సమాజోఽయం మునీనాం హి శ్రోతుకామోఽస్తి పుణ్యదామ్ । పురాణసంహితాం సూత బ్రూహి త్వం నః సమాహితః
పుణ్యాన్ని ప్రసాదించే సూతా! ఈ మునుల సమాజం పురాణ సంగ్రహాన్ని వినాలని ఆసక్తిగా ఉంది. కాబట్టి మనమందరికీ ఏకాగ్రతతో పురాణాలను వివరించు.
దీర్ఘాయుర్భవ సర్వజ్ఞ తాపత్రయవివర్జితః । కథయాద్య మహాభాగ పురాణం బ్రహ్మసమ్మితమ్
సర్వజ్ఞుడవై, దీర్ఘాయువు కలిగి, మూడు రకాల బాధలు లేకుండా ఉండి, మహాభాగుడవు, వేద సమానమైన పురాణాన్ని నేడు వివరించు.
శ్రోత్రేన్ద్రియయుతాః సూత నరాః స్వాదవిచక్షణాః । న శృణ్వన్తి పురాణాని వఞ్చితా విధినా హి తే
సూతా! చెవులు, ఇతర ఇంద్రియాలు ఉన్నా, సుఖాన్ని తేలికగా గుర్తించని వారు పురాణాలను వినరు; వారు నిజంగా విధి చేత మోసపోయినవారు.
యథా జిహ్వేన్ద్రియాహ్లాదః షడ్రసైః ప్రతిపద్యతే । తథా శ్రోత్రేన్ద్రియాహ్లాదో వచోభిః సుధియాం స్మృతః
ఎలా రుచిచూపే ఇంద్రియానికి ఆరు రుచులు ఆనందాన్ని ఇస్తాయో, అలాగే జ్ఞానులు చెబుతారు — మంచి మాటలు వినడం వలన చెవి ఇంద్రియానికి ఆనందం కలుగుతుంది.
అశ్రోత్రాః ఫణినః కామం ముహ్యన్తి హి నభోగుణైః । సకర్ణా యే న శృణ్వన్తి తేఽప్యకర్ణాః కథం న చ
పాములకు చెవులు లేకపోయినా, వారు ధ్వని లక్షణాల వలన మాయలో పడతారు; మరి చెవులు ఉన్నవారు వినకపోతే, వారు కూడా చెవిలేనివారే కదా?
అతః సర్వే ద్విజాః సౌమ్య శ్రోతుకామాః సమాహితాః । వర్తన్తే నైమిషారణ్యే క్షేత్రే కలిభయార్దితాః
కాబట్టి, కలియుగ భయంతో బాధపడుతూ, వినాలని ఆసక్తితో, అందరు ద్విజులు నైమిశారణ్యంలో ఏకాగ్రతతో కూడి ఉన్నారు.
యేన కేనాప్యుపాయేన కాలాతివాహనం స్మృతమ్ । వ్యసనైరిహ మూర్ఖాణాం బుధానాం శాస్త్రచిన్తనైః
ఈ లోకంలో, కాలాన్ని గడిపే విధానం వేర్వేరు: మూర్ఖులకు అది కష్టాల ద్వారా, జ్ఞానులకు మాత్రం శాస్త్ర చింతన ద్వారా జరుగుతుంది.
శాస్త్రాణ్యపి విచిత్రాణి జల్పవాదయుతాని చ । త్రివిధాని పురాణాని శాస్త్రాణి వివిధాని చ । వితాణ్డాచ్ఛలయుక్తాని గర్వామర్షకరాణి చ । నానార్థవాదయుక్తాని హేతుమన్తి బృహన్తి చ
శాస్త్రాలు కూడా ఎన్నో విధాలుగా ఉంటాయి, వాదప్రతివాదాలతో నిండినవి; పురాణాలు మూడు రకాలుగా, శాస్త్రాలు అనేక రకాలుగా ఉన్నాయి. వాటిలో వాదం, మాయ, గర్వం, కోపం, అనేక అభిప్రాయాలు, కారణాలు, విశదీకరణలు ఉంటాయి.
