పాలయిష్యతి యః కామం స తే భర్తా భవిష్యతి । సుదర్శనస్తథాఽన్యో వా యః కశ్చిద్బలవత్తరః
ఆ పరీక్షను ఎవరు పూర్తిచేస్తారో వారు నీ భర్త అవుతారు. అది సుదర్శనుడైనా, లేక మరొక బలవంతుడైనా.
పాలయిత్వా పణం త్వాం వై వరయిష్యతి సర్వథా । ఏవం కృతే నృపాణాం తు వివాదః శమితో భవేత్
పోటీని పూర్తి చేసినవాడు నిన్ను తప్పకుండా వరించగలడు. ఇలా చేస్తే రాజుల మధ్య కలహం ముగుస్తుంది.
సుఖేనాహం వివాహం తే కరిష్యామి తతః పరమ్ । కన్యోవాచ సన్దేహే నైవ మజ్జామి మూర్ఖకృత్యమిదం యతః
ఆ తర్వాత నీ పెళ్లిని సులభంగా నేను జరిపిస్తాను. కుమార్తె ఇలా చెప్పింది — నేను ఎలాంటి సందేహంలో పడను, ఎందుకంటే అలాంటి పని మూర్ఖులది.
మయా సుదర్శనః పూర్వం ధృతశ్చేతసి నాన్యథా । కారణం పుణ్యపాపానాం మన ఏవ మహీపతే
రాజా, నేను నా మనసులో ముందే సుదర్శనుడిని ఎంచుకున్నాను, మరొకరిని కాదు. పుణ్యపాపాలకు కారణం మనసే.
మనసా విధృతం త్యక్త్వా కథమన్యం వృణే పితః । కృతే పణే మహారాజ సర్వేషాం వశగా హ్యహమ్
మనసుతో ఎంచుకున్నవాడిని వదిలి, మరొకరిని ఎలా ఎంచుకోగలను నాన్నా? పోటీ పెడితే, మహారాజా, నేను అందరికీ ఆధీనమైపోతాను.
ఏకః పాలయితా ద్వౌ వా బహవో వా భవన్తి చేత్ । కిం కర్తవ్యం తదా తాత వివాదే సముపస్థితే
ఒక్కరైనా, ఇద్దరైనా, లేక అనేక మంది పరీక్షను పూర్తి చేస్తే, అప్పుడేంటి నాన్నా? అలాంటి పరిస్థితిలో ఏమి చేయాలి?
సంశయాధిష్ఠితే కార్యే మతిం నాహం కరోమ్యతః । మా చిన్తాం కురు రాజేన్ద్ర దేహి సుదర్శనాయ మామ్
సందేహంగా ఉన్నప్పుడు నేను నిర్ణయం తీసుకోలేను. అందుకే రాజేంద్రా, నీవు చింతించవద్దు — నన్ను సుదర్శనుడికి ఇచ్చి పెళ్లి చేయించు.
వివాహం విధినా కృత్వా శం విధాస్యతి చణ్డికా । యన్నామకీర్తనాదేవ దుఃఖౌఘో విలయం వ్రజేత్
విధిగా పెళ్లి జరిపిస్తే, చండికా శుభాన్ని కలిగిస్తుంది. ఆమె పేరు పలకగానే బాధలన్నీ తొలగిపోతాయి.
తాం స్మృత్వా పరమాం శక్తిం కురు కార్యమతన్ద్రితః । గత్వా వద నృపేభ్యస్త్వం కృతాఞ్జలిపుటోఽద్య వై
ఆ పరమశక్తిని స్మరించుకొని ఆలస్యం చేయకుండా పని చేయు. ఈ రోజు రాజులకు చేతులు జోడించి నీవు చెప్పు.
ఆగన్తవ్యఞ్చ శ్వః సర్వైరిహ భూపైః స్వయంవరే । ఇత్యుక్త్వా త్వం విసృజ్యాశు సర్వం నృపతిమణ్డలమ్
రేపు అందరు రాజులు ఇక్కడ స్వయంవరానికి రావాలని చెప్పు. ఇలా చెప్పి వెంటనే రాజులందరినీ పంపించు.
వివాహం కురు రాత్రౌ మే వేదోక్తవిధినా నృప । పారిబర్హం యథాయోగ్యం దత్త్వా తస్మై విసర్జయ
రాజా, రాత్రి నా పెళ్లిని వేదవిధానంగా జరిపించు. అతనికి యోగ్యమైన కానుకలు ఇచ్చి పంపించు.
గమిష్యతి గృహీత్వా మాం ధ్రువసన్ధిసుతః కిల । కదాచిత్తే నృపాః క్రుద్ధాః సఙ్గ్రామం కర్త్తుముద్యతాః
ధ్రువసంధి కుమారుడు నన్ను తీసుకుని వెళ్ళిపోతాడు. ఎప్పుడైనా రాజులు కోపంతో యుద్ధానికి సిద్ధపడవచ్చు.
