సర్వదా సర్వదేశేషు పాతు త్వాం భువనేశ్వరీ । మహామాయా జగద్ధాత్రీ సచ్చిదానన్దరూపిణీ
ప్రతి చోటా, ఎప్పుడూ, భువనేశ్వరీ నిన్ను కాపాడాలి. మహామాయ, జగద్దాత్రి, సచ్చిదానంద స్వరూపిణి నిన్ను కాపాడాలి.
వ్యాస ఉవాచ ఇత్యుక్త్వా తం తదా మాతా వేపమానా భయాకులా । ఉవాచాహం త్వయా సార్ధమాగమిష్యామి సర్వథా
వ్యాసుడు చెప్పాడు: ఇలా అన్న తర్వాత, భయంతో వణికుతూ ఆ తల్లి, 'నేను తప్పక నీతో వస్తాను' అని చెప్పింది.
నిమిషార్ధం వినా త్వాం వై నాహం స్థాతుమిహోత్సహే । సహైవ నయ మాం వత్స యత్ర తే గమనే మతిః
నీవు లేకుండా క్షణం కూడా నేను ఇక్కడ ఉండలేను. నా బిడ్డా, నువ్వు ఎక్కడికి వెళ్ళాలనుకుంటే నన్ను కూడా తీసుకెళ్ళు.
ఇత్యుక్త్వా నిఃసృతా మాతా ధాత్రేయీసంయుతా తదా । విప్రైర్దత్తాశిషః సర్వే నిర్యయుర్హర్షసంయుతాః
ఇలా చెప్పి, తల్లి తన దాయాడితో కలిసి బయలుదేరింది. అప్పుడు బ్రాహ్మణులు అందరూ ఆశీర్వాదాలు ఇచ్చి, సంతోషంతో వెళ్ళారు.
వారాణస్యాం తతః ప్రాప్తో రథేనైకేన రాఘవః । జ్ఞాతః సుబాహునా తత్ర పూజితశ్చార్హణాదిభిః
తర్వాత రాఘవుడు ఒక్క రథంలో వారాణసికి చేరుకున్నాడు. అక్కడ సుబాహు అతన్ని గుర్తించి, పూజలు చేసి సత్కరించాడు.
నివేశార్థం గృహం దత్తమన్నపానాదికం తథా । సేవకం సమనుజ్ఞాప్య పరిచర్యార్థమేవ చ
వసతి కోసం ఒక ఇల్లు ఇచ్చారు, అన్నపానాదులు అందించారు. సేవకుడిని కూడా సేవ కోసం నియమించారు.
మిలితాస్త్వథ రాజానో నానాదేశాధిపాః కిల । యుధాజిదపి సమ్ప్రాప్తో దౌహిత్రేణ సమన్వితః
తర్వాత వివిధ దేశాల నుండి రాజులు అక్కడ చేరారు. యుధాజిత్ కూడా తన మనవడితో కలిసి వచ్చాడు.
కరూషాధిపతిశ్చైవ తథా మద్రేశ్వరో నృపః । సిన్ధురాజస్తథా వీరో యోద్ధా మాహిష్మతీపతిః
కరూష దేశాధిపతి, మద్రదేశ రాజు, సింధు రాజు, మహిష్మతీ పట్టణాధిపతి వంటి వీరులు కూడా అక్కడికి వచ్చారు.
పాఞ్చాలః పర్వతీయశ్చ కామరూపోఽతివీర్యవాన్ । కార్ణాటశ్చోలదేశీయో వైదర్భశ్చ మహాబలః
పంచాలుడు, పర్వత ప్రాంత రాజు, కామరూప దేశాధిపతి, మహా వీరుడు అయిన కర్ణాటక రాజు, చోళ దేశాధిపతి, విదర్భ దేశానికి బలమైన రాజు—ఇవాళ్లందరూ అక్కడ ఉన్నారు.
అక్షౌహిణీ త్రిషష్టిశ్చ మిలితా సంఖ్యయా తదా । వేష్టితా నగరీ సా తు సైన్యైః సర్వత్ర సంస్థితైః
అప్పుడు అక్కడ అరవై మూడు సైన్య విభాగాలు కూడి వచ్చాయి. ఆ నగరం చుట్టూ అన్ని వైపులా సైన్యాలతో పూర్తిగా ముట్టడి చేయబడింది.
ఏతే చాన్యే చ బహవః స్వయంవరదిదృక్షయా । మిలితాస్తత్ర రాజానో వరవారణసంయుతాః
ఈ రాజులతో పాటు మరెన్నో రాజులు, స్వయంవరాన్ని చూడాలని ఉత్సాహంతో, తమ గొప్ప ఏనుగులతో కలిసి అక్కడ చేరుకున్నారు.
