వివాహం కురు రాత్రౌ మే వేదోక్తవిధినా నృప । పారిబర్హం యథాయోగ్యం దత్త్వా తస్మై విసర్జయ
రాజా, రాత్రి నా పెళ్లిని వేదవిధానంగా జరిపించు. అతనికి యోగ్యమైన కానుకలు ఇచ్చి పంపించు.
గమిష్యతి గృహీత్వా మాం ధ్రువసన్ధిసుతః కిల । కదాచిత్తే నృపాః క్రుద్ధాః సఙ్గ్రామం కర్త్తుముద్యతాః
ధ్రువసంధి కుమారుడు నన్ను తీసుకుని వెళ్ళిపోతాడు. ఎప్పుడైనా రాజులు కోపంతో యుద్ధానికి సిద్ధపడవచ్చు.
భవిష్యతి తదా దేవీ సాహాయ్యం నః కరిష్యతి । సోఽపి రాజసుతస్తైస్తు సఙ్గ్రామం సంవిధాస్యతి
అప్పుడు ఆ దేవి మనకు సహాయం చేస్తుంది. ఆ యువరాజు కూడా వారితో కలిసి యుద్ధాన్ని సిద్ధం చేస్తాడు.
దైవాన్మృధే మృతే తస్మిన్మరిష్యామ్యహమప్యుత । స్వస్తి తేస్తు గృహే తిష్ఠ దత్త్వా మాం సహసైన్యకః
యుద్ధంలో అతను దైవవశాత్తు మరణిస్తే, నేనూ మరణిస్తాను. నీకు శుభం కలగాలి — నీవు నీ సైన్యంతో ఇంట్లో ఉండి, నన్ను అప్పగించు.
ఏకైవాహం గమిష్యామి తేన సార్ధం రిరంసయా । వ్యాస ఉవాచ ఇతి తస్యా వచః శ్రుత్వా రాజాఽసౌ కృతనిశ్చయః । మతిం చక్రే తథా కర్తుం విశ్వాసం ప్రతిపద్య చ
నేను ఒక్కడినే అతనితో కలిసి, అతనికి ఆనందం కలిగించాలనే ఆశతో వెళ్తాను. వ్యాసుడు చెప్పాడు — ఆమె మాటలు విని, రాజు తాను నిర్ణయించుకున్నట్టు చేయాలని నమ్మకంతో నిర్ణయించుకున్నాడు.
సుదర్శనశశికలయోర్వివాహవర్ణనమ్ వ్యాస ఉవాచ శ్రుత్వా సుతావాక్యమనిన్దితాత్మా నృపాంశ్చ గత్వా నృపతిర్జగాద । వ్రజన్తు కామం శివిరాణి భూపాః శ్వో వా వివాహం కిల సంవిధాస్యే
సుదర్శనుడు, శశికళల వివాహవివరణ. వ్యాసుడు చెప్పాడు — తన కుమార్తె మాటలు విని, నిర్దోషుడైన రాజు ఇతర రాజుల వద్దకు వెళ్లి ఇలా అన్నాడు: 'రాజులు ఎవరి శిబిరాలకు వారు వెళ్లండి; రేపు నేను వివాహాన్ని నిర్వహిస్తాను.'
భక్ష్యాణి పేయాని మయాఽర్పితాని గృహ్ణన్తు సర్వే మయి సుప్రసన్నాః । శ్వో భావి కార్యం కిల మణ్డపేఽత్ర సమేత్య సర్వైరిహ సంవిధేయమ్
తినే, త్రాగే పదార్థాలు నేను సిద్ధం చేశాను; అందరూ సంతోషంగా స్వీకరించండి. రేపు ఇక్కడ మండపంలో కార్యక్రమం జరుగుతుంది; అందరూ ఇక్కడ చేరి, కలిసి ఏర్పాట్లు చేయండి.
నాయాతి పుత్రీ కిల మణ్డపేఽద్య కరోమి కిం భూపతయోఽత్ర కామమ్ । ప్రాతః సమాశ్వాస్య సుతాం నయిష్యే గచ్ఛన్తు తస్మాచ్ఛివిరాణి భూపాః
నేడు నా కుమార్తె మండపానికి రాదు; రాజులారా, మీరు అనుకున్నట్టు చేయండి. ఉదయం నేను కుమార్తెను ఓదార్చి తీసుకొస్తాను; అందువల్ల రాజులు తమ తమ శిబిరాలకు వెళ్లండి.
