శిల్పిభిః కారితా మఞ్చాః శుభైరాస్తరణైర్యుతాః । తతశ్చ వివిధాకారాః సు్క్లృప్తాః సభ్యమణ్డపాః
విపణులు అందమైన పరుపులతో మంచాలను నిర్మించారు; అనంతరం వివిధ ఆకారాల సభామండపాలు అద్భుతంగా అలంకరించబడ్డాయి.
ఏవం కృతేఽతిసమ్భారే వివాహార్థం సువిస్తరే । సఖీం శశికలా ప్రాహ దుఃఖితా చారులోచనా
అంతటి విస్తృతంగా వివాహ ఏర్పాట్లు జరిగిన తర్వాత, అందమైన కళ్ళు కలిగిన శశికళ దుఃఖంతో తన స్నేహితురాలితో మాట్లాడింది.
ఇదం మే మాతరం బ్రూహి త్వమేకాన్తే వచో మమ । మయా వృతః పతిశ్చిత్తే ధ్రువసన్ధిసుతః శుభః
ఒంటరిగా, 'ఈ మాటను నా తల్లికి చెప్పు: నేను మనసులో ఎంచుకున్న వరుడు ధ్రువసంధి కుమారుడే' అని చెప్పింది.
నాన్యం వరం వరిష్యామి తమృతే వై సుదర్శనమ్ । స మే భర్తా నృపసుతో భగవత్యా ప్రతిష్ఠితః
'సుదర్శనుని తప్ప మరెవరినీ వరంగా ఎంచుకోను; దేవి ఆశీర్వాదంతో రాజ కుమారుడైన అతనే నా భర్త' అని చెప్పింది.
వ్యాస ఉవాచ ఇత్యుక్తా సా సఖీ గత్వా మాతరం ప్రాహ సత్వరా । వైదర్భీం విజనే వాక్యం మధురం మఞ్జుభాషిణీ
వ్యాసుడు చెప్పెను: అలా అనగానే ఆ సఖి వెంటనే వెళ్లి, మాతృదేవికి ఒంటరిగా, మధురంగా, మంజువాణితో వైదర్భి మాటను వివరంగా చెప్పింది.
పుత్రీ తే దుఃఖితా ప్రాహ సాధ్వీ త్వాం మన్ముఖేన యత్ । శృణు త్వం కురు కల్యాణి తద్ధితం త్వరితాఽధునా
మీ కూతురు బాధతో ఉంది, అమ్మా. ఆమె తరఫున నేను మాట్లాడమని అడిగింది. మీరు వినండి, మంగళకరమైనదాన్ని త్వరగా చేయండి.
భారద్వాజాశ్రమే పుణ్य़ే ధ్రువసన్ధిసుతోఽస్తి యః । స మే భర్తా వృతశ్చిత్తే నాన్యం భూపం వృణోమ్యహమ్
భారద్వాజ ఆశ్రమంలో ధ్రువసంధి కుమారుడు ఉన్నాడు. నా మనసులో అతడే నా భర్తగా నిర్ణయించుకున్నాను. ఇంకెవరినీ, ఎవరైనా రాజును నేను కోరడం లేదు.
వ్యాస ఉవాచ రాజ్ఞీ తద్వచనం శ్రుత్వా స్వపతౌ గృహమాగతే । నివేదయామాస తదా పుత్రీవాక్యం యథాతథమ్
వ్యాసుడు చెప్పెను: రాణి ఆ మాటలు విని, తన భర్త ఇంటికి వచ్చినప్పుడు, కూతురు చెప్పిన మాటను యథాతథంగా అతనికి వివరంగా చెప్పింది.
తచ్ఛ్రుత్వా వచనం రాజా విస్మితః ప్రహసన్ముహుః । భార్యామువాచ వైదర్భీం సుబాహుస్తు ఋతం వచః
ఆ మాట విని రాజు ఆశ్చర్యపడి, చిరునవ్వుతో తిరిగి తిరిగి, వైదర్భిని తన భార్యను చూచి, 'సుబాహువు మాట నిజమే' అని అన్నాడు.
సుభ్రు జానాసి బాలోఽసౌ రాజ్యాన్నిష్కాసితో వనే । ఏకాకీ సహ మాత్రా వై వసతే నిర్జనే వనే
సుందర కనులవాడా, ఆ బాలుడు రాజ్యంనుండి వనవాసానికి పంపబడ్డాడని నీకు తెలుసు. అతడు తన తల్లితో కలిసి, ఒంటరిగా అడవిలో నివసిస్తున్నాడు.
