భగవత్యాః ప్రమాణం మే నాన్యం జానామి సంయతః । తత్కృతఞ్చ సుఖం దుఃఖం భవిష్యతి చ నాన్యథా
నాకు భగవతే పరమాధికారం, ఆమె తప్ప ఇంకెవరూ లేరు; ఆమె వల్ల కలిగే సుఖదుఃఖాలు తప్పక జరుగుతాయి, వేరేలా జరగవు.
యుధాజిత్సుఖమాప్నోతు న మే వైరం నృపోత్తమాః । యః కరిష్యతి మే వైరం స ప్రాప్స్యతి ఫలం తథా
యుధాజిత్ సంతోషంగా ఉండాలి; నాకు ఎవరితోను శత్రుత్వం లేదు, రాజులారా. ఎవరు నాతో శత్రుత్వం పెంచుకుంటే, వారికి దాని ఫలితం తప్పక వస్తుంది.
వ్యాస ఉవాచ ఇత్యుక్తాస్తే తథా తేన సన్తుష్టా భూభుజః స్థితాః । సోఽపి స్వమాశ్రమం ప్రాప్య సుస్థితః సమ్బభూవ హ
వ్యాసుడు చెప్పాడు: అతను ఇలా చెప్పిన తరువాత, రాజులు సంతృప్తిగా ఉన్నారు; ఆతడు కూడా తన ఆశ్రమానికి వెళ్లి ప్రశాంతంగా ఉండిపోయాడు.
అపరేఽహ్ని శుభే కాలే నృపాః సమ్మన్త్రితాః కిల । సుబాహునా నృపేణాథ రుచిరే వై స్వమణ్డపే
మరొక శుభదినంలో, రాజులు పరస్పరం సంప్రదించి, రాజు సుబాహు అందమైన మండపంలో కూడారు.
దివ్యాస్తరణయుక్తేషు మఞ్చేషు రచితేషు చ । ఉపవిష్టాశ్చ రాజానః శుభాలఙ్కరణైర్యుతాః
దివ్యమైన పరుపులపై, అందంగా అలంకరించిన రాజులు కూర్చున్నారు.
దివ్యవేషధరాః కామం విమానేష్వమరా ఇవ । దీప్యమానాః స్థితాస్తత్ర స్వయంవరదిదృక్షయా
వారు ఇష్టమైన దివ్య వస్త్రాలు ధరించి, దేవతలు విమానాలలో ఎలా మెరిసిపోతారో అలా మెరిసిపోతూ, స్వయంవరాన్ని చూడాలని అక్కడ నిలిచారు.
ఇతి చిన్తాపరాః సర్వే కదా సాప్యాగమిష్యతి । భాగ్యవన్తం నృపశ్రేష్ఠం శ్రుతపుణ్యం వరిష్యతి
అందరూ ఆలోచనలో మునిగిపోయి, ఆమె ఎప్పుడు వస్తుందో, ఎవరు అదృష్టవంతుడై, పుణ్యశీలుడై, గొప్ప రాజుగా ఆమెను వరిస్తాడో అని ఊహించారు.
యదా సుదర్శనం దైవాత్స్రజా సమ్భూషయేదిహ । వివాదో వై నృపాణాం చ భవితా నాత్ర సంశయః
సుదర్శనుడు ఇక్కడ విధివశాత్తు హారాన్ని ధరించినప్పుడు, రాజుల మధ్య తప్పకుండా గొడవ జరుగుతుంది — ఇందులో సందేహం లేదు.
ఇత్యేవం చిన్త్యమానాస్తే భూపా మఞ్చేషు సంస్థితాః । వాదిత్రఘోషః సుమహానుత్థితో నృపమణ్డపే
అలా రాజులు పరుపులపై కూర్చొని ఆలోచిస్తుండగా, రాజమండపంలో పెద్దగా వాద్యమేళం మోగింది.
అథ కాశీపతిః ప్రాహ సుతాం స్నాతాం స్వలఙ్కృతామ్ । మధూకమాలాసంయుక్తాం క్షౌమవాసోవిభూషితామ్
అప్పుడా కాశీరాజు తన కుమార్తెను, స్నానం చేసి, అందంగా అలంకరించి, మధూకపూల మాల వేసి, నాజూకు పట్టు వస్త్రాలు ధరింపజేసి బయటకు తీసుకొచ్చాడు.
