తస్మాత్కన్యాపణం కృత్వా నీతిరత్ర విధీయతామ్ । అన్యథా కలహః కామం భవిష్యతి మహీభుజామ్
కాబట్టి, కన్యను వేలం వేసి ఇచ్చేలా నిబంధన పెట్టాలి. లేదంటే, రాజుల మధ్య కలహం తప్పదు.
ఏవం వివాదే సంవృత్తే రాజ్ఞాం తత్ర పరస్పరమ్ । ఆహూతస్తు సభామధ్యే సుబాహుర్నృపసత్తమః
ఇలా రాజుల మధ్య వాదన వచ్చినప్పుడు, రాజులలో శ్రేష్ఠుడైన సుబాహును సభలో పిలిపించారు.
సమాహూయ నృపాః సర్వే తమూచుస్తత్త్వదర్శినః । రాజన్నీతిస్త్వయా కార్యా వివాహేఽత్ర సమాహితా
అందరు రాజులు సుబాహును పిలిచి, నిజాన్ని తెలుసుకునేవారు ఇలా అన్నారు: 'రాజా! ఈ పెళ్లిలో న్యాయమైన విధానాన్ని నువ్వే నిర్ణయించాలి.'
కిం తే చికీర్షితం రాజంస్తద్వదస్వ సమాహితః । పుత్ర్యాః ప్రదానం కస్మై తే రోచతే నృప చేతసి
'రాజా! మీరు ఏం చేయాలని అనుకుంటున్నారు? మీ మనసులో ఉన్నది స్పష్టంగా చెప్పండి. మీ కుమార్తెను ఎవరికిచ్చే ఉద్దేశ్యం మీకు ఉంది?
సుబాహురువాచ పుత్ర్యా మే మనసా కామం వృతః కిల సుదర్శనః । మయా నివారితోఽత్యర్థం న సా ప్రత్యేతి మే వచః
సుబాహు ఇలా అన్నాడు: 'నా కుమార్తె మనసులో సుదర్శనునిని ఎన్నుకుంది. నేను ఎంతనైనా ఆమెను నిషేధించాను, కానీ నా మాట ఆమె వినడం లేదు.'
కిం కరోమి సుతాయా మే న వశే వర్తతే మనః । సుదర్శనస్తథైకాకీ సమ్ప్రాప్తోఽస్తి నిరాకులః
'నేను ఏం చేయగలను? నా కుమార్తె మనసు నా ఆధీనంలో లేదు. సుదర్శనుడు ఒంటరిగా, నిర్భయంగా ఇక్కడికి వచ్చాడు.'
వ్యాస ఉవాచ సమ్పన్నా భూభుజః సర్వే సమాహూయ సుదర్శనమ్ । ఊచుః సమాగతం శాన్తమేకాకినమతన్ద్రితాః
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: 'అందరు రాజులు సుదర్శనునిని పిలిపించి, ఆయన ఒంటరిగా, ప్రశాంతంగా, శ్రద్ధగా వచ్చినప్పుడు ఇలా అడిగారు.'
రాజపుత్ర మహాభాగ కేనాహూతోఽసి సువ్రత । ఏకాకీ యః సమాయాతః సమాజే భూభృతామిహ
'మహాబాగ్యశాలి రాజకుమార! నిన్ను ఎవరు పిలిచారు? నీవు ఒంటరిగా రాజుల సభలో ఎలా వచ్చావు?'
న వై సైన్యం న సచివా న కోశో న బృహద్బలమ్ । కిమర్థఞ్చ సమాయాతస్తత్త్వం బ్రూహి మహామతే
'నీకు సైన్యం లేదు, మంత్రులు లేరు, ధనమూ లేదు, గొప్ప బలమూ లేదు. ఇక్కడికి నువ్వు ఎందుకు వచ్చావో నిజంగా చెప్పు, మహామతి!'
యుద్ధకామా నృపతయో వర్తన్తేఽత్ర సమాగమే । కన్యార్థం సైన్యసమ్పన్నాః కిం త్వం కర్తుమిహేచ్ఛసి
'ఇక్కడ రాజులు యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్నారు, కన్య కోసం సైన్యాలతో వచ్చారు. నువ్వు ఇక్కడ ఏం చేయాలనుకుంటున్నావు?
భ్రాతా తే సుబలః శూరః సమ్ప్రాప్తోఽస్తి జిఘృక్షయా । యుధాజిచ్చ మహాబాహుః సాహాయ్యం కర్తుమాగతః
'నీ అన్న సుబలుడు వీరుడు, స్వాధీనం కోసం వచ్చాడు. మహాబాహువు యుధాజిత్ కూడా అతనికి సహాయం చేయడానికి వచ్చాడు.'