సాత్త్వికం తత్ర వేదాన్తం మీమాంసా రాజసం మతమ్ । తామసం న్యాయశాస్త్రం చ హేతువాదాభియన్త్రితమ్
వాటిలో వేదాంతం సాత్వికమైనది, మీమాంసా రాజసమైనది, వాదప్రధానమైన న్యాయశాస్త్రం తామసమైనదిగా భావించబడుతుంది.
తథైవ చ పురాణాని త్రిగుణాని కథానకైః । కథితాని త్వయా సౌమ్య పఞ్చలక్షణవన్తి చ
అదే విధంగా, పురాణాలు కూడా మూడు గుణాల ప్రకారం, వివిధ కథలతో ఉంటాయి. పంచ లక్షణాలతో కూడిన పురాణాలను నీవు వివరంగా వివరించావు.
తత్ర భాగవతం పుణ్యం పఞ్చమం వేదసమ్మితమ్ । కథితం యత్త్వయా పూర్వం సర్వలక్షణసంయుతమ్
అందులో, భాగవత పురాణం అయిదవదిగా, పవిత్రమైనదిగా, వేద సమానమైనదిగా, అన్ని లక్షణాలతో నీవు ముందుగా వివరించావు.
ఉద్దేశమత్రేణ తదా కీర్తితం పరమాద్భుతమ్ । ముక్తిప్రదం ముముక్షూణాం కామదం ధర్మదం తథా
అప్పుడు అది కేవలం సంక్షిప్తంగా మాత్రమే చెప్పబడింది, అయినా అది అద్భుతమైనది. అది ముక్తిని కోరేవారికి విముక్తిని, కోరినవాటిని, ధర్మాన్ని కూడా ప్రసాదిస్తుంది.
విస్తరేణ తదాఖ్యాహి పురాణోత్తమమాదరాత్ । శ్రోతుకామా ద్విజాః సర్వే దివ్యం భాగవతం శుభమ్
ఇప్పుడు ఆ శ్రేష్ఠమైన పురాణాన్ని పూర్తిగా, భక్తితో వివరించు. ఇక్కడ ఉన్న అందరు ద్విజులు దివ్యమైన, మంగళకరమైన భాగవతాన్ని వినాలని కోరుతున్నారు.
త్వం తు జానాసి ధర్మజ్ఞ పౌరాణీం సంహితాం కిల । కృష్ణోక్తాం గురుభక్తత్వాత్ సమ్యక్ సత్త్వగుణాశ్రయః
ధర్మాన్ని తెలిసినవాడవు నీవు, కృష్ణుడు చెప్పిన పురాణ సంగ్రహాన్ని గురుభక్తితో, సత్వగుణంలో స్థిరంగా ఉండి, నిజంగా తెలుసుకున్నావు.
శ్రుతాన్యన్యాని సర్వజ్ఞ త్వన్ముఖాన్నిఃసృతాని చ । నైవ తృప్తిం వ్రజామోఽద్య సుధాపానేఽమరా యథా
సర్వజ్ఞుడవు నీవు చెప్పిన ఇతర విషయాలు మేము విన్నాము. అయినా నేడు మేము తృప్తి చెందడం లేదు, అలా అమృతం తాగిన దేవతలు తృప్తి చెందని విధంగా.
ధిక్సుధాం పిబతాం సూత ముక్తిర్నైవ కదాచన । పిబన్భాగవతం సద్యో నరో ముచ్యేత సఙ్కటాత్
సూతా! అమృతాన్ని తాగినా ముక్తి కలగదు. కానీ భాగవతాన్ని వినిపించగానే మనిషి వెంటనే కష్టాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు.
సుధాపాననిమిత్తం యత్ కృతా యజ్ఞాః సహస్రశః । న శాన్తిమధిగచ్ఛామః సూత సర్వాత్మనా వయమ్
సూతా! అమృతాన్ని పొందేందుకు మేము వేలాది యజ్ఞాలు చేసినా, మనసుకు శాంతి ఎక్కడా దొరకడం లేదు.
