శ్రుత్వా నృపాస్తేఽవితథం విదిత్వా వచో యయుః స్వాని నికేతనాని । విధాయ పార్శ్వే నగరస్య రక్షాం చక్రుః క్రియా మధ్యదినోదితాశ్చ
ఆ నిజమైన మాటలు విని, అర్థం చేసుకుని, రాజులు తమ తమ నివాసాలకు వెళ్లారు. పట్టణానికి రక్షణ ఏర్పాటు చేసి, మధ్యాహ్నపు పనులు నిర్వహించారు.
సుబాహురప్యార్యజనైః సమేత- శ్చకార కార్యాణి వివాహకాలే । పుత్రీం సమాహూయ గృహే సుగుప్తే పురోహితైర్వేదవిదాం వరిష్ఠైః
సుబాహు కూడా పెద్దలతో కలిసి వివాహ సమయానికి అవసరమైన కర్మలు చేశాడు. అతను తన కుమార్తెను బాగా కాపాడిన ఇంటికి పిలిపించి, వేదాల్లో నిపుణులైన పురోహితులతో ఏర్పాట్లు చేశాడు.
స్నానాదికం కర్మ వరస్య కృత్వా వివాహభూషాకరణం తథైవ । ఆనాయ్య వేదీరచితే గృహే వై తస్యార్హణాం భూమిపతిశ్చకార
వరుడికి స్నానం మొదలైన కర్మలు చేసి, వివాహ అలంకారం చేసి, వేదిక ఏర్పాటుచేసిన ఇంటికి తీసుకొచ్చి, రాజు అతనికి యథావిధిగా సత్కారం చేశాడు.
సవిష్టరం చాచమనీయమర్ఘ్యం వస్త్రద్వయం గామథ కుణ్డలే ద్వే । సమర్ప్య తస్మై విధివన్నరేన్ద్ర ఐచ్ఛత్సుతాదానమహీనసత్త్వః
పానీయ జలం, అర్ఘ్యం, రెండు వస్త్రాలు, ఒక ఆవు, రెండు కుండలాలు ఇలా అన్ని యథావిధిగా సమర్పించి, రాజు తన మనస్సు స్థిరంగా కుమార్తెను ఇవ్వాలని సంకల్పించాడు.
సోఽప్యగ్రహీత్సర్వమదీనచేతాః శశామ చిన్తాఽథ మనోరమాయాః । కన్యాం సుకేశీం నిధికన్యకాసమాం మేనే తదాఽఽత్మానమనుత్తమఞ్చ
అతనూ అన్నింటిని ఆనందంగా స్వీకరించాడు; అందమైన యువతిపై ఉన్న ఆందోళనలు తొలగిపోయాయి. అప్పుడు ఆ సుందరమైన జడ కలిగిన యువతిని పొందినందుకు తనను అత్యుత్తముడిగా భావించాడు.
సుపూజితం భూషణవస్త్రదానై- ర్వరోత్తమం తం సచివాస్తదానీమ్ । నిన్యుశ్చ తే కౌతుకమణ్డపాన్త- ర్ముదాన్వితా వీతభయాశ్చ సర్వే
అప్పుడు మంత్రులు, ఆ ఉత్తమ వరుణ్ణి ఆభరణాలు, వస్త్రాలతో సత్కరించి, ఆనందంగా, భయమేమీ లేకుండా, వివాహ మండపానికి తీసుకెళ్లారు.
సమాప్తభూషాం విధివద్విధిజ్ఞాః స్త్రియశ్చ తాం రాజసుతాం సుయానే । ఆరోప్య నిన్యుర్వరసన్నిధానణ్ చతుష్కయుక్తే కిల మణ్డపే వై
విధిని బాగా తెలిసిన మహిళలు, రాజకుమార్తెను యథావిధిగా అలంకరించి, మంచి రథంలో కూర్చోబెట్టి, నలుగురు గుర్రాలు కలిగిన మండపంలో వరుని సమక్షానికి తీసుకొచ్చారు.
