాడు.
సాహాయ్యార్థం జగామాశు జామాతరమనిన్దితమ్ । ఏవం ప్రవృత్తే సఙ్గ్రామే దారుణే లోమహర్షణే
తన నిర్దోషుడైన అల్లుడికి సహాయం చేయడానికి అతడు త్వరగా వెళ్లాడు; అలా భయంకరమైన, రోమాంచకరమైన యుద్ధం కొనసాగింది.
ప్రాదుర్బభూవ సహసా దేవీ సింహోపరి స్థితా । నానాయుధధరా రమ్యా వరాభూషణభూషితా
అప్పుడే అకస్మాత్తుగా దేవి సింహంపై నిలబడి, అనేక ఆయుధాలు ధరించి, అద్భుతమైన ఆభరణాలతో అలంకరించబడి ప్రత్యక్షమయ్యింది.
దివ్యామ్బరపరీధానా మన్దారస్రక్సుసంయుతా । తాం దృష్ట్వా తేఽథ భూపాలా విస్మయం పరమం గతాః
దివ్య వస్త్రాలు ధరించి, మందారపువ్వుల హారంతో అలంకరించబడి, ఆమెను చూసి రాజులు అత్యంత ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయారు.
కేయం సింహసమారూఢా కుతో వేతి సముత్థితా । సుదర్శనస్తు తాం వీక్ష్య సుబాహుమితి చాబ్రవీత్
ఈ సింహంపై కూర్చున్నది ఎవరు? ఎక్కడినుంచి వచ్చిందో? అని సుదర్శనుడు ఆ అమ్మవారిని చూసి, సుబాహువుతో అన్నాడు.
పశ్య రాజన్మహాదేవీమాగతాం దివ్యదర్శనామ్ । అనుగ్రహాయ మే నూనం ప్రాదుర్భూతా దయాన్వితా
రాజా! చూడు, మహాదేవి స్వర్గీయ రూపంతో వచ్చారు. నన్ను కాపాడటానికి, దయతో ఆమె ప్రత్యక్షమయ్యారు.
నిర్భయోఽహం మహారాజ జాతోఽస్మి నిర్భయాదపి । సుదర్శనః సుబాహుశ్చ తామాలోక్య వరాననామ్
మహారాజా! ఇప్పుడు నాకు ఎలాంటి భయం లేదు, భయపడనివారికన్నా కూడా ధైర్యంగా ఉన్నాను. సుదర్శనుడు, సుబాహు ఇద్దరూ ఆమె అందమైన ముఖాన్ని చూసారు.
ప్రణామం చక్రతుస్తస్యా ముదితౌ దర్శనేన చ । ననాద చ తదా సింహో గజాస్త్రస్తాశ్చకమ్పిరే
ఆమెను చూసి ఆనందంతో ఇద్దరూ నమస్కరించారు. ఆ సమయంలో సింహం గర్జించగా, ఏనుగులు భయంతో వణికిపోయాయి.
వవుర్వాతా మహాఘోరా దిశశ్చాసన్సుదారుణాః । సుదర్శనస్తదా ప్రాహ నిజం సేనాపతిం ప్రతి
భయంకరమైన గాలులు వీయసాగాయి, దిక్కులు కూడా భయానకంగా మారాయి. అప్పుడు సుదర్శనుడు తన సేనాధిపతిని ఇలా అన్నాడు.
మార్గే వ్రజ త్వం తరసా భూపాలా యత్ర సంస్థితాః । కిం కరిష్యన్తి రాజానః కుపితా దుష్టచేతసః
నీకు చెప్పిన దారిలో వేగంగా పో, రాజులు ఎక్కడ ఉన్నారో అక్కడికి వెళ్ళు. ఆ కోపంతో ఉన్న చెడ్డ మనసున్న రాజులు మనకు ఏమి చేయగలరు?
శరణార్థఞ్చ సమ్ప్రాప్తా దేవీ భగవతీ హి నః । నిరాతఙ్కైశ్చ గన్తవ్యం మార్గేఽస్మిన్భూపసఙ్కులే
మహాదేవి భగవతి మన రక్షణ కోసం స్వయంగా వచ్చారు. ఇన్ని రాజులతో నిండిన ఈ మార్గంలో మనం ఎలాంటి భయమూ లేకుండా పోవాలి.
స్మృతా మయా మహాదేవీ రక్షణార్థముపాగతా । తచ్ఛ్రుత్వా వచనం సేనాపతిస్తేన పథాఽవ్రజత్
నాకు రక్షణ కల్పించేందుకు మహాదేవిని నేను స్మరించాను. ఈ మాటలు విని సేనాధిపతి ఆ మార్గంలో ముందుకు సాగాడు.