వివాహోపస్కరైర్యుక్తాం దివ్యాం సిన్ధుసుతోపమామ్ । చిన్తాపరాం సువసనాం స్మితపూర్వమిదం వచః
పెళ్లి అలంకారాలతో అలంకరించబడినది, సముద్ర కుమార్తెను పోలినది, ఆలోచనలో మునిగిపోయినది, అందమైన వస్త్రాలు ధరించినది, మృదువైన నవ్వుతో ఈ మాటలు చెప్పింది.
ఉత్తిష్ఠ పుత్రి సునసే కరే ధృత్వా శుభాం స్రజమ్ । వ్రజ మణ్డపమధ్యేఽద్య సమాజం పశ్య భూభుజామ్
ఎత్తైన ముక్కుతో ఉన్న నా కుమార్తె, లేచి, ఈ శుభమైన హారాన్ని చేతిలో పట్టుకుని, ఈ రోజు మండపంలోకి వెళ్లి, రాజుల సమూహాన్ని చూడు.
గుణవాన్ రూపసమ్పన్నః కులీనశ్చ నృపోత్తమః । తవ చిత్తే వసేద్యస్తు తం వృణుష్వ సుమధ్యమే
రాజులలో ధర్మవంతుడు, అందమైనవాడు, మంచి వంశానికి చెందినవాడు, నీ మనసులో స్థానం సంపాదించినవాడిని ఎంచుకో, సన్నని నడుము కలదానివి.
దేశదేశాధిపాః సర్వే మఞ్చేషు రచితేషు చ । సంవిష్టాః పశ్య తన్వఙ్గి వరయస్వ యథారుచి
ఓ సుందరివి, వివిధ దేశాల పాలకులు అందరూ ఏర్పాటుచేసిన పీఠాలపై కూర్చున్నారు. నీవు ఇష్టమైనవారిని ఎంచుకో.
వ్యాస ఉవాచ తం తథా భాషమాణం వై పితరం మితభాషిణీ । ఉవాచ వచనం బాలా లలితం ధర్మసంయుతమ్
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: తండ్రి చెప్పిన మాటలకు, తక్కువగా మాట్లాడే ఆ బాలిక, మృదువుగా, ధర్మబద్ధంగా ఇలా సమాధానం చెప్పింది.
శశికలోవాచ నాహం దృష్టిపథే రాజ్ఞాం గమిష్యామి పితః కిల । కాముకానాం నరేశానాం గచ్ఛన్త్యన్యాశ్చ యోషితః
శశికళ ఇలా చెప్పింది: నాన్నా, నేను రాజుల ఎదుటికి వెళ్లను. కామంతో ఉన్న ఆ రాజుల ఎదుటకు ఇతర స్త్రీలు మాత్రమే వెళ్తారు.
ధర్మశాస్త్రే శ్రుతం తాత మయేదం వచనం కిల । ఏక ఏవ వరో నార్యా నిరీక్ష్యః స్యాన్న చాపరః
నాన్నా, ధర్మశాస్త్రంలో నేను వినింది ఏమిటంటే, ఒక స్త్రీ ఒక్క వాడినే తన భర్తగా చూడాలి, మరొకరిని కాదు.
సతీత్వం నిర్గతం తస్యా యా ప్రయాతి బహూనథ । సఙ్కల్పయన్తి తే సర్వే దృష్ట్వా మే భవతాత్త్వితి
ఎవరైనా అనేక మందిని ఎదుర్కొని వెళితే, ఆమె సతీత్వం పోతుంది. నన్ను చూసి, అందరూ మనసులో తలంపులు పెట్టుకుంటారు.
స్వయంవరే స్రజం ధృత్వా యదాగచ్ఛతి మణ్డపే । సామాన్యా సా తదా జాతా కులటేవాపరా వధూః
పెళ్లి మండపంలో హారం పట్టుకుని స్వయంగా వెళ్లినప్పుడు, ఆ యువతి అందరికీ సర్వసాధారణంగా మారిపోతుంది, ఇతర చెడు స్వభావం గల వధువుల్లా అవుతుంది.
వారస్త్రీ విపణే గత్వా యథా వీక్ష్య నరాంస్థితాన్ । గుణాగుణపరిజ్ఞానం కరోతి నిజమానసే
వేశ్య బజారుకు వెళ్లి అక్కడ నిలబడి ఉన్న పురుషులను చూసి, వారి మంచి చెడు లక్షణాలను తన మనసులో తడుముకుంటుంది.
