ఆశీర్వాదైశ్చ వో నూనం పుత్రోఽయం మే మహీపతిః । భవిష్యతి న సన్దేహో భవన్తో మన్త్రవిత్తమాః
"మీ ఆశీర్వాదాలతో నా కుమారుడు తప్పకుండా రాజుగా అవుతాడు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. మీరు అందరూ మంత్రాలలో నిపుణులు."
వ్యాస ఉవాచ రథారూఢః స మేధావీ యత్ర యాతి సుదర్శనః । అక్షౌహిణీసమావృత్త ఇవాభాతి స తేజసా
వ్యాసుడు ఇలా చెప్పాడు: ఆ మేధావి సుదర్శనుడు రథంపై ఎక్కడికి వెళ్లినా, అతని తేజస్సుతో ఒక పెద్ద సైన్యం చుట్టుముట్టినట్టు ప్రకాశించాడు.
ప్రతాపో మన్త్రబీజస్య నాన్యః కశ్చన భూపతే । ఏవం వై జపతస్తస్య ప్రీతియుక్తస్య సర్వథా
రాజా! మంత్రబీజానికి సమానమైన శక్తి మరొకటి లేదు. అతడు పూర్తిగా భక్తితో జపించడంతో అద్భుత ఫలితం కలిగింది.
సమ్ప్రాప్య సద్గురోర్బీజం కామరాజాఖ్యమద్భుతమ్ । జపేద్యస్తు శుచిః శాన్తః సర్వాన్కామానవాప్నుయాత్
సద్గురువు నుండి కామరాజబీజాన్ని పొందినవాడు, పవిత్రంగా, శాంతంగా ఉండి దానిని జపిస్తే, అన్ని కోరికలు నెరవేరుతాయి.
న తదస్తి పృథివ్యాం వా దివి వాపి సుదుర్లభమ్ । ప్రసన్నాయాః శివాయాశ్చ యదప్రాప్యం నృపోత్తమ
శివుడు, దేవి ప్రసన్నత కలిగినవారికి భూమిపై గానీ, ఆకాశంలో గానీ అసాధ్యమైనది ఏదీ లేదు, ఓ ఉత్తమ రాజా!
తే మన్దాస్తేఽతిదుర్భాగ్యా రోగైస్తే సమభిద్రుతాః । యేషాం చిత్తే న విశ్వాసో భవేదమ్బార్చనాదిషు
దేవిని ఆరాధించడంలో whose మనసులో విశ్వాసం లేనివారు మూర్ఖులు, అత్యంత దురదృష్టవంతులు, వ్యాధులతో బాధపడేవారు.
యా మాతా సర్వదేవానాం యుగాదౌ పరికీర్తితా । ఆదిమాతేతి విఖ్యాతా నామ్నా తేన కురూద్వహ
యుగాది కాలంలో దేవతలందరికీ తల్లి అని ప్రసిద్ధి చెందిన ఆమె, ఆదిమాతగా పేరుగాంచింది, ఓ కురు వంశ శ్రేష్ఠా.
బుద్ధిః కీర్తిర్ధృతిర్లక్ష్మీః శక్తిః శ్రద్ధా మతిః స్మృతిః । సర్వేషాం ప్రాణినాం సా వై ప్రత్యక్షం వై విభాసతే
బుద్ధి, కీర్తి, ధైర్యం, ఐశ్వర్యం, శక్తి, విశ్వాసం, వివేకం, స్మృతి — ఇవన్నీ ప్రాణులందరిలో ఆమె రూపంగా స్పష్టంగా ప్రకాశిస్తుంది.
న జానన్తి నరా యే వై మోహితా మాయయా కిల । న భజన్తి కుతర్కజ్ఞా దేవీం విశ్వేశ్వరీం శివామ్
ఆమె మాయ చేత మోహింపబడిన మనుషులు ఆమెను తెలుసుకోరు; తప్పుడు వాదనలతో మునిగిపోయి విశ్వేశ్వరి, శివ స్వరూపిణిని పూజించరు.