గచ్ఛ వా తిష్ఠ రాజేన్ద్ర యాథాతథ్యముదాహృతమ్ । త్వయి సైన్యవిహీనే చ యథేష్టం కురు సువ్రత
'రాజేంద్ర! నీవు వెళ్ళాలనుకుంటే వెళ్ళు, లేక ఇక్కడే ఉండి నీ ఇష్టానుసారం చేయు. నీకు సైన్యం లేకపోయినా, నీవు యథేచ్ఛగా వ్యవహరించు, సువ్రతా.'
సుదర్శన ఉవాచ న బలం న సహాయో మే న కోశో దుర్గసంశ్రయః । న మిత్రాణి న సౌహార్దీ న నృపా రక్షకా మమ
సుదర్శనుడు ఇలా అన్నాడు: 'నాకు బలం లేదు, తోడ్పాటు లేదు, ధనం లేదు, కోట లేదు. నాకు స్నేహితులు లేరు, మిత్రభావం లేదు, నన్ను కాపాడే రాజులు కూడా లేరు.'
అత్ర స్వయంవరం శ్రుత్వా ద్రష్టుకామ ఇహాగతః । స్వప్నే దేవ్యా ప్రేరితోఽస్మి భగవత్యా న సంశయః
'ఇక్కడ స్వయంవరమని విని, చూడాలనే కోరికతో వచ్చాను. కలలో దేవి నన్ను పంపింది, భగవతి అనుగ్రహమే — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.'
నాన్యచ్చికీర్షితం మేఽద్య మామాహ జగదీశ్వరీ । తయా యద్విహితం తచ్చ భవితాఽద్య న సంశయః
ఈ రోజు నాకు ఇంకేమీ కావాలి అనిపించడం లేదు. జగత్తు అంతటికి అధిపతిగా ఉన్న అమ్మవారు నాతో మాట్లాడారు. ఆమె ఏది నిర్ణయించిందో, అదే ఈ రోజు తప్పకుండా జరుగుతుంది, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
న శత్రురస్తి సంసారే కోఽప్యత్ర జగతీశ్వరాః । సర్వత్ర పశ్యతో మేఽద్య భవానీం జగదమ్బికామ్
ఈ లోకంలో నాకు శత్రువు ఎవ్వరూ లేరు, ఇక్కడ జగత్తు పాలకులు కూడా లేరు. ఈ రోజు నేను ఎక్కడ చూసినా భవానీ దేవిని, జగదంబను మాత్రమే చూస్తున్నాను.
యః కరిష్యతి శత్రుత్వం మయా సహ నృపాత్మజాః । శాస్తా తస్య మహావిద్యా నాహం జానామి శత్రుతామ్
ఎవరైనా నాతో శత్రుత్వంగా ప్రవర్తిస్తే, రాజకుమారులారా, ఆ మహావిద్య అతడిని శిక్షిస్తుంది. నాకు శత్రుత్వం ఏమిటో తెలియదు.
యద్భావి తద్వై భవితా నాన్యథా నృపసత్తమాః । కా చిన్తా హ్యత్ర కర్తవ్యా దైవాధీనోఽస్మి సర్వథా
ఏది జరగబోతుందో అదే జరుగుతుంది, వేరేలా జరగదు, మహారాజులారా. ఇక్కడ మనం ఎందుకు ఆందోళనపడాలి? నేను పూర్తిగా విధికి లోబడి ఉన్నాను.
దేవభూతమనుష్యేషు సర్వభూతేషు సర్వదా । సర్వేషాం తత్కృతా భక్తిర్నాన్యథా నృపసత్తమాః
దేవతలలో, మనుషులలో, అన్నీ జీవులలో ఎప్పుడూ ఆమె వల్లే భక్తి కలుగుతుంది, వేరేలా కాదు, మహారాజులారా.
సా యం చికీర్షతే భూపం తం కరోతి నృపాధిపాః । నిర్ధనం వా నరం కామం కా చిన్తా వై తదా మమ
ఆమె ఎవరిని రాజుగా చేయాలని అనుకుంటే, అతడిని రాజుగా చేస్తుంది, రాజాధిపతులారా. ఎవరు దరిద్రుడైనా, ఏదైనా కోరిక ఉన్నవాడైనా, నాకు అప్పుడేమి ఆందోళన?