అన్యోన్యం నృపపుత్రాస్త ఇత్యూచుర్మిలితాస్తదా । సుదర్శనో నృపసుతో హ్యాగతోఽస్తి నిరాకులః
అక్కడ చేరిన రాజకుమారులు ఒకరితో ఒకరు ఇలా అన్నారు: 'సుదర్శనుడు, రాజకుమారుడు, ఇక్కడకు ప్రశాంతంగా, ఆందోళన లేకుండా వచ్చాడు.'
ఏకాకీ రథమారుహ్య మాత్రా సహ మహామతిః । వివాహార్థమిహాయాతః కాకుత్స్థః కిం ను సామ్ప్రతమ్
ఈ మహామతి కకుత్థుడు తన తల్లితో మాత్రమే కలిసి, ఒక్కడే రథంపై ఎక్కి, పెళ్లి కోసం ఇక్కడికి వచ్చాడు—ఇప్పుడు ఏమవుతుందో?
ఏతాన్ రాజసుతాంస్త్యక్త్వా ససైన్యాన్సాయుధానథ । కిమేనం రాజపుత్రీ సా వరిష్యతి మహాభుజమ్
ఈ సైన్యాలతో, ఆయుధాలతో ఉన్న రాజకుమారులను పక్కన పెట్టి, ఆ రాజకుమారి ఈ బలవంతుడైన రాజకుమారుణ్ణే ఎంచుకుంటుందా?
యుధాజిదథ రాజేశస్తానువాచ మహీపతీన్ । అహమేనం హనిష్యామి కన్యార్థే నాత్ర సంశయః
అప్పుడు యుధాజిత్ అనే రాజు, అక్కడున్న ఇతర రాజులతో ఇలా అన్నాడు: 'ఈ అమ్మాయిని పొందేందుకు నేను అతన్ని చంపుతాను—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.'
కేరలాధిపతిః ప్రాహ తం తదా నీతిసత్తమః । నాత్ర యుద్ధం ప్రకర్తవ్యం రాజన్నిచ్ఛాస్వయంవరే
ఆ సమయంలో, కేరళ రాజు, న్యాయబుద్ధి కలవాడు, అతనితో ఇలా అన్నాడు: 'రాజా, ఇక్కడ యుద్ధం చేయకూడదు. ఇది స్వయంవరం, ఇక్కడ అమ్మాయి ఇష్టానుసారం ఎంచుకుంటుంది.'
బలేన హరణం నాస్తి నాత్ర శుల్కస్వయంవరః । కన్యేచ్ఛయాఽత్ర వరణం వివాదః కీదృశస్త్విహ
'ఇక్కడ బలవంతంగా ఎవర్నీ తీసుకుపోవడం లేదు. ఇది పణస్వయంవరం కూడా కాదు. అమ్మాయి ఇష్టానుసారం ఎవరిని కావాలో ఎంచుకుంటుంది—ఇప్పుడు ఇక్కడ ఏవిధమైన వాదన అవసరం?'
అన్యాయేన త్వయా పూర్వమసౌ రాజ్యాత్ప్రవాసితః । దౌహిత్రాయార్పితం రాజ్యం బలవన్నృపసత్తమ
'న్యాయానికి విరుద్ధంగా, నువ్వు ముందుగా అతన్ని తన రాజ్యం నుండి బహిష్కరించావు, రాజ్యాన్ని నీ మనుమడికి బలవంతంగా ఇచ్చావు, ఓ ఉత్తమ రాజా!'
కాకుత్స్థోఽయం మహాభాగ కోసలాధిపతేః సుతః । కథమేనం రాజపుత్రం హనిష్యసి నిరాగసమ్
'ఈ కకుత్థుడు, ఓ భాగ్యశాలి, కోసల రాజుని కుమారుడు. ఏ తప్పు చేయని ఈ రాజకుమారుణ్ణి నువ్వు ఎలా చంపగలవు?'
లప్స్యసే తత్ఫలం నూనమనయస్య నృపోత్తమ । శాస్తాస్తి కశ్చిదాయుష్మఞ్జగతోఽస్య జగత్పతిః
'నీ దురాచారానికి ఫలితం తప్పక నీవు అనుభవిస్తావు, ఓ ఉత్తమ రాజా! ఈ లోకానికి పాలకుడు ఉన్నాడు, జగతికి అధిపతి ఉన్నాడు.'