తత్కృతే నిహతో రాజా వీరసేనో యుధాజితా । స కథం నిర్ధనో భర్తా యోగ్యః స్యాచ్చారులోచనే
అతని కోసం యుధాజిత్ రాజు వీరసేనుని చంపాడు. అటువంటి దరిద్రుడు నీకు భర్తగా ఎలా సరిపోతాడు, చక్కని కళ్లవాడా?
బ్రూహి పుత్రీం తతో వాక్యం కదాచిదపి విప్రియమ్ । ఆగమిష్యన్తి రాజానః స్థితిమన్తః స్వయంవరే
మన కూతురికి, అవసరమైతే కొంత కఠినంగా అయినా చెప్పు. త్వరలో స్థిరమైన రాజులు స్వయంవరానికి రానున్నారు.
రాజసంవాదవర్ణనమ్ వ్యాస ఉవాచ భర్త్రా సాఽభిహితా బాలాం పుత్రీం కృత్వాఙ్కసంస్థితామ్ । ఉవాచ వచనం శ్లక్ష్ణం సమాశ్వాస్య శుచిస్మితామ్
వ్యాసుడు చెప్పెను: భర్త మాటలు విని, రాణి తన కూతురిని ఒడిలో కూర్చోబెట్టి, ఆమెను ఓదార్చి, మృదువుగా, చిరునవ్వుతో మాట్లాడింది.
కిం వృథా సుదతి త్వం హి విప్రియం మమ భాషసే । పితా తే దుఃఖమాప్నోతి వాక్యేనానేన సువ్రతే
సుందరమందహాసముతో ఉన్న అమ్మాయా, నువ్వు ఎందుకు ఇంత వృథాగా నన్ను బాధించే మాటలు చెబుతున్నావు? నీ తండ్రికి ఈ మాటలు విని చాలా బాధ కలుగుతోంది, సద్గుణవతీ.
సుదర్శనోఽతిదుర్భాగ్యో రాజ్యభ్రష్టో నిరాశ్రయః । బలకోశవిహీనశ్చ పరిత్యక్తస్తు బాన్ధవైః
సుదర్శనుడు చాలా దురదృష్టవంతుడు, రాజ్యం పోయింది, ఆధారం లేదు. అతనికి సైన్యం లేదు, ధనం లేదు, బంధువులు కూడా వదిలేశారు.
మాత్రా సహ వనం ప్రాప్తః ఫలమూలాశనః కృశః । న తే యోగ్యో వరోఽయం వై వనవాసీ చ దుర్భగః
తన తల్లితో కలిసి అడవికి వెళ్లాడు, పళ్ళు, మూలికలు తింటూ, క్షీణించిపోయాడు. ఇలాంటి దురదృష్టవంతుడు, అడవిలో ఉండే వాడు నీకు భర్తగా తగడు.
రాజపుత్రాః కృతప్రజ్ఞా రూపవన్తః సుసమ్మతాః । తవార్హాః పుత్రి సన్త్యన్యే రాజచిహ్నైరలఙ్కృతాః
ఇంకా చాలా రాజకుమారులు ఉన్నారు, తెలివైనవారు, అందగాళ్లు, అందరికీ ఇష్టమైనవారు, రాజసంబంధమైన గుర్తులతో అలంకరించబడ్డ వారు. వాళ్లే నీకు తగినవారు, కుమార్తె.
భ్రాతాఽస్య వర్తతే కాన్తః స రాజ్యం కోసలేషు వై । కరోతి రూపసమ్పన్నః సర్వలక్షణసంయుతః
అతని అన్నయ్య, అందమైనవాడు, అన్ని శుభలక్షణాలతో కూడినవాడు, కోసలదేశంలో రాజ్యం పాలిస్తున్నాడు, సుందరవదనా.
అన్యచ్చ కారణం సుభ్రు శృణు యచ్చ యథా శ్రుతమ్ । యుధాజిత్సతతం తస్య వధకామోఽస్తి భూమిపః
ఇంకో కారణం కూడా ఉంది, సుందర కనుబొమ్మలవాడా, నేను విన్నట్లు విను. యుధాజిత్ అనే రాజు ఎప్పుడూ అతన్ని చంపాలని ప్రయత్నిస్తున్నాడు.
దౌహిత్రః స్థాపితస్తేన రాజ్యే కృత్వాఽతిసఙ్గరమ్ । వీరసేనం నృపం హత్వా సమ్మన్త్ర్య సచివైః సహ
చాలా పోరాటం తర్వాత, మంత్రులతో కలిసి, వీరసేనుని చంపి, తన మనుమడిని రాజ్యానికి పెట్టాడు.
