ఇతి చిన్తాపరో రాజా జగామ నృపసన్నిధౌ । ప్రణమ్య తానువాచాథ ప్రశ్రయావనతో నృపః
ఇలా ఆలోచనల్లో మునిగిపోయిన రాజు, రాజుల సభలోకి వెళ్లి, వారికి నమస్కరించి, వినయంగా తల వంచి మాట్లాడాడు.
కిం కర్తవ్యం నృపాః కామం నైతి మే మణ్డపే సుతా । బహుశః ప్రేర్యమాణాఽపి సా మాత్రాఽపి మయాఽపి చ
రాజులారా! ఇప్పుడు ఏమి చేయాలి? నా కుమార్తెను మణ్డపానికి రమ్మని ఎన్నిసార్లు తల్లి, నేనూ చెప్పినా, ఆమె రావడం లేదు.
మూర్ఘ్నా పతామి పాదేషు రాజ్ఞాం దాసోఽస్మి సామ్ప్రతమ్ । పూజాదికం గృహీత్వాఽద్య వ్రజన్తు సదనాని వః
మీ పాదాలకు తలవంచి పడుతున్నాను. ఇప్పుడు నేను మీ సేవకుడిని. మీరు ఇచ్చిన గౌరవాలు, కానుకలు తీసుకుని, ఈరోజు మీ ఇళ్లకు తిరిగి వెళ్లండి.
దదామి బహురత్నాని వస్త్రాణి చ గజాన్ రథాన్ । గృహీత్వాఽద్య కృపాం కృత్వా వ్రజన్తు భవనాన్యుత
నేను మిక్కిలి రత్నాలు, వస్త్రాలు, ఏనుగులు, రథాలు ఇస్తాను. ఇవన్నీ స్వీకరించి, దయచూపి, ఈరోజే మీ భవనాలకు వెళ్లండి.
న వశే మే సుతా బాలా మ్రియతే యది ఖేదితా । తదా మే స్యాన్మహద్దుఃఖం తేన చిన్తాతురోఽస్మ్యహమ్
నా చిన్న కుమార్తె నా వశంలో లేదు. ఆమెను బాధిస్తే, ఆమె ప్రాణాలు కోల్పోవచ్చు. అప్పుడు నాకు గొప్ప దుఃఖం కలుగుతుంది. అందుకే నేను చాలా కలవరపడుతున్నాను.
భవన్తః కరుణావన్తో మహాభాగ్యా మహౌజసః । కిం మే తయా దుహిత్రా తు మన్దయా దుర్వినీతయా
మీరు అందరూ దయగలవారు, మహాభాగ్యులు, మహాబలశాలులు. నాకు ఇలాంటి మూర్ఖురాలైన, అణకటితనం లేని కుమార్తెతో ఏమి అవసరం?
అనుగ్రాహ్యోఽస్మి వః కామం దాసోఽహమితి సర్వథా । సుతా సుతేవ మన్తవ్యా భవద్భిః సర్వథా మమ
నేను మీ దయకు అర్హుడిని, నిజంగా మీ సేవకుడిని. నా కుమార్తెను మీరు మీ సొంత పిల్లగా భావించాలి.
వ్యాస ఉవాచ శ్రుత్వా సుబాహువచనం నోచుః కేచన భూమిపాః । యుధాజిత్క్రోధతామ్రాక్షస్తమువాచ రుషాన్వితః
వ్యాసుడు చెప్పాడు: సుబాహువు మాటలు విని, అక్కడున్న రాజులలో ఎవ్వరూ ఏమీ మాట్లాడలేదు. కానీ యుధాజిత్ కోపంతో కన్నులు ఎర్రబార్చి, ఆగ్రహంతో అతనితో ఇలా అన్నాడు.
రాజన్మూర్ఖోఽసి కిం బ్రూషే కృత్వా కార్య సునిన్దితమ్ । స్వయంవరః కథం మోహాద్రచితః సంశయే సతి
రాజా! నీవు ఎంత మూర్ఖుడివో! నిందకు గురయ్యే పని చేసి, ఇప్పుడు ఏమి మాట్లాడుతున్నావు? అనిశ్చితి ఉన్నప్పుడు, మోహంతో స్వయంవరాన్ని ఎలా ఏర్పాటు చేశావు?
మిలితా భూభుజః సర్వే త్వయాహూతాః స్వయంవరే । కథమద్య నృపా గన్తుం యోగ్యాస్తే స్వగృహాన్ప్రతి
నీవు పిలిచి, అందరూ రాజులు స్వయంవరానికి వచ్చారు. ఇప్పుడు రాజులు తమ ఇళ్లకు వెళ్ళిపోవడం ఎలా సమంజసం?