తామృతే పరమాం శక్తిం బ్రహ్మవిష్ణుహరాదయః । న శక్తాః స్పన్దితుం దేవాః కా చిన్తా మే తదా నృపాః
ఆ పరమశక్తి లేకుండా బ్రహ్మ, విష్ణు, హరులు సహా దేవతలు కూడా ఏమీ చేయలేరు. అప్పుడు నాకు ఎందుకు ఆందోళన, రాజులారా?
అశక్తో వా సశక్తో వా యాదృశస్తాదృశస్త్వహమ్ । తదాజ్ఞయా నృపాద్యైవ సమ్ప్రాప్తోఽస్మి స్వయంవరే
నాకు శక్తి లేకపోయినా, శక్తి ఉన్నవాడినైనా, నేను ఎలా ఉన్నానో అలా ఉన్నాను. ఆమె ఆజ్ఞ వల్లనే, రాజులారా, ఈ రోజు స్వయంవరానికి వచ్చాను.
సా యదిచ్ఛతి తత్కుర్యాన్మమ కిం చిన్తనేన వై । నాత్ర శంకా ప్రకర్తవ్యా సత్యమేతద్బ్రవీమ్యహమ్
ఆమె కోరితే, ఆమె చేస్తుంది; నేను ఎందుకు ఆందోళనపడాలి? ఇక్కడ ఎలాంటి సందేహం అవసరం లేదు; నేను నిజంగా చెప్పుతున్నాను.
జయే పరాజయే లజ్జా న మేఽత్రాణ్వపి పార్థివాః । భగవత్యాస్తు లజ్జాస్తి తదధీనోఽస్మి సర్వథా
విజయం అయినా, ఓటమి అయినా, నాకు ఇక్కడ ఎలాంటి లజ్జా లేదు, రాజులారా. లజ్జా అమ్మవారికే చెందుతుంది; నేను పూర్తిగా ఆమె ఆధీనంలోనే ఉన్నాను.
వ్యాస ఉవాచ ఇతి తస్య తదాకర్ణ్య వచనం రాజసత్తమాః । ఊచుః పరస్పరం ప్రేక్ష్య నిశ్చయజ్ఞా నరాధిపాః
వ్యాసుడు చెప్పాడు: అతని మాటలు విని, రాజులు ఒకరినొకరు చూసుకుంటూ, నిశ్చయంగా పరస్పరం మాట్లాడుకున్నారు.
సత్యముక్తం త్వయా సాధో న మిథ్యా కర్హిచిద్భవేత్ । తథాప్యుజ్జయనీనాథస్త్వాం హన్తుం పరికాఙ్క్షతి
నీవు నిజమే చెప్పావు, సద్గుణసంపన్నుడవు, నీ మాటలు ఎప్పుడూ అబద్ధం కావు. అయినా ఉజ్జయినీ అధిపతి నిన్ను చంపాలని తహతహలాడుతున్నాడు.
త్వత్కృతే న దయాదిష్టా త్వాం బ్రవీమో మహామతే । యద్యుక్తం తత్త్వయా కార్యం విచార్య మనసాఽనఘ
మేము నీకోసం కాళిక పడుతూ చెబుతున్నాం, మహామతి! ఏమి చేయడం సమంజసం అనిపిస్తే, మనసులో ఆలోచించి చేయాలి, నిష్కల్మషుడవు.
సుదర్శన ఉవాచ సత్యముక్తం భవద్భిశ్చ కృపావద్భిః సుహృజ్జనైః । కిం బ్రవీమి పునర్వాక్యముక్త్వా నృపతిసత్తమాః
సుదర్శనుడు అన్నాడు: మీరు నిజాయితీగా, కరుణతో, స్నేహంతో మాట్లాడారు. నేను ఇంకేమి చెప్పగలను, రాజులారా, చెప్పాల్సింది అన్నాను కదా!
న మృత్యుః కేనచిద్భావ్యః కస్యచిద్వా కదాచన । దైవాధీనమిదం సర్వం జగత్స్థావరజఙ్గమమ్
ఎవరూ ఎవరిని ఎప్పుడూ చంపలేరు. ఈ జగత్తులో స్థావరజంగమమంతా పూర్తిగా విధికి లోబడి ఉంది.
స్వవశోఽయం న జీవోఽస్తి స్వకర్మవశగః సదా । తత్కర్మ త్రివిధం ప్రోక్తం విద్వద్భిస్తత్త్వదర్శిభిః
ఈ ప్రాణికి తన ఇష్టం మీద ఏమీ చేయలేరు; ఎప్పుడూ తన కర్మకు లోబడి ఉంటాడు. ఆ కర్మను జ్ఞానులు, తత్త్వవేత్తలు మూడు విధాలుగా చెప్పారు.