భవిష్యతి తదా దేవీ సాహాయ్యం నః కరిష్యతి । సోఽపి రాజసుతస్తైస్తు సఙ్గ్రామం సంవిధాస్యతి
అప్పుడు ఆ దేవి మనకు సహాయం చేస్తుంది. ఆ యువరాజు కూడా వారితో కలిసి యుద్ధాన్ని సిద్ధం చేస్తాడు.
దైవాన్మృధే మృతే తస్మిన్మరిష్యామ్యహమప్యుత । స్వస్తి తేస్తు గృహే తిష్ఠ దత్త్వా మాం సహసైన్యకః
యుద్ధంలో అతను దైవవశాత్తు మరణిస్తే, నేనూ మరణిస్తాను. నీకు శుభం కలగాలి — నీవు నీ సైన్యంతో ఇంట్లో ఉండి, నన్ను అప్పగించు.
ఏకైవాహం గమిష్యామి తేన సార్ధం రిరంసయా । వ్యాస ఉవాచ ఇతి తస్యా వచః శ్రుత్వా రాజాఽసౌ కృతనిశ్చయః । మతిం చక్రే తథా కర్తుం విశ్వాసం ప్రతిపద్య చ
నేను ఒక్కడినే అతనితో కలిసి, అతనికి ఆనందం కలిగించాలనే ఆశతో వెళ్తాను. వ్యాసుడు చెప్పాడు — ఆమె మాటలు విని, రాజు తాను నిర్ణయించుకున్నట్టు చేయాలని నమ్మకంతో నిర్ణయించుకున్నాడు.
సుదర్శనశశికలయోర్వివాహవర్ణనమ్ వ్యాస ఉవాచ శ్రుత్వా సుతావాక్యమనిన్దితాత్మా నృపాంశ్చ గత్వా నృపతిర్జగాద । వ్రజన్తు కామం శివిరాణి భూపాః శ్వో వా వివాహం కిల సంవిధాస్యే
సుదర్శనుడు, శశికళల వివాహవివరణ. వ్యాసుడు చెప్పాడు — తన కుమార్తె మాటలు విని, నిర్దోషుడైన రాజు ఇతర రాజుల వద్దకు వెళ్లి ఇలా అన్నాడు: 'రాజులు ఎవరి శిబిరాలకు వారు వెళ్లండి; రేపు నేను వివాహాన్ని నిర్వహిస్తాను.'
భక్ష్యాణి పేయాని మయాఽర్పితాని గృహ్ణన్తు సర్వే మయి సుప్రసన్నాః । శ్వో భావి కార్యం కిల మణ్డపేఽత్ర సమేత్య సర్వైరిహ సంవిధేయమ్
తినే, త్రాగే పదార్థాలు నేను సిద్ధం చేశాను; అందరూ సంతోషంగా స్వీకరించండి. రేపు ఇక్కడ మండపంలో కార్యక్రమం జరుగుతుంది; అందరూ ఇక్కడ చేరి, కలిసి ఏర్పాట్లు చేయండి.
నాయాతి పుత్రీ కిల మణ్డపేఽద్య కరోమి కిం భూపతయోఽత్ర కామమ్ । ప్రాతః సమాశ్వాస్య సుతాం నయిష్యే గచ్ఛన్తు తస్మాచ్ఛివిరాణి భూపాః
నేడు నా కుమార్తె మండపానికి రాదు; రాజులారా, మీరు అనుకున్నట్టు చేయండి. ఉదయం నేను కుమార్తెను ఓదార్చి తీసుకొస్తాను; అందువల్ల రాజులు తమ తమ శిబిరాలకు వెళ్లండి.
న విగ్రహో బుద్ధిమతాం నిజాశ్రితే కృపా విధేయా సతతం హ్యపత్యే । విధాయ తాం ప్రాతారిహానయిష్యే సుతాం తు గచ్ఛన్తు నృపా యథేష్టమ్
బుద్ధిమంతులు తమ ఆశ్రయానికి వచ్చినవారితో కలహించరు; సంతానం పట్ల ఎప్పుడూ దయ చూపాలి. అలా చేసి, ఉదయం నేను కుమార్తెను ఇక్కడికి తీసుకొస్తాను; రాజులు తమ ఇష్టానుసారం వెళ్లండి.
ఇచ్ఛాపణం వా పరిచిన్త్య చిత్తే ప్రాతః కరిష్యామ్యథ సంవివాహమ్ । సర్వైః సమేత్యాత్ర నృపైః సమేతైః స్వయంవరః సర్వమతేన కార్యః
మనసులో ఆశయాలను, సంకల్పాలను ఆలోచించి, ఉదయం నేను వివాహాన్ని జరుపుతాను. అందరూ రాజులు ఇక్కడ చేరాలి; అందరి అంగీకారంతో స్వయంవరం జరగాలి.
శ్రుత్వా నృపాస్తేఽవితథం విదిత్వా వచో యయుః స్వాని నికేతనాని । విధాయ పార్శ్వే నగరస్య రక్షాం చక్రుః క్రియా మధ్యదినోదితాశ్చ
ఆ నిజమైన మాటలు విని, అర్థం చేసుకుని, రాజులు తమ తమ నివాసాలకు వెళ్లారు. పట్టణానికి రక్షణ ఏర్పాటు చేసి, మధ్యాహ్నపు పనులు నిర్వహించారు.