న విగ్రహో బుద్ధిమతాం నిజాశ్రితే కృపా విధేయా సతతం హ్యపత్యే । విధాయ తాం ప్రాతారిహానయిష్యే సుతాం తు గచ్ఛన్తు నృపా యథేష్టమ్
బుద్ధిమంతులు తమ ఆశ్రయానికి వచ్చినవారితో కలహించరు; సంతానం పట్ల ఎప్పుడూ దయ చూపాలి. అలా చేసి, ఉదయం నేను కుమార్తెను ఇక్కడికి తీసుకొస్తాను; రాజులు తమ ఇష్టానుసారం వెళ్లండి.
ఇచ్ఛాపణం వా పరిచిన్త్య చిత్తే ప్రాతః కరిష్యామ్యథ సంవివాహమ్ । సర్వైః సమేత్యాత్ర నృపైః సమేతైః స్వయంవరః సర్వమతేన కార్యః
మనసులో ఆశయాలను, సంకల్పాలను ఆలోచించి, ఉదయం నేను వివాహాన్ని జరుపుతాను. అందరూ రాజులు ఇక్కడ చేరాలి; అందరి అంగీకారంతో స్వయంవరం జరగాలి.
శ్రుత్వా నృపాస్తేఽవితథం విదిత్వా వచో యయుః స్వాని నికేతనాని । విధాయ పార్శ్వే నగరస్య రక్షాం చక్రుః క్రియా మధ్యదినోదితాశ్చ
ఆ నిజమైన మాటలు విని, అర్థం చేసుకుని, రాజులు తమ తమ నివాసాలకు వెళ్లారు. పట్టణానికి రక్షణ ఏర్పాటు చేసి, మధ్యాహ్నపు పనులు నిర్వహించారు.
సుబాహురప్యార్యజనైః సమేత- శ్చకార కార్యాణి వివాహకాలే । పుత్రీం సమాహూయ గృహే సుగుప్తే పురోహితైర్వేదవిదాం వరిష్ఠైః
సుబాహు కూడా పెద్దలతో కలిసి వివాహ సమయానికి అవసరమైన కర్మలు చేశాడు. అతను తన కుమార్తెను బాగా కాపాడిన ఇంటికి పిలిపించి, వేదాల్లో నిపుణులైన పురోహితులతో ఏర్పాట్లు చేశాడు.
స్నానాదికం కర్మ వరస్య కృత్వా వివాహభూషాకరణం తథైవ । ఆనాయ్య వేదీరచితే గృహే వై తస్యార్హణాం భూమిపతిశ్చకార
వరుడికి స్నానం మొదలైన కర్మలు చేసి, వివాహ అలంకారం చేసి, వేదిక ఏర్పాటుచేసిన ఇంటికి తీసుకొచ్చి, రాజు అతనికి యథావిధిగా సత్కారం చేశాడు.
సవిష్టరం చాచమనీయమర్ఘ్యం వస్త్రద్వయం గామథ కుణ్డలే ద్వే । సమర్ప్య తస్మై విధివన్నరేన్ద్ర ఐచ్ఛత్సుతాదానమహీనసత్త్వః
పానీయ జలం, అర్ఘ్యం, రెండు వస్త్రాలు, ఒక ఆవు, రెండు కుండలాలు ఇలా అన్ని యథావిధిగా సమర్పించి, రాజు తన మనస్సు స్థిరంగా కుమార్తెను ఇవ్వాలని సంకల్పించాడు.
సోఽప్యగ్రహీత్సర్వమదీనచేతాః శశామ చిన్తాఽథ మనోరమాయాః । కన్యాం సుకేశీం నిధికన్యకాసమాం మేనే తదాఽఽత్మానమనుత్తమఞ్చ
అతనూ అన్నింటిని ఆనందంగా స్వీకరించాడు; అందమైన యువతిపై ఉన్న ఆందోళనలు తొలగిపోయాయి. అప్పుడు ఆ సుందరమైన జడ కలిగిన యువతిని పొందినందుకు తనను అత్యుత్తముడిగా భావించాడు.