నైకభావా యథా వేశ్యా వృథా పశ్యతి కాముకమ్ । తథాఽహం మణ్డపే గత్వా కుర్వే వారస్త్రియా కృతమ్
వేశ్య అనేక మందిని వ్యర్థంగా చూస్తూ, మనసు ఒక్కటిగా ఉండదు. అలాగే నేను మండపంలోకి వెళితే, వేశ్యలా ప్రవర్తించినవారిని పోలి పోతాను.
వృద్ధైరేతైః కృతం ధర్మం న కరిష్యామి సామ్ప్రతమ్ । పత్నీవ్రతం తథా కామం చరిష్యేఽహం ధృతవ్రతా
పెద్దలు పెట్టిన ఈ ఆచారాన్ని నేను అనుసరించను. నేను భర్తకు విధేయురాలిగా ఉండాలని ధృఢంగా సంకల్పించుకున్నాను.
సామాన్యా ప్రథమం గత్వా కృత్వా సఙ్కల్పితం బహు । వృణోతి చైకం తద్వద్వై వృణోమి కథమద్య వై
మొదట ఆమె అనేక మందిని చూసి, ఎన్నో ఆలోచనలు చేసి, చివరికి ఒకరిని ఎంచుకుంటుంది. అలాంటి పని నేను ఇప్పుడు ఎలా చేయగలను?
సుదర్శనో మయా పూర్వం వృతః సర్వాత్మనా పితః । తమృతే నాన్యథా కర్తుమిచ్ఛామి నృపసత్తమ
నాన్నా, నేను నా హృదయంతో ముందే సుదర్శనునిని ఎంచుకున్నాను. అతడిని తప్ప మరెవరినీ నేను కోరను, ఓ ఉత్తమ రాజా.
వివాహవిధినా దేహి కన్యాదానం శుభే దినే । సుదర్శనాయ నృపతే యదీచ్ఛసి శుభం మమ
నా మంగళానికి కోరుకుంటే, ఓ రాజా, శుభదినంలో సుదర్శనునికి నన్ను పెళ్లి పద్దతుల ప్రకారం ఇచ్చి పెళ్లి చేయించు.
కన్యయా స్వపితరం ప్రతి సుదర్శనేన సహ వివాహార్థకథనమ్ వ్యాస ఉవాచ సుబాహురపి తచ్ఛ్రుత్వా యుక్తముక్తం తయా తదా । చిన్తావిష్టో బభూవాశు కిం కర్తవ్యమతః పరమ్
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: ఆమె చెప్పిన మాటలు యుక్తంగా, సరిగ్గా ఉండటాన్ని సుబాహు విని, వెంటనే ఆలోచనలో పడి, ఇక ఏమి చేయాలో తలంచాడు.
సఙ్గతాః పృథివీపాలాః ససైన్యాః సపరిగ్రహాః । ఉపవిష్టాశ్చ మఞ్చేషు యోద్ధుకామా మహాబలాః
రాజులు తమ సైన్యాలతో, సహాయకులతో కూడి, పీఠాలపై కూర్చొని, యుద్ధానికి సిద్ధంగా, మహా బలంతో ఉన్నారు.
యది బ్రవీమి తాన్సర్వాన్సుతా నాయాతి సామ్ప్రతమ్ । తథాపి కోపసంయుక్తా హన్యుర్మా దుష్టబుద్ధయః
ఇప్పుడు నా కుమార్తె రాదని వారందరికీ చెప్పితే, ఆ దుష్టబుద్ధి గలవారు కోపంతో నన్ను చంపవచ్చు.
న మే సైన్యబలం తాదృఙ్న దుర్గబలమద్భుతమ్ । యేనాహం నృపతీన్సర్వాన్ ప్రత్యాదేష్టుమిహోత్సహే
నా సైనిక బలమూ, కోటల బలమూ అంత గొప్పవి కావు. ఇవి లేకుండా నేను ఇక్కడ ఉన్న రాజులను ఎదిరించగల ధైర్యం నాకు లేదు.
సుదర్శనస్తథైకాకీ హ్యసహాయోఽధనః శిశుః । కిం కర్తవ్యం నిమగ్నోఽహం సర్వథా దుఃఖసాగరే
సుదర్శనుడు ఒంటరిగా, తోడ్పాటు లేకుండా, ధనం లేకుండా, ఇంకా చిన్నవాడే. ఈ పరిస్థితిలో నేను ఏమి చేయగలను? నేను పూర్తిగా బాధ సముద్రంలో మునిగిపోయాను.