భారద్వాజాశ్రమం ప్రాప్తం హన్తుకామః సుదర్శనమ్ । మునినా వారితః పశ్చాజ్జగామ నిజమన్దిరమ్
సుదర్శనుని చంపాలని భావించి, భరద్వాజ ఆశ్రమానికి వెళ్లాడు. కానీ ముని అడ్డుకున్నాడు. ఆ తరువాత తన ఇంటికి తిరిగి వెళ్లిపోయాడు.
శశికలోవాచ మాతర్మమేప్సితః కామం వనస్థోఽపి నృపాత్మజః । శర్యాతివచనేనైవ సుకన్యా చ పతివ్రతా
శశికళా చెప్పింది: అమ్మా, అడవిలో ఉన్న ఆ రాజకుమారుడే నాకు ఇష్టమైనవాడు. శర్యాతి మాట విని సుకన్యా తన భర్తకు విధేయురాలై ఉన్నట్టే నేను కూడా అతనికే కట్టుబడి ఉంటాను.
చ్యవనఞ్చ యథా ప్రాప్య పతిశుశ్రూషణే రతా । భర్తృశుశ్రూషణం స్త్రీణాం స్వర్గదం మోక్షదం తథా
సయవనుడిని పొందినట్టు, భర్త సేవలో నిమగ్నమై ఉండటం ఎంత గొప్పదో, అలాగే భార్యలు భర్తకు సేవచేయడం వల్ల స్వర్గాన్ని, మోక్షాన్ని కూడా పొందగలరు.
అకైతవకృతం నూనం సుఖదం భవతి స్త్రియాః । భగవత్యా సమాదిష్టం స్వప్నే వరమనుత్తమమ్
మోసములేకుండా చేసిన పని స్త్రీలకు నిజంగా సుఖాన్ని ఇస్తుంది; ఈ అత్యుత్తమ వరాన్ని దేవీ తానే ఒక కలలో చెప్పింది.
తమృతేఽహం కథం చాన్యం సంశ్రయామి నృపాత్మజమ్ । మచ్చిత్తభిత్తౌ లిఖితో భగవత్యా సుదర్శనః
ఆయన లేకుండా నేను ఇంకొకరిని ఎలా ఆశ్రయించగలను? నా హృదయపు లోతుల్లో సుదర్శనుని దేవీ తన చేత రాసింది.
తం విహాయ ప్రియం కాన్తం కరిష్యేఽహం న చాపరమ్ । వ్యాస ఉవాచ ప్రత్యాదిష్టాఽథ వైదర్భీ తయా బహునిదర్శనైః
నా ప్రియమైనవాడిని వదిలి ఇంకొకరిని నేను ఎన్నుకోను. వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: అప్పుడు వైదర్భిని ఎన్నో రకాలుగా నిరాకరించబడింది.
భర్తారం సర్వమాచష్ట పుత్ర్యోక్తం వచనం భృశమ్ । వివాహస్య దినాదర్వాగాప్తం శ్రుతసమన్వితమ్
తన కుమార్తె చెప్పిన మాటలన్నీ, ముఖ్యంగా పెళ్లి రోజు దగ్గరపడుతున్న విషయాన్ని, తన భర్తకు వివరంగా చెప్పింది.
ద్విజం శశికలా తత్ర ప్రేషయామాస సత్వరమ్ । యథా న వేద మే తాతస్తథా గచ్ఛ సుదర్శనమ్
శశికళ అనే బ్రాహ్మణుణ్ణి అక్కడికి త్వరగా పంపింది; 'నా తండ్రికి తెలియకుండా సుదర్శనుని దగ్గరకు వెళ్లి రా' అని చెప్పింది.
భారద్వాజాశ్రమే బ్రూహి మద్వాక్యాత్తరసా విభో । పిత్రా మే సమ్భృతః కామం మదర్థేన స్వయంవరః
భారద్వాజ ఆశ్రమంలో నా మాటల్ని త్వరగా చెప్పు; నా తండ్రి నా కోసమే స్వయంవరాన్ని ఏర్పాటుచేశాడు అని తెలియజేయు.
ఆగమిష్యన్తి రాజానో బలయుక్తా హ్యనేకశః । మయా త్వం వై వృతశ్చిత్తే సర్వథా ప్రీతిపూర్వకమ్
అనేక మంది శక్తివంతమైన రాజులు వస్తారు; కానీ నా మనసులో ప్రేమతో నిన్నే నేను ఎన్నుకున్నాను.