అవమాన్య నృపాన్సర్వాంస్త్వం కిం సుదర్శనాయ వై । దాతుమిచ్ఛసి పుత్రీఞ్చ కిమనార్యమతః పరమ్
ఇక్కడున్న అన్ని రాజులను అవమానపరిచి, సుదర్శనుడికి నీ కుమార్తెను ఇవ్వాలని ఎందుకు అనుకుంటున్నావు? దీనికంటే నీచమైన పని ఇంకేదైనా ఉందా?
విచార్య పురుషేణాదౌ కార్యం వై శుభమిచ్ఛతా । ఆరబ్ధవ్యం త్వయా తత్తు కృతం రాజన్నజానతా
ఎవరైనా మంచిని కోరేవాడు ముందుగా ఆలోచించి, ఆ తర్వాతే పని చేయాలి. కానీ రాజా! నీవు ఏమీ తెలియకుండానే ఈ పని మొదలుపెట్టావు.
ఏతాన్విహాయ నృపతీన్బలవాహనసంయుతాన్ । వరం సుదర్శనం కర్తుం కథమిచ్ఛసి సామ్ప్రతమ్
ఇన్ని సైన్యాలు, బలంతో కూడిన రాజులను వదిలేసి, ఇప్పుడు సుదర్శనుడిని వరుడిగా ఎంచుకోవాలని ఎలా అనుకుంటున్నావు?
అహం త్వాం హన్మి పాపిష్ఠం తథా పశ్చాత్సుదర్శనమ్ । దౌహిత్రాయాద్య తే కన్యాం దాస్యామీతి వినిశ్చయః
నీ వంటి పాపిష్టుడిని నేను చంపుతాను, ఆ తర్వాత సుదర్శనుడినీ చంపుతాను. ఈరోజు నీ కుమార్తెను నా మనవడికి ఇచ్చేదిగా నేను నిర్ణయించుకున్నాను.
మయి తిష్ఠతి కోఽన్యోస్తి యః కన్యాం హర్తుమిచ్ఛతి । సుదర్శనః కియానద్య నిర్ధనో నిర్బలః శిశుః
నేను ఇక్కడ ఉన్నప్పుడు, ఇంకెవరు ఆ అమ్మాయిని తీసుకెళ్లగలరు? సుదర్శనుడు ఇప్పుడు ధనం లేని, బలహీనమైన చిన్నవాడే కదా!
భారద్వాజాశ్రమే పూర్వం ముక్తో మునికృతే మయా । నాద్యాహం మోచయిష్యామి సర్వథా జీవితం శిశోః
భారద్వాజ ఆశ్రమంలో, మునివారి కోరికకు నేను ఆ బాలుడి ప్రాణాలు విడిచిపెట్టాను. కానీ ఈరోజు, ఏ పరిస్థితిలోనూ అతని ప్రాణాన్ని విడిచిపెట్టను.
తస్మాద్విచార్య సమ్యక్త్వం పుత్ర్యా చ భార్యయా సహ । దౌహిత్రాయ ప్రియాం కన్యాం దేహి మే సుభ్రువం కిల
కాబట్టి, మనం ఏది సరిగ్గా చేయాలో బాగా ఆలోచించి, నీ కుమార్తెను, భార్యతో కలిసి, నా మనవడికి నీ ప్రియమైన, అందమైన కనుబొమ్మల కూతురిని ఇచ్చి పెళ్లి చేయి.
సమ్బన్ధీ భవ దత్త్వా త్వం పుత్రీమేతాం మనోరమామ్ । ఉచ్చాశ్రయః ప్రకర్తవ్యః సర్వదా శుభమిచ్ఛతా
ఈ మనోహరమైన కుమార్తెను ఇచ్చిన తర్వాత, నువ్వు నాకు బంధువవుతావు. శుభం కోరేవాడు ఎప్పుడూ బలమైన బంధాన్ని ఏర్పరచుకోవాలి.
సుదర్శనాయ దత్త్వా త్వం పుత్రీం ప్రాణప్రియాం శుభామ్ । ఏకాకినేఽప్యరాజ్యాయ కిం సుఖం ప్రాప్తుమిచ్ఛసి
సుదర్శనునికి నీ ప్రాణప్రియమైన, మంచి కుమార్తెను ఇచ్చి పెళ్లి చేయి. రాజ్యం లేక ఒంటరిగా పాలించి నీవు ఏ ఆనందాన్ని ఆశిస్తున్నావు?
( కులం విత్తం బలం రూపం రాజ్యం దుర్గం సుహృజ్జనమ్ । దృష్ట్వా కన్యా ప్రదాతవ్యా నాన్యథా సుఖమృచ్ఛతి) ॥ పరిచిన్తయ ధర్మం త్వం రాజనీతిఞ్చ శాశ్వతీమ్ । కురు కార్యం యథాయోగ్యం మా కృథా మతిమన్యథా
కుటుంబం, ధనం, బలం, అందం, రాజ్యం, కోట, స్నేహితులను బట్టి కుమార్తెను ఇచ్చాలి; ఇలా కాకపోతే సుఖం దక్కదు. రాజధర్మాన్ని, రాజనీతి శాశ్వతంగా ఆలోచించు. యోగ్యంగా పని చేయి, మనసు వేరే దారి పడనివ్వకు.