సుపూజితం భూషణవస్త్రదానై- ర్వరోత్తమం తం సచివాస్తదానీమ్ । నిన్యుశ్చ తే కౌతుకమణ్డపాన్త- ర్ముదాన్వితా వీతభయాశ్చ సర్వే
అప్పుడు మంత్రులు, ఆ ఉత్తమ వరుణ్ణి ఆభరణాలు, వస్త్రాలతో సత్కరించి, ఆనందంగా, భయమేమీ లేకుండా, వివాహ మండపానికి తీసుకెళ్లారు.
సమాప్తభూషాం విధివద్విధిజ్ఞాః స్త్రియశ్చ తాం రాజసుతాం సుయానే । ఆరోప్య నిన్యుర్వరసన్నిధానణ్ చతుష్కయుక్తే కిల మణ్డపే వై
విధిని బాగా తెలిసిన మహిళలు, రాజకుమార్తెను యథావిధిగా అలంకరించి, మంచి రథంలో కూర్చోబెట్టి, నలుగురు గుర్రాలు కలిగిన మండపంలో వరుని సమక్షానికి తీసుకొచ్చారు.
అగ్నిం సమాధాయ పురోహితః స హుత్వా యథావచ్చ తదన్తరాలే । ఆహ్వాయయత్తౌ కృతకౌతుకౌ తు వధూవరౌ ప్రేమయుతౌ నికామమ్
పురోహితుడు అగ్నిని వెలిగించి, యథావిధిగా హోమం చేసి, అలంకరించిన వధూవరులను ప్రేమతో పిలిపించాడు.
లాజావిసర్గం విధివద్విధాయ కృత్వా హుతాశస్య ప్రదక్షిణాఞ్చ । తౌ చక్రతుస్తత్ర యథోచిత్తం తత్ సర్వం విధానం కులగోత్రజాతమ్
లాజావిసర్గం యథావిధిగా చేసి, అగ్నిని ప్రదక్షిణలు చేసి, ఇద్దరూ తమ వంశానికి తగిన విధంగా అన్ని కర్మలు నిర్వర్తించారు.
శతద్వయం చాశ్చయుజాం రథానాం సుభూషితం చాపి శరౌఘసంయుతమ్ । దదౌ నృపేన్ద్రస్తు సుదర్శనాయ సుపూజితం పారిబర్హం వివాహే
రాజు సుదర్శనునికి రెండు వందల అందమైన రథాలు, మంచి గుర్రాలు, బాణాల సమాహారంతో కూడినవి, వివాహానికి గొప్ప కానుకగా ఇచ్చాడు.
మదోత్కటాన్హేమవిభూషితాంశ్చ గజాన్గిరేః శృఙ్గసమానదేహాన్ । శతం సపాదం నృపసూనవేఽసౌ దదావథ ప్రేమయుతో నృపేన్ద్రః
రాజు ప్రేమతో, పర్వత శిఖరాల్లాంటి శరీరాలు కలిగి, బంగారు అలంకారాలతో మెరిసే నూరయి ఇరవై అయిదు ఏనుగులను ఆ యువరాజుకు ఇచ్చాడు.
దాసీశతం కాఞ్చనభూషితం చ కరేణుకానాం చ శతం సుచారు । సమర్పయామాస వరాయ రాజా వివాహకాలే ముదితోఽనువేలమ్
పెళ్లి సమయంలో ఆనందంగా ఉన్న రాజు, బంగారు ఆభరణాలతో అలంకరించిన వంద మంది దాసులను, అందమైన వంద ఆడ ఏనుగులను కూడా క్రమంగా సమర్పించాడు.
అదాత్పునర్దాససహస్రమేకం సర్వాయుధైః సమ్భృతభూషితఞ్చ । రత్నాని వాసాంసి యథోచితాని దివ్యాని చిత్రాణి తథావికాని
ఆ తరువాత, ఆయుధాలతో కూడిన, అలంకరించబడిన వెయ్యి మంది సేవకులను, విలువైన రత్నాలు, తగిన వస్త్రాలు, అద్భుతమైన దివ్య వస్త్రాలను కూడా ఇచ్చాడు.