మఖానాం హి ఫలం స్వర్గః స్వర్గాత్ప్రచ్యవనం పునః । ఏవం సంసారచక్రేఽస్మ్నిన్ భ్రమణం చ నిరన్తరమ్
యజ్ఞాల ఫలం స్వర్గమే అయినా, అక్కడినుంచి మళ్లీ కింద పడిపోతారు. ఇలాగే ఈ Samsāra చక్రంలో అంతులేని తిరుగుడు జరుగుతూనే ఉంటుంది.
వినా జ్ఞానేన సర్వజ్ఞ నైవ ముక్తిః కదాచన । భ్రమతాం కాలచక్రేఽత్ర నరాణాం త్రిగుణాత్మకే
సర్వజ్ఞా! జ్ఞానం లేకుండా, ఈ మూడు గుణాల కలయికలో కాలచక్రంలో తిరిగే మనుషులకు ఎప్పుడూ ముక్తి కలగదు.
అతః సర్వరసోపేతం పుణ్యం భాగవతం వద । పావనం ముక్తిదం గుహ్యం ముముక్షూణాం సదా ప్రియమ్
అందుకే, అన్ని రుచులతో నిండిన, పుణ్యదాయకమైన, పవిత్రమైన, ముక్తిని ఇచ్చే, రహస్యమైన, ముక్తిని కోరేవారికి ఎప్పుడూ ప్రియమైన భాగవతాన్ని మాకు వివరంగా చెప్పు.
గ్రన్థసంఖ్యావిషయవర్ణనమ్ సూత ఉవాచ ధన్యోఽహమతిభాగ్యోఽహం పావితోఽహం మహాత్మభిః । యత్పృష్టం సుమహత్పుణ్యం పురాణం వేదవిశ్రుతమ్
సూతుడు ఇలా అన్నాడు: నేను ధన్యుడిని, నేను అత్యంత భాగ్యవంతుడిని, మహాత్ముల వల్ల పవిత్రుడినైయ్యాను. మీరు వేదాల్లో ప్రసిద్ధమైన, అత్యంత పుణ్యమైన పురాణాన్ని అడిగారు.
తదహం సమ్ప్రవక్ష్యామి సర్వశ్రుత్యర్థసమ్మతమ్ । రహస్యం సర్వశాస్త్రాణామాగమానామనుత్తమమ్
ఇప్పుడు నేను అన్ని వేదార్థాలకు అనుగుణంగా, అన్ని శాస్త్రాలలో, ఆగమాలలో ఉన్న అత్యుత్తమ రహస్యాన్ని వివరంగా చెప్పబోతున్నాను.
నత్వా తత్పదపఙ్కజం సులలితం ముక్తిప్రదం యోగినాం ॥ బ్రహ్మాద్యైరపి సేవితం స్తుతిపరైర్ధ్యేయం మునీన్ద్రైః సదా । వక్ష్యామ్యద్య సవిస్తరం బహురసం శ్రీమత్పురాణోత్తమం
యోగులకు ముక్తిని ఇచ్చే, బ్రహ్మాది దేవతలందరూ సేవించే, మునులు ఎల్లప్పుడూ ధ్యానం చేసే ఆ సుందరమైన పదపద్మాలకు నమస్కరించి, ఎన్నో రుచులతో నిండిన శ్రీమంతమైన ఉత్తమ పురాణాన్ని ఇప్పుడు నేను విస్తరంగా చెప్పబోతున్నాను.
యా విద్యేత్యభిధీయతే శ్రుతిపథే శక్తిః సదాద్యా పరా ॥ సర్వజ్ఞా భవబన్ధఛిత్తినిపుణా సర్వాశయే సంస్థితా । దుర్జ్ఞేయా సుదురాత్మభిశ్చ మునిభిర్ధ్యానాస్పదం ప్రాపితా
వేద మార్గంలో 'విద్య' అని పిలవబడేది, ఆది శక్తి, పరాశక్తి. ఆమెకు అన్నీ తెలుసు, బంధాలను తెంచడంలో నైపుణ్యం ఉంది, అన్ని ప్రాణుల్లో నిలిచి ఉంటుంది. మలినమైన మనసున్నవారికి ఆమెను గ్రహించడం కష్టం, కానీ మునులు ధ్యానం ద్వారా ఆమెను తెలుసుకున్నారు.