సుహృదసి మమాత్యర్థం హితం తే ప్రబ్రవీమ్యహమ్ । సమానయ సుతాం రాజన్ మణ్డపే తాం సఖీవృతామ్
నీవు నాకు ఎంతో స్నేహితుడివి, అందుకే నీకు మేలు జరిగే మాట చెబుతున్నాను. రాజా, నీ కుమార్తెను స్నేహితులతో కలిసి మండపానికి తీసుకురా.
సుదర్శనమృతే చేయం వరిష్యతి యదాఽప్యసౌ । విగ్రహో మే తదా న స్యాద్వివాహోఽస్తు తవేప్సితః
ఈమె సుదర్శనుని కాక మరెవరినైనా ఎంచుకుంటే, మన మధ్య కలహం ఉండదు. నీవు కోరిన పెళ్లి జరగనివ్వు.
అన్యే నృపతయః సర్వే కులీనాః సబలాః సమాః । విరోధః కీదృశస్త్వేనం వృణోద్యది నృపోత్తమ
ఇతర రాజులు అందరూ మంచి కుటుంబాలు, బలవంతులు, సమానమైనవారు. వారిలో ఎవ్వరినైనా ఆమె ఎంచుకుంటే మనకు ఎలాంటి విరోధం ఉంటుంది, ఓ రాజులలో శ్రేష్ఠుడా?
అన్యథాఽహం హరిష్యేఽద్య బలాత్కన్యామిమాం శుభామ్ । మా విరోధం సుదుఃసాధ్యం గచ్ఛ పార్థివసత్తమ
లేకపోతే, ఈ రోజు నేను ఈ మంచికుమార్తెను బలవంతంగా తీసుకుపోతాను. చాలా కష్టంగా పరిష్కరించదగిన కలహంలోకి పోకురా, ఓ రాజులలో శ్రేష్ఠుడా.
వ్యాస ఉవాచ యుధాజితా సమాదిష్టః సుబాహుః శోకసంయుతః । నిఃశ్వసన్భవనం గత్వా భార్యాం ప్రాహ శుచావృతః
వ్యాసుడు చెప్పాడు: యుధాజిత్తు చెప్పినట్లు, సుబాహువు దుఃఖంతో ఊపిరి పీల్చుకుంటూ ఇంటికి వెళ్లి, భార్యతో శోకంతో మాట్లాడాడు.
పుత్రీం బ్రూహి సుధర్మజ్ఞే కలహే సముపస్థితే । కిం కర్త్తవ్యం మయా శక్యం త్వద్వశోఽస్మి సులోచనే
ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవాడివి, మన కుమార్తెకు చెప్పు. కలహం వచ్చినప్పుడు నేను ఏమి చేయాలో, నా శక్తిలో ఎంతవరకు చేయాలో చెప్పు. నీ ఇష్టానుసారమే నేను ఉంటాను, సుందరనేత్రా.
వ్యాస ఉవాచ సా శ్రుత్వా పతివాక్యం తు గత్వా ప్రాహ సుతాన్తికమ్ । వత్సే రాజాతిదుఃఖార్తః పితా తేఽద్యాపి వర్తతే
వ్యాసుడు చెప్పాడు: భర్త మాటలు విన్న ఆమె కుమార్తె దగ్గరకు వెళ్లి, 'బిడ్డా, నీ తండ్రి రాజు ఇంకా చాలా దుఃఖంతో ఉన్నాడు' అని చెప్పింది.
త్వదర్థే విగ్రహః కామం సముత్పన్నోఽద్య భూభృతామ్ । అన్యం వరయ సుశ్రోణి సుదర్శనమృతే నృపమ్
నీ కోసం ఈ రోజు రాజుల మధ్య కలహం వచ్చింది. సుందర నడుమ కలిగినవాడా, సుదర్శనుని తప్ప మరొకరిని వరించు.
యది సుదర్శనం వత్సే హఠాత్త్వం వై వరిష్యసి । యుధాజిత్త్వాం చ మాం చైవ హనిష్యతి బలాన్వితః
బిడ్డా, నువ్వు పట్టుదలతో సుదర్శనునినే ఎంచుకుంటే, బలవంతుడైన యుధాజిత్తు నిన్ను, నన్ను ఇద్దరినీ చంపేస్తాడు.
సుదర్శనం చ రాజాఽసౌ బలమత్తః ప్రతాపవాన్ । ద్వితీయస్తే పతిః పశ్చాద్భవితా కలహే సతి
ఆ సుదర్శనుడు రాజు బలవంతుడు, పరాక్రమశాలి. కలహం జరిగితే, మరణం తర్వాత అతనే నీ రెండవ భర్త అవుతాడు.