యుధాజిత్తు సుసఙ్క్రుద్ధస్తానువాచ మహీపతీన్ । కిం స్థితా భయసన్త్రస్తా నిఘ్నన్తు కన్యకాన్వితమ్
యుధాజిత్ తీవ్రమైన కోపంతో అక్కడున్న రాజులతో అన్నాడు: 'మీరు భయంతో ఇక్కడ ఎందుకు నిలబడి ఉన్నారు? ఆ యువకుడిని, అతని వెంట ఉన్న అమ్మాయిని కూడా, వెంటనే కొట్టండి.'
అవమన్య చ నః సర్వాన్బలహీనో బలాధికాన్ । కన్యాం గృహీత్వా సంయాతి నిర్భయస్తరసా శిశుః
అతను మనందరినీ తక్కువగా చూసాడు. బలహీనుడైన ఈ బాలుడు, బలవంతులైన మనల్ని పట్టించుకోకుండా, ఆ యువతిని తీసుకుని ధైర్యంగా వెళ్ళిపోతున్నాడు.
కిం భీతాః కామినీం వీక్ష్య సింహోపరి సుసంస్థితామ్ । నోపేక్ష్యో హి మహాభాగా హన్తవ్యోఽత్ర సమాహితైః
సింహంపై బాగా కూర్చున్న ఆ యువతిని చూసి మీరు ఎందుకు భయపడుతున్నారు? మహాభాగులారా! అతన్ని నిర్లక్ష్యం చేయకండి, ధైర్యంగా ఉన్నవారు ఇక్కడే అతన్ని చంపాలి.
హత్వైనం సఙ్గ్రహీష్యామః కన్యాం చారువిభూషణామ్ । నాయం కేసరిణాదత్తాం ఛేత్తుమర్హతి జమ్బుకః
అతన్ని చంపిన తర్వాత, అందమైన ఆభరణాలతో అలంకరించిన ఆ యువతిని మనం పట్టుకుంటాం. సింహం ఇచ్చిన దానిని ఈ నక్కకు తీసుకెళ్లే హక్కు లేదు.
ఇత్యుక్త్వా సైన్యసంయుక్తః శత్రుజిత్సహితస్తదా । యోద్ధుకామః సుసమ్ప్రాప్తో యుధాజిత్క్రోధసంవృతః
ఇలా చెప్పి, యుధాజిత్ తన సైన్యం, శత్రుజిత్తుతో కలిసి, యుద్ధానికి సిద్ధంగా కోపంతో ముందుకు వచ్చాడు.
ముమోచ విశిఖాంస్తూర్ణం సమపుంఖాఞ్ఛిలాశితాన్ । ధనురాకృష్య కర్ణాన్తం కర్మారపరిమార్జితాన్
తన విల్లు చెవివరకు లాగి, పనివాళ్లు తయారుచేసిన పదునైన, సమంగా ఉన్న ఈరలు గల బాణాలను వేగంగా వదిలాడు.
హన్తుకామః సుదుర్మేధాః సుదర్శనమథోపరి । సుదర్శనస్తు తాన్బాణైశ్చిచ్ఛేదాపతతః క్షణాత్
చెడుమనసుతో ఉన్నవాడు సుదర్శనుడిని చంపాలని ప్రయత్నించాడు. కానీ సుదర్శనుడు తన బాణాలతో ఆ వస్తున్న బాణాలను క్షణంలోనే కోసేశాడు.
ఏవం యుద్ధే ప్రవృత్తేఽథ చుకోప చణ్డికా భృశమ్ । దుర్గాదేవీ ముమోచాథ బాణాన్ యుధాజితం ప్రతి
అలా యుద్ధం జరుగుతుండగా, చండికా అమ్మవారు తీవ్రమైన కోపంతో, యుధాజిత్పై బాణాలు వదిలారు.
నానారూపా తదా జాతా నానాశస్రధరా శివా । సమ్ప్రాప్తా తుములం తత్ర చకార జగదమ్బికా
ఆ సమయంలో జగదంబికా అనేక రూపాలలో, వివిధ ఆయుధాలు పట్టుకుని ప్రత్యక్షమయ్యారు. అక్కడ పెద్ద గందరగోళం సృష్టించారు.
శత్రుజిన్నిహతస్తత్ర యుధాజిదపి పార్థివః । పతితౌ తౌ రథాభ్యాం తు జయశబ్దస్తదాఽభవత్
అక్కడ శత్రుజిత్తు చనిపోయాడు, యుధాజిత్ అనే రాజు కూడా పడిపోయాడు. ఇద్దరూ తమ రథాల నుంచి కిందపడగా, అక్కడ విజయధ్వని వినిపించింది.
