అజ్ఞాతరసవిజ్ఞానం కుమారం కులసమ్భవమ్ । దునోతి మదనః పాపః కిం కరోమి క్వ యామి చ
'ఆ యువరాజు మంచి వంశంలో పుట్టాడు, కానీ అతని స్వభావం నాకు తెలియదు. అయినా, ఈ కామదేవుడు నన్ను బాధిస్తున్నాడు. నేను ఏమి చేయాలి? ఎక్కడికి వెళ్లాలి?'
స్వప్నేషు వా మయా దృష్టః పఞ్చబాణ ఇవాపరః । తపతే మే మనోఽత్యర్థం విరహాకులితం మృదు
'నేను కలలో అతన్ని చూసినా, చూడకపోయినా, అతను ఇంకో మన్మథుడిలా కనిపిస్తున్నాడు. వేరుపాటు వల్ల నా మృదువైన మనసు చాలా కాలగా కాలిపోతోంది.'
చన్దనం దేహలగ్నం మే విషవద్భాతి భామిని । స్రగియం సర్పవచ్చైవ చన్ద్రపాదాశ్చ వహ్నివత్
'ఓ సుందరి! నా శరీరానికి పూసిన చందనం విషంలా అనిపిస్తోంది. వేసుకున్న హారాలు పాముల్లా, చంద్రకాంతి కూడా అగ్నిలా ఉంది.'
న చ హర్మ్యే వనే శం మే దీర్ఘికాయాం న పర్వతే । న దివా న నిశాయాం వా న సుఖం సుఖసాధనైః
'ఇల్లులోనైనా, అడవిలోనైనా, చెరువుదగ్గరైనా, కొండపై అయినా నాకు శాంతి లేదు. పగలు అయినా, రాత్రి అయినా, ఎలాంటి సుఖకారకాలు అయినా నాకు ఉపశమనం ఇవ్వడం లేదు.'
న శయ్యా న చ తామ్బూలం న గీతం న చ వాదనమ్ । ప్రీణయన్తి మనో మేఽద్య న తృప్తే మమ లోచనే
'ఈరోజు మంచం, తాంబూలం, పాటలు, వాద్యాలు ఏవీ నా మనసును ఆనందింపజేయడం లేదు. నా కళ్ళు కూడా తృప్తిపడటం లేదు.'
ప్రయామ్యద్య వనే తత్ర యత్రాసౌ వర్తతే శఠః । భీతాస్మి కులలజ్జాయాః పరతన్త్రా పితుస్తథా
'ఈరోజు నేను అడవికి వెళ్తాను, అక్కడ ఆ మాయగాడు ఉన్నాడు. ఇంటి పరువు, తండ్రి ఆధీనత కూడా నన్ను భయపెడుతున్నాయి.'
స్వయంవరం పితా మేఽద్య న కరోతి కరోమి కిమ్ । దాస్యామి రాజపుత్రాయ కామం సుదర్శనాయ వై
'ఈరోజు నా తండ్రి స్వయంవరం చేయకపోతే, నేను ఏమి చేయాలి? నా మనసులో ఉన్న సుదర్శనుడికి నన్ను నేనే ఇస్తాను.'
సన్త్యన్యే పృథివీపాలాః శతశః సమ్భృతర్ద్ధయః । రమణీయా న మే తేఽద్య రాజ