బ్రహ్మా విష్ణుస్తథా శమ్భుర్వాసవో వరుణో యమః । వాయురగ్నిః కుబేరశ్చ త్వష్టా పూషాశ్వినౌ భగః
బ్రహ్మ, విష్ణు, శంభు, వసువులు, వరుణుడు, యముడు, వాయువు, అగ్ని, కుబేరుడు, త్వష్ట, పూషణుడు, అశ్వినులు, భగుడు—
ఆదిత్యా వసవో రుద్రా విశ్వేదేవా మరుద్గణాః । సర్వే ధ్యాయన్తి తాం దేవీం సృష్టిస్థిత్యన్తకారిణీమ్
ఆదిత్యులు, వసువులు, రుద్రులు, విశ్వదేవతలు, మరుద్గణాలు — వీరందరూ సృష్టి, స్థితి, లయాన్ని నిర్వహించే ఆ దేవిని ధ్యానిస్తారు.
కో న సేవేత విద్వాన్వై తాం శక్తిం పరమాత్మికామ్ । సుదర్శనేన సా జ్ఞాతా దేవీ సర్వార్థదా శివా
బుద్ధిమంతుడు ఎవరు ఆ పరాశక్తిని సేవించకుండా ఉంటాడు? సుదర్శనుడు ఆమెను తెలుసుకున్నాడు — ఆమె సర్వార్థాలను ప్రసాదించే శివ స్వరూపిణి.
బ్రహ్మైవ సాఽతిదుష్ప్రాప్యా విద్యావిద్యాస్వరూపిణీ । యోగగమ్యా పరా శక్తిర్ముముక్షూణాం చ వల్లభా
ఆమెనే బ్రహ్మం, అత్యంత దుర్లభమైనది; విద్యా, అవిద్యలకు స్వరూపిణి; యోగం ద్వారా చేరదగిన పరాశక్తి, మోక్షాన్ని కోరువారికి ప్రియమైనది.
పరమాత్మస్వరూపం కో వేత్తుమర్హతి తాం వినా । యా సృష్టిం త్రివిధాం కృత్వా దర్శయత్యఖిలాత్మనే
ఆమె లేకుండా పరమాత్మ స్వరూపాన్ని ఎవరు తెలుసుకోగలరు? మూడు లోకాలను సృష్టించి, సమస్త జీవులకు దానిని దర్శింపజేసేది ఆమెనే.
సుదర్శనస్తు తాం దేవీం మనసా పరిచిన్తయన్ । రాజ్యలాభాత్పరం ప్రాప్య సుఖం వై కాననే స్థితః
సుదర్శనుడు ఆ దేవిని మనసులో ధ్యానిస్తూ, రాజ్యాన్ని మించిన ఆనందాన్ని అడవిలో నివసిస్తూ పొందాడు.
సాపి చన్ద్రకలాత్యర్థం కామబాణప్రపీడితా । నానోపచారైరనిశం దధార దుఃఖితం వపుః
ఆమె చంద్రకళ అందానికి ఆకర్షితురాలై, కామబాణాలతో బాధపడుతూ, రాత్రింబవళ్ళు అనేక విధాలుగా సేవలు పొందుతూ, దుఃఖంతో ఉన్నది.
తావత్తస్యాః పితా జ్ఞాత్వా కన్యాం పుత్రవరార్థినీమ్ । సుబాహుః కారయామాస స్వయంవరమతన్ద్రితః
ఆమె తండ్రి తన కుమార్తెకు మంచి వరుడు కావాలని తెలుసుకుని, అప్రమత్తంగా స్వయంవరాన్ని ఏర్పాటుచేశాడు.
స్వయంవరస్తు త్రివిధో విద్వద్భిః పరికీర్తితః । రాజ్ఞాం వివాహయోగ్యౌ వై నాన్యేషాం కథితః కిల
పండితులు స్వయంవరానికి మూడు విధాలున్నాయని చెబుతారు; అందులో రెండు మాత్రమే రాజులకు యోగ్యమైనవి, ఇతరులకు కాదు.
ఇచ్ఛాస్వయంవరశ్చైకో ద్వితీయశ్చ పణాభిధః । యథా రామేణ భగ్నం వై త్ర్యమ్బకస్య శరాసనమ్
ఒకటి ఇష్ట స్వయంవరం, రెండవది పణ స్వయంవరం; రాముడు త్రయంబకుని విల్లు విరిచినట్లు.
తృతీయః శౌర్యశుల్కశ్చ శూరాణాం పరికీర్తితః । ఇచ్ఛాస్వయంవరం తత్ర చకార నృపసత్తమః
మూడవది శౌర్యశుల్క స్వయంవరం, అది వీరులలో ప్రసిద్ధి; అక్కడ రాజులలో శ్రేష్ఠుడు ఇష్ట స్వయంవరాన్ని నిర్వహించాడు.