విస్మయం పరమం ప్రాప్తా భూపాః సర్వే విలోక్య తామ్ । నిధనం మాతులస్యాపి భాగినేయస్య సంయుగే
ఆమెను చూసి, మామ మరియు మేనల్లుడు యుద్ధంలో నశించడాన్ని చూసి, అన్ని రాజులు గొప్ప ఆశ్చర్యంతో మైమరచిపోయారు.
సుబాహురపి తద్దృష్ట్వా నిధనం సంయుగే తయోః । తుష్టావ పరమప్రీతో దుర్గాం దుర్గార్తినాశినీమ్
ఆ ఇద్దరు యుద్ధంలో మరణించడాన్ని చూసి, సుబాహు హర్షంతో దుర్గాదేవిని, బాధలను తొలగించే తల్లిని స్తుతించాడు.
సుబాహురువాచ నమౌ దేవ్యై జగద్ధాత్ర్యై శివాయై సతతం నమః । దుర్గాయై భగవత్యై తే కామదాయై నమో నమః
సుబాహు ఇలా అన్నాడు: జగత్తుకు తల్లైన దేవికి, శివమైన అమ్మవారికి నేను ఎప్పుడూ నమస్కరిస్తాను. దుర్గాదేవికి, భాగ్యదాయిని, కోరికలు తీర్చే తల్లికి మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారం.
నమః శివాయై శాన్త్యై తే విద్యాయై మోక్షదే నమః । విశ్వవ్యాప్త్యై జగన్మాతర్జగద్ధాత్ర్యై నమః శివే
శాంతమైన శివతల్లికి, ముక్తిని ప్రసాదించే విద్యకు, ప్రపంచమంతటా వ్యాపించిన జగత్తు తల్లికి, జగద్ధాత్రి అయిన శివతల్లికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
నాహం గతిం తవ ధియా పరిచిన్తయన్ వై జానామి దేవి సగుణః కిల నిర్గుణాయాః । కిం స్తౌమి విశ్వజననీం ప్రకటప్రభావాం భక్తార్తినాశనపరాం పరమాఞ్చ శక్తిమ్
దేవీ! నా బుద్ధితో నీ మార్గాన్ని ఎలా ఆలోచించాలో నాకు తెలియదు. గుణాలతో ఉన్నవాడు, నిర్గుణమైనవారికి తక్కువే. నీ మహిమ స్పష్టంగా కనిపిస్తుంటే, భక్తుల బాధలు తొలగించే పరాశక్తిని నేను ఎందుకు స్తుతించాలి?
వాగ్దేవతా త్వమసి సర్వగతైవ బుద్ధి- ర్విద్యా మతిశ్చ గతిరప్యసి సర్వజన్తోః । త్వాం స్తౌమి కిం త్వమసి సర్వమనోనియన్త్రీ కిం స్తూయతే హి సతతం ఖలు చాత్మరూపమ్
నీవే వాక్కు దేవత, నీవే సర్వవ్యాప్తి, నీవే బుద్ధి, విద్య, మేధ, అన్ని జీవులకు గమ్యం. నేను నిన్ను స్తుతిస్తున్నాను గాని, నీవే అందరి మనస్సును నియంత్రించేవారు. నిజమైన ఆత్మను ఎప్పటికీ స్తుతించగలమా?
బ్రహ్మా హరశ్చ హరిరప్యనిశం స్తువన్తో నాన్తం గతాః సురవరాః కిల తే గుణానామ్ । క్వాహం విభేదమతిరమ్బ గుణైర్వృతో వై వక్తుం క్షమస్తవ చరిత్రమహోఽప్రసిద్ధః
బ్రహ్మ, హరుడు, హరి ఎప్పుడూ నిన్ను స్తుతించినా, నీ గుణాలకు అంతం తెలుసుకోలేకపోయారు. నేను మాత్రం, గుణాలతో కూడిన, చిత్తభేదంతో ఉన్నవాడిని. నీ అపారమైన చరిత్రను చెప్పగలనా తల్లీ?
సత్సఙ్గతిః కథమహో న కరోతి కామం ప్రాసఙ్గికాపి విహితా ఖలు చిత్తశుద్ధిః । జామాతురస్య విహితేన సమాగమేన ప్రాప్తం మయాఽద్భుతమిదం తవ దర్శనం వై
సత్సంగతి ఎప్పటికీ మనసులో కోరికను కలిగించకుండా ఉండదు, యాదృచ్ఛికంగా జరిగినా మనస్సు పవిత్రమవుతుంది. నా మేనల్లుడి ద్వారా జరిగిన కలయిక వల్ల నీ అద్భుత దర్శనం నాకు లభించింది.