అగ్నిం సమాధాయ పురోహితః స హుత్వా యథావచ్చ తదన్తరాలే । ఆహ్వాయయత్తౌ కృతకౌతుకౌ తు వధూవరౌ ప్రేమయుతౌ నికామమ్
పురోహితుడు అగ్నిని వెలిగించి, యథావిధిగా హోమం చేసి, అలంకరించిన వధూవరులను ప్రేమతో పిలిపించాడు.
లాజావిసర్గం విధివద్విధాయ కృత్వా హుతాశస్య ప్రదక్షిణాఞ్చ । తౌ చక్రతుస్తత్ర యథోచిత్తం తత్ సర్వం విధానం కులగోత్రజాతమ్
లాజావిసర్గం యథావిధిగా చేసి, అగ్నిని ప్రదక్షిణలు చేసి, ఇద్దరూ తమ వంశానికి తగిన విధంగా అన్ని కర్మలు నిర్వర్తించారు.
శతద్వయం చాశ్చయుజాం రథానాం సుభూషితం చాపి శరౌఘసంయుతమ్ । దదౌ నృపేన్ద్రస్తు సుదర్శనాయ సుపూజితం పారిబర్హం వివాహే
రాజు సుదర్శనునికి రెండు వందల అందమైన రథాలు, మంచి గుర్రాలు, బాణాల సమాహారంతో కూడినవి, వివాహానికి గొప్ప కానుకగా ఇచ్చాడు.
మదోత్కటాన్హేమవిభూషితాంశ్చ గజాన్గిరేః శృఙ్గసమానదేహాన్ । శతం సపాదం నృపసూనవేఽసౌ దదావథ ప్రేమయుతో నృపేన్ద్రః
రాజు ప్రేమతో, పర్వత శిఖరాల్లాంటి శరీరాలు కలిగి, బంగారు అలంకారాలతో మెరిసే నూరయి ఇరవై అయిదు ఏనుగులను ఆ యువరాజుకు ఇచ్చాడు.
దాసీశతం కాఞ్చనభూషితం చ కరేణుకానాం చ శతం సుచారు । సమర్పయామాస వరాయ రాజా వివాహకాలే ముదితోఽనువేలమ్
పెళ్లి సమయంలో ఆనందంగా ఉన్న రాజు, బంగారు ఆభరణాలతో అలంకరించిన వంద మంది దాసులను, అందమైన వంద ఆడ ఏనుగులను కూడా క్రమంగా సమర్పించాడు.
అదాత్పునర్దాససహస్రమేకం సర్వాయుధైః సమ్భృతభూషితఞ్చ । రత్నాని వాసాంసి యథోచితాని దివ్యాని చిత్రాణి తథావికాని
ఆ తరువాత, ఆయుధాలతో కూడిన, అలంకరించబడిన వెయ్యి మంది సేవకులను, విలువైన రత్నాలు, తగిన వస్త్రాలు, అద్భుతమైన దివ్య వస్త్రాలను కూడా ఇచ్చాడు.
దదౌ పునర్వాసగృహాణి తస్మై రమ్యాణి దీర్ఘాణి విచిత్రితాని । సిన్ధూద్భవానాం తురగోత్తమానా- మదాత్సహస్రద్వితయం సురమ్యమ్
తర్వాత, అతనికి అందమైన, విశాలమైన, సుందరంగా అలంకరించిన ఇళ్ళను, అలాగే సింధు దేశం నుంచి వచ్చిన రెండు వేల ఉత్తమమైన గుఱ్ఱాలను ఇచ్చాడు.
క్రమేలకానాఞ్చ శతత్రయం వై ప్రత్యాదిశద్భారభృతాం సుచారు । శతద్వయం వై శకటోత్తమానాం తస్మై దదౌ ధాన్యరసైః ప్రపూరితమ్
మూడు వందల మంచి ఒంటెలను భారాన్ని మోయడానికి కేటాయించాడు. రెండు వందల ఉత్తమమైన బండ్లను ధాన్యంతో, ఇతర పంటలతో నింపి ఇచ్చాడు.
మనోరమాం రాజసుతాం ప్రణమ్య జగాద వాక్యం విహితాఞ్జలిః పురః । దాసోఽస్మి తే రాజసుతే వరిష్ఠే తద్బ్రూహి యత్స్యాత్తు మనోగతం తే
ఆకర్షణీయమైన రాజకుమార్తెకు నమస్కరించి, చేతులు జోడించి ఇలా అన్నాడు: 'ఓ మహానుభావురాలైన రాజకుమార్తె, నేను నీ సేవకుడిని; నీ మనసులో ఉన్నది చెప్పు.'