ధర్మో జయతి నాధర్మః సత్యం జయతి నానృతమ్ । మానయం కురు రాజేన్ద్ర త్యజ పాపమతిం కిల
'ధర్మమే ఎప్పుడూ గెలుస్తుంది, అధర్మం కాదు. సత్యమే గెలుస్తుంది, అబద్ధం కాదు. ఓ రాజేంద్రా, గౌరవాన్ని చూపించు, పాపబుద్ధిని విడిచిపెట్టు.'
దౌహిత్రస్తవ సమ్ప్రాప్తః సోఽపి రూపసమన్వితః । రాజ్యయుక్తస్తథా శ్రీమాన్కథం తం న వరిష్యతి
'నీ మనుమడు కూడా ఇక్కడికి వచ్చాడు, అతనికి అందం ఉంది, రాజ్యం ఉంది, ఐశ్వర్యం ఉంది—అతన్ని ఎందుకు ఎంచుకోదు?'
అన్యే రాజసుతాః కామం వర్తన్తే బలవత్తరాః । కన్యాస్వయంవరే కన్యా స్వీకరిష్యతి సామ్ప్రతమ్
'ఇంకా ఇతర రాజకుమారులు బలవంతులు కావచ్చు. కానీ స్వయంవరంలో అమ్మాయి తన ఇష్టానుసారం ఎవరిని కావాలో ఎంచుకుంటుంది.'
వృతే తథా వివాదః కః ప్రవదన్తు మహీభుజః । పరస్పరం విరోధోఽత్ర న కర్తవ్యో విజానతా
'ఎవరిని ఎంచుకున్నాక ఇంకెలాంటి వాదన ఉండదు. రాజులు చెప్పండి. ఇక్కడ జ్ఞానులు పరస్పరం కలహించకూడదు.'
స్వపితరం ప్రతి శశికలావాక్యమ్ వ్యాస ఉవాచ ఇతివాదిని భూపాలే కేరలాధిపతౌ తదా । ప్రత్యువాచ మహాభాగ యుధాజిదపి పార్థివః
వ్యాసుడు ఇలా చెప్పాడు: అప్పుడు కేరళ రాజు ఇలా మాట్లాడుతుండగా, మహాభాగుడైన యుధాజిత్ కూడా అతనికి సమాధానం చెప్పాడు.
నీతిరేషా మహీపాల యద్బ్రవీతి భవానిహ । సమాజే పార్థివానాం వై సత్యవాగ్విజితేన్ద్రియః
'రాజా, మీరు ఇక్కడ చెప్పింది నిజంగా న్యాయమైన మాటే. రాజుల సమాజంలో, నిజాయితీగా, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు ఇలా మాట్లాడటం సరి.'
యోగ్యేషు వర్తమానేషు కన్యారత్నం కులోద్వహ । అయోగ్యోఽర్హతి భూపాల న్యాయోఽయం తవ రోచతే
యోగ్యులున్నప్పుడు, మన ఇంటి గౌరవాన్ని పెంచే ఈ కన్యారత్నాన్ని కూడా యోగ్యుడైన వానికి ఇచ్చాలి. రాజా! అనర్హుడికి ఇవ్వడం సరైంది కాదు. ఈ న్యాయం మీకు నచ్చుతుంది కదా.
భాగం సింహస్య గోమాయుర్భోక్తుమర్హతి వా కథమ్ । తథా సుదర్శనోఽయం వై కన్యారత్నం కిమర్హతి
సింహానికి దక్కాల్సిన భాగాన్ని ఒక నక్కకు ఎలా దక్కుతుంది? అలాగే, ఈ కన్యారత్నానికి సుదర్శనుడు ఎలా అర్హుడు అవుతాడు?
బలం వేదో హి విప్రాణాం భూభుజాం చాపజం బలమ్ । కిమన్యాయ్యం మహారాజ బ్రవీమ్యహమిహాధునా
బ్రాహ్మణులకు వేదమే బలం, రాజులకు విల్లే బలం. మహారాజా! నేను ఇక్కడ ఏ అన్యాయమైన మాట చెప్పానని మీరు అనుకుంటున్నారు?
బలం శుల్కం యథా రాజ్ఞాం వివాహే పరికీర్తితమ్ । బలవానేవ గృహ్ణాతు నాబలస్తు కదాచన
పెళ్లిలో రాజులకు బలమూ, వరదక్షిణ కూడా ముఖ్యమని చెప్పారు. బలవంతుడే కన్యను పొందాలి, బలహీనుడు ఎప్పటికీ కాదు.