శిల్పిభిః కారితా మఞ్చాః శుభైరాస్తరణైర్యుతాః । తతశ్చ వివిధాకారాః సు్క్లృప్తాః సభ్యమణ్డపాః
విపణులు అందమైన పరుపులతో మంచాలను నిర్మించారు; అనంతరం వివిధ ఆకారాల సభామండపాలు అద్భుతంగా అలంకరించబడ్డాయి.
ఏవం కృతేఽతిసమ్భారే వివాహార్థం సువిస్తరే । సఖీం శశికలా ప్రాహ దుఃఖితా చారులోచనా
అంతటి విస్తృతంగా వివాహ ఏర్పాట్లు జరిగిన తర్వాత, అందమైన కళ్ళు కలిగిన శశికళ దుఃఖంతో తన స్నేహితురాలితో మాట్లాడింది.
ఇదం మే మాతరం బ్రూహి త్వమేకాన్తే వచో మమ । మయా వృతః పతిశ్చిత్తే ధ్రువసన్ధిసుతః శుభః
ఒంటరిగా, 'ఈ మాటను నా తల్లికి చెప్పు: నేను మనసులో ఎంచుకున్న వరుడు ధ్రువసంధి కుమారుడే' అని చెప్పింది.
నాన్యం వరం వరిష్యామి తమృతే వై సుదర్శనమ్ । స మే భర్తా నృపసుతో భగవత్యా ప్రతిష్ఠితః
'సుదర్శనుని తప్ప మరెవరినీ వరంగా ఎంచుకోను; దేవి ఆశీర్వాదంతో రాజ కుమారుడైన అతనే నా భర్త' అని చెప్పింది.
వ్యాస ఉవాచ ఇత్యుక్తా సా సఖీ గత్వా మాతరం ప్రాహ సత్వరా । వైదర్భీం విజనే వాక్యం మధురం మఞ్జుభాషిణీ
వ్యాసుడు చెప్పెను: అలా అనగానే ఆ సఖి వెంటనే వెళ్లి, మాతృదేవికి ఒంటరిగా, మధురంగా, మంజువాణితో వైదర్భి మాటను వివరంగా చెప్పింది.
పుత్రీ తే దుఃఖితా ప్రాహ సాధ్వీ త్వాం మన్ముఖేన యత్ । శృణు త్వం కురు కల్యాణి తద్ధితం త్వరితాఽధునా
మీ కూతురు బాధతో ఉంది, అమ్మా. ఆమె తరఫున నేను మాట్లాడమని అడిగింది. మీరు వినండి, మంగళకరమైనదాన్ని త్వరగా చేయండి.
భారద్వాజాశ్రమే పుణ్य़ే ధ్రువసన్ధిసుతోఽస్తి యః । స మే భర్తా వృతశ్చిత్తే నాన్యం భూపం వృణోమ్యహమ్
భారద్వాజ ఆశ్రమంలో ధ్రువసంధి కుమారుడు ఉన్నాడు. నా మనసులో అతడే నా భర్తగా నిర్ణయించుకున్నాను. ఇంకెవరినీ, ఎవరైనా రాజును నేను కోరడం లేదు.
వ్యాస ఉవాచ రాజ్ఞీ తద్వచనం శ్రుత్వా స్వపతౌ గృహమాగతే । నివేదయామాస తదా పుత్రీవాక్యం యథాతథమ్
వ్యాసుడు చెప్పెను: రాణి ఆ మాటలు విని, తన భర్త ఇంటికి వచ్చినప్పుడు, కూతురు చెప్పిన మాటను యథాతథంగా అతనికి వివరంగా చెప్పింది.
తచ్ఛ్రుత్వా వచనం రాజా విస్మితః ప్రహసన్ముహుః । భార్యామువాచ వైదర్భీం సుబాహుస్తు ఋతం వచః
ఆ మాట విని రాజు ఆశ్చర్యపడి, చిరునవ్వుతో తిరిగి తిరిగి, వైదర్భిని తన భార్యను చూచి, 'సుబాహువు మాట నిజమే' అని అన్నాడు.
సుభ్రు జానాసి బాలోఽసౌ రాజ్యాన్నిష్కాసితో వనే । ఏకాకీ సహ మాత్రా వై వసతే నిర్జనే వనే
సుందర కనులవాడా, ఆ బాలుడు రాజ్యంనుండి వనవాసానికి పంపబడ్డాడని నీకు తెలుసు. అతడు తన తల్లితో కలిసి, ఒంటరిగా అడవిలో నివసిస్తున్నాడు.