తం చారువాక్యం నిజగాద సాపి స్వస్త్యస్తు తే భూప కులస్య వృద్ధిః । సమ్మానితాఽహం మమ సూనవే త్వయా దత్తా యతో రత్నవరా స్వకన్యా
ఆమె కూడా మధురంగా ఇలా పలికింది: 'నీకు శుభం కలగాలి, నీ వంశం అభివృద్ధి చెందాలి. నీవు నాకు గౌరవం ఇచ్చావు, అందుకే నీ కుమార్తెను నా కుమారుడికి రత్నంలా ఇచ్చాను.'
న బన్దిపుత్రీ నృప మాగధీ వా స్తౌమీహ కిం త్వాం స్వజనం మహత్తరమ్ । సుమేరుతుల్యస్తు కృతః సుతోఽద్య మే సమ్బన్ధినా భూపతినోత్తమేన
ఓ రాజా, నేను బందిపుత్రి కాదు, మాగధి కూడా కాదు; ఇక్కడ నిన్ను ఎందుకు పొగడాలి? నువ్వు నా బంధువు, అందరిలో గొప్పవాడు. ఈ రోజు, ఉత్తమ రాజు ద్వారా నా కుమారుడు సుమేరు పర్వతంతో సమానంగా అయ్యాడు.
అహోఽతిచిత్రం నృపతేశ్చరిత్రం పరం పవిత్రం తవ కిం వదామి । యద్భ్రష్టరాజ్యాయ సుతాయ మేఽద్య దత్తా త్వయా పూజ్యసుతా వరిష్ఠా
ఓ రాజా! నీ ఆచరణ ఎంత అద్భుతం! ఎంత పవిత్రం! ఏమి చెప్పగలను? నా కుమారుడు రాజ్యాన్ని కోల్పోయినా, నీవు నీ గౌరవనీయమైన, ఉత్తమ కుమార్తెను అతనికి ఇచ్చావు.
వనాధివాసాయ కిలాధనాయ పిత్రా విహీనాయ విసైన్యకాయ । సర్వానిమాన్భూమిపతీన్విహాయ ఫలాశనాయార్థవివర్జితాయ
అడవిలో నివసిస్తూ, ధనం లేకుండా, తండ్రి లేని, సైన్యం లేని, అందరు రాజులు విడిచిపెట్టిన, పండ్లు తింటూ, సంపద లేని వాడికి—
సమానవిత్తేఽథ కులే బలే చ దదాతి పుత్రీం నృపతిశ్చ భూయః । న కోఽపి మే భూపసుతేఽర్థహీనే గుణాన్వితాం రూపవతీఞ్చ దద్యాత్
సాధారణంగా, రాజులు ధనం, వంశం, బలంలో సమానమైనవారికి మాత్రమే తమ కుమార్తెలను ఇస్తారు. దరిద్రుడైన రాజపుత్రుడికి గుణవంతురాలైన, అందమైన కుమార్తెను ఎవరూ ఇయ్యరు.
వైరం తు సర్వైః సహ సంవిధాయ నృపైర్వరిష్ఠైర్బలసంయుతైశ్చ । సుదర్శనాయాథ సుతాఽర్పితా మే కిం వర్ణయే ధైర్యమిదం త్వదీయమ్
ప్రబలమైన రాజులతో శత్రుత్వం ఏర్పడినప్పటికీ, నీవు నీ కుమార్తె సుదర్శనను నాకు ఇచ్చావు. నీ ధైర్యాన్ని నేను ఎలా వివరించగలను?
నిశమ్య వాక్యాని నృపః ప్రహృష్టః కృతాఞ్జలిర్వాక్యమువాచ భూయః । గృహాణ రాజ్యం మమ సుప్రసిద్ధం భవామి సేనాపతిరద్య చాహమ్
ఆ మాటలు విని, రాజు ఆనందంతో చేతులు జోడించి మళ్లీ ఇలా అన్నాడు: 'నా ప్రసిద్ధ రాజ్యాన్ని స్వీకరించు; ఈ రోజు నేను నీ సేనాధిపతిని అవుతాను.'
నోచేత్తదర్ధం ప్రతిగృహ్య చాత్ర సుతాన్వితో రాజ్యఫలాని భుఙ్క్ష్వ । విహాయ వారాణసికానివాసం వనే పురే వాసమతో న మేఽస్తి
లేకపోతే, ఇక్కడా దాని సగాన్ని స్వీకరించు; నీ కుమారుడితో కలిసి రాజ్యఫలాలు అనుభవించు. వారాణసి నివాసాన్ని వదిలి, నాకు నగరంలోనైనా అడవిలోనైనా ఉండాలనే కోరిక లేదు.
నృపాస్తు సన్త్యేవ రుషాన్వితా వై గత్వా కరిష్యే ప్రథమం తు సాన్త్వనమ్ । తతః పరం ద్వావపరావుపాయౌ నోచేత్తతో యుద్ధమహం కరిష్యే
కొంతమంది రాజులు నిజంగా కోపంతో ఉన్నారు; ముందుగా నేను వెళ్లి శాంతిని కోరుతాను. తరువాత ఇంకో రెండు మార్గాలు ప్రయత్నిస్తాను; అవి ఫలించకపోతే యుద్ధం చేస్తాను.
జయాజయో దైవవశో తథాపి ధర్మే జయో నైవ కృతేఽప్యధర్మే । తేషాం కిలాధర్మవతాం నృపాణాం కథం భవిష్యత్యనుచిన్తితం వై
విజయం, ఓటమి అన్నీ దైవాధీనమే; అయినా ధర్మంలోనే నిజమైన విజయం ఉంటుంది, అధర్మంలో కాదు. అధర్మంగా ప్రవర్తించే ఆ రాజులకు ఏమవుతుందో ఇంకా ఆలోచించాలి.
ఆకర్ణ్య తద్భాషితమర్థవచ్చ జగాద వాక్యం హితకారకం తమ్ । మనోరమా మానమవాప్య తస్మాత్ సర్వాత్మనా మోదయుతా ప్రసన్నా
ఆయన అర్థవంతమైన మాటలు విని, ఆమె మేలైన మాటలు చెప్పింది. అతని నుండి గౌరవం పొందిన మనోరమా, హర్షంతో, సంతోషంతో నిండిపోయింది.
రాజఞ్ఛివం తేఽస్తు కురుష్వ రాజ్యం త్యక్త్వా భయం త్వం స్వసుతైః సమేతః । సుతోఽపి మే నూనమవాప్య రాజ్యం సాకేతపుర్యాం ప్రచరిష్యతీహ
ఓ రాజా, నీకు శుభం కలగాలి; భయాన్ని వదిలేసి, నీ కుమారులతో కలిసి రాజ్యం పాలించు. నా కుమారుడు రాజ్యాన్ని పొందిన తరువాత, సాకేతపురిలో తప్పకుండా పరిపాలిస్తాడు.
విసర్జయాస్మాన్నిజసద్మ గన్తుం శివం భవానీ తవ సంవిధాస్యతి । న కాఽపి చిన్తా మమ భూప వర్తతే సఞ్చిన్తయన్త్యా పరమామ్బికాం వై
మమ్మల్ని మా ఇళ్లకు పంపించండి; భవానీ మీకు శుభమయమైనదంతా ఏర్పాటుచేస్తుంది. రాజా, నేను పరమాంబికను ధ్యానిస్తూ ఉన్నందున నాకు ఏమాత్రం చింత లేదు.
దోషా గతా వివిధవాక్యపదై రసాలై- రన్యోన్యభాషణపదైరమృతోపమైశ్చ । ప్రాతర్నృపాః సమధిగమ్య కృతం వివాహం రోషాన్వితా నగరబాహ్యగతాస్తథోచుః
మన మధ్య మారిన మధురమైన, అమృతంతో పోలిన మాటల వల్ల మనలోని అపవాదాలు తొలగిపోయాయి. కానీ ఉదయం రాజులు వివాహం పూర్తయిన సంగతి తెలుసుకుని, కోపంతో పట్టణం బయటకు వెళ్లి ఇలా అన్నారు.