దదౌ పునర్వాసగృహాణి తస్మై రమ్యాణి దీర్ఘాణి విచిత్రితాని । సిన్ధూద్భవానాం తురగోత్తమానా- మదాత్సహస్రద్వితయం సురమ్యమ్
తర్వాత, అతనికి అందమైన, విశాలమైన, సుందరంగా అలంకరించిన ఇళ్ళను, అలాగే సింధు దేశం నుంచి వచ్చిన రెండు వేల ఉత్తమమైన గుఱ్ఱాలను ఇచ్చాడు.
క్రమేలకానాఞ్చ శతత్రయం వై ప్రత్యాదిశద్భారభృతాం సుచారు । శతద్వయం వై శకటోత్తమానాం తస్మై దదౌ ధాన్యరసైః ప్రపూరితమ్
మూడు వందల మంచి ఒంటెలను భారాన్ని మోయడానికి కేటాయించాడు. రెండు వందల ఉత్తమమైన బండ్లను ధాన్యంతో, ఇతర పంటలతో నింపి ఇచ్చాడు.
మనోరమాం రాజసుతాం ప్రణమ్య జగాద వాక్యం విహితాఞ్జలిః పురః । దాసోఽస్మి తే రాజసుతే వరిష్ఠే తద్బ్రూహి యత్స్యాత్తు మనోగతం తే
ఆకర్షణీయమైన రాజకుమార్తెకు నమస్కరించి, చేతులు జోడించి ఇలా అన్నాడు: 'ఓ మహానుభావురాలైన రాజకుమార్తె, నేను నీ సేవకుడిని; నీ మనసులో ఉన్నది చెప్పు.'
తం చారువాక్యం నిజగాద సాపి స్వస్త్యస్తు తే భూప కులస్య వృద్ధిః । సమ్మానితాఽహం మమ సూనవే త్వయా దత్తా యతో రత్నవరా స్వకన్యా
ఆమె కూడా మధురంగా ఇలా పలికింది: 'నీకు శుభం కలగాలి, నీ వంశం అభివృద్ధి చెందాలి. నీవు నాకు గౌరవం ఇచ్చావు, అందుకే నీ కుమార్తెను నా కుమారుడికి రత్నంలా ఇచ్చాను.'
న బన్దిపుత్రీ నృప మాగధీ వా స్తౌమీహ కిం త్వాం స్వజనం మహత్తరమ్ । సుమేరుతుల్యస్తు కృతః సుతోఽద్య మే సమ్బన్ధినా భూపతినోత్తమేన
ఓ రాజా, నేను బందిపుత్రి కాదు, మాగధి కూడా కాదు; ఇక్కడ నిన్ను ఎందుకు పొగడాలి? నువ్వు నా బంధువు, అందరిలో గొప్పవాడు. ఈ రోజు, ఉత్తమ రాజు ద్వారా నా కుమారుడు సుమేరు పర్వతంతో సమానంగా అయ్యాడు.
అహోఽతిచిత్రం నృపతేశ్చరిత్రం పరం పవిత్రం తవ కిం వదామి । యద్భ్రష్టరాజ్యాయ సుతాయ మేఽద్య దత్తా త్వయా పూజ్యసుతా వరిష్ఠా
ఓ రాజా! నీ ఆచరణ ఎంత అద్భుతం! ఎంత పవిత్రం! ఏమి చెప్పగలను? నా కుమారుడు రాజ్యాన్ని కోల్పోయినా, నీవు నీ గౌరవనీయమైన, ఉత్తమ కుమార్తెను అతనికి ఇచ్చావు.
వనాధివాసాయ కిలాధనాయ పిత్రా విహీనాయ విసైన్యకాయ । సర్వానిమాన్భూమిపతీన్విహాయ ఫలాశనాయార్థవివర్జితాయ
అడవిలో నివసిస్తూ, ధనం లేకుండా, తండ్రి లేని, సైన్యం లేని, అందరు రాజులు విడిచిపెట్టిన, పండ్లు తింటూ, సంపద లేని వాడికి—