సృష్ట్వాఖిలం జగదిదం సదసత్స్వరూపం శక్త్యా స్వయా త్రిగుణయా పరిపాతి విశ్వమ్ । సంహృత్య కల్పసమయే రమతే తథైకా తాం సర్వవిశ్వజననీం మనసా స్మరామి
తాను సృష్టించిన మూడు గుణాల శక్తితో, ఈ జగత్తును, దృశ్యమయమైనదీ, అదృశ్యమయమైనదీ, ఆమె సృష్టించి, పోషించి, ప్రళయ సమయంలో మళ్ళీ లయ చేసి, ఒంటరిగా ఆనందిస్తుంది. ఆ సర్వజననీని నేను మనసారా స్మరిస్తున్నాను.
బ్రహ్మా సృజత్యఖిలమేతదితి ప్రసిద్ధం పౌరాణికైశ్చ కథితం ఖలు వేదవిద్భిః । విష్ణోస్తు నాభికమలే కిల తస్య జన్మ తైరుక్తమేవ సృజతే న హి స స్వతన్త్రః
ఈ జగత్తు అంతా బ్రహ్మద్వారా సృష్టించబడిందని పురాణకర్తలు, వేదపండితులు చెబుతారు. కానీ బ్రహ్మ, విష్ణువు నాభిలోని పద్మంలో జన్మించాడు. అందుకే బ్రహ్మ సృష్టి చేస్తాడు గాని, స్వతంత్రుడు కాదు.
విష్ణుస్తు శేషశయనే స్వపితీతి కాలే తన్నాభిపద్యముకులే ఖలు తస్య జన్మ । ఆధారతాం కిల గతోఽత్ర సహస్రమౌలిః సమ్బోధ్యతాం స భగవాన్ హి కథం మురారిః
ప్రళయ సమయంలో విష్ణువు శేషునిపై విశ్రాంతి తీసుకుంటాడు. ఆయన నాభిలోని పద్మంలో బ్రహ్మ జన్మిస్తాడు. సహస్రమౌళి (శేషుడు) ఆధారంగా ఉంటాడు. కాని మురారిని, ఆ భగవంతుడిని ఎలా మేల్కొల్పారు?
ఏకార్ణవస్య సలిలం రసరూపమేవ పాత్రం వినా న హి రసస్థితిరస్తి కచ్చిత్ । యా సర్వభూతవిషయే కిల శక్తిరూపా తాం సర్వభూతజననీం శరణం గతోఽస్మి
ఒక్కటి మాత్రమే ఉన్న సముద్రపు నీరు రసరూపంలో ఉంటుంది. పాత్ర లేకుండా రసం నిలవదు. అన్ని ప్రాణుల్లో శక్తిరూపంగా ఉన్న ఆ సర్వజననీని నేను శరణు పొందుతున్నాను.
యోగనిద్రామీలితాక్షం విష్ణుం దృష్ట్వామ్బుజే స్థితః । అజస్తుష్టావ యాం దేవీం తామహం శరణం గతః
విష్ణువు యోగనిద్రలో కన్నులు మూసుకుని పద్మంపై ఉన్నప్పుడు, అజుడు ఆ దేవిని స్తుతించాడు. ఆ దేవిని నేను శరణు పొందుతున్నాను.
తాం ధ్యాత్వా సగుణాం మాయాం ముక్తిదాం నిర్గుణాం తథా । వక్ష్యే పురాణమఖిలం శృణ్వన్తు మునయస్త్విహ
గుణాలతో కూడిన, ముక్తిని ఇచ్చే, అలాగే నిర్గుణమైన ఆ మాయను ధ్యానించి, నేను మొత్తం పురాణాన్ని చెప్పబోతున్నాను. ఇక్కడ ఉన్న మునులు వినండి.