సుబాహురప్యార్యజనైః సమేత- శ్చకార కార్యాణి వివాహకాలే । పుత్రీం సమాహూయ గృహే సుగుప్తే పురోహితైర్వేదవిదాం వరిష్ఠైః
సుబాహు కూడా పెద్దలతో కలిసి వివాహ సమయానికి అవసరమైన కర్మలు చేశాడు. అతను తన కుమార్తెను బాగా కాపాడిన ఇంటికి పిలిపించి, వేదాల్లో నిపుణులైన పురోహితులతో ఏర్పాట్లు చేశాడు.
స్నానాదికం కర్మ వరస్య కృత్వా వివాహభూషాకరణం తథైవ । ఆనాయ్య వేదీరచితే గృహే వై తస్యార్హణాం భూమిపతిశ్చకార
వరుడికి స్నానం మొదలైన కర్మలు చేసి, వివాహ అలంకారం చేసి, వేదిక ఏర్పాటుచేసిన ఇంటికి తీసుకొచ్చి, రాజు అతనికి యథావిధిగా సత్కారం చేశాడు.
సవిష్టరం చాచమనీయమర్ఘ్యం వస్త్రద్వయం గామథ కుణ్డలే ద్వే । సమర్ప్య తస్మై విధివన్నరేన్ద్ర ఐచ్ఛత్సుతాదానమహీనసత్త్వః
పానీయ జలం, అర్ఘ్యం, రెండు వస్త్రాలు, ఒక ఆవు, రెండు కుండలాలు ఇలా అన్ని యథావిధిగా సమర్పించి, రాజు తన మనస్సు స్థిరంగా కుమార్తెను ఇవ్వాలని సంకల్పించాడు.
సోఽప్యగ్రహీత్సర్వమదీనచేతాః శశామ చిన్తాఽథ మనోరమాయాః । కన్యాం సుకేశీం నిధికన్యకాసమాం మేనే తదాఽఽత్మానమనుత్తమఞ్చ
అతనూ అన్నింటిని ఆనందంగా స్వీకరించాడు; అందమైన యువతిపై ఉన్న ఆందోళనలు తొలగిపోయాయి. అప్పుడు ఆ సుందరమైన జడ కలిగిన యువతిని పొందినందుకు తనను అత్యుత్తముడిగా భావించాడు.
సుపూజితం భూషణవస్త్రదానై- ర్వరోత్తమం తం సచివాస్తదానీమ్ । నిన్యుశ్చ తే కౌతుకమణ్డపాన్త- ర్ముదాన్వితా వీతభయాశ్చ సర్వే
అప్పుడు మంత్రులు, ఆ ఉత్తమ వరుణ్ణి ఆభరణాలు, వస్త్రాలతో సత్కరించి, ఆనందంగా, భయమేమీ లేకుండా, వివాహ మండపానికి తీసుకెళ్లారు.
సమాప్తభూషాం విధివద్విధిజ్ఞాః స్త్రియశ్చ తాం రాజసుతాం సుయానే । ఆరోప్య నిన్యుర్వరసన్నిధానణ్ చతుష్కయుక్తే కిల మణ్డపే వై
విధిని బాగా తెలిసిన మహిళలు, రాజకుమార్తెను యథావిధిగా అలంకరించి, మంచి రథంలో కూర్చోబెట్టి, నలుగురు గుర్రాలు కలిగిన మండపంలో వరుని సమక్షానికి తీసుకొచ్చారు.
అగ్నిం సమాధాయ పురోహితః స హుత్వా యథావచ్చ తదన్తరాలే । ఆహ్వాయయత్తౌ కృతకౌతుకౌ తు వధూవరౌ ప్రేమయుతౌ నికామమ్
పురోహితుడు అగ్నిని వెలిగించి, యథావిధిగా హోమం చేసి, అలంకరించిన వధూవరులను ప్రేమతో పిలిపించాడు.
లాజావిసర్గం విధివద్విధాయ కృత్వా హుతాశస్య ప్రదక్షిణాఞ్చ । తౌ చక్రతుస్తత్ర యథోచిత్తం తత్ సర్వం విధానం కులగోత్రజాతమ్
లాజావిసర్గం యథావిధిగా చేసి, అగ్నిని ప్రదక్షిణలు చేసి, ఇద్దరూ తమ వంశానికి తగిన విధంగా అన్ని కర్మలు నిర్వర్తించారు.
శతద్వయం చాశ్చయుజాం రథానాం సుభూషితం చాపి శరౌఘసంయుతమ్ । దదౌ నృపేన్ద్రస్తు సుదర్శనాయ సుపూజితం పారిబర్హం వివాహే
రాజు సుదర్శనునికి రెండు వందల అందమైన రథాలు, మంచి గుర్రాలు, బాణాల సమాహారంతో కూడినవి, వివాహానికి గొప్ప కానుకగా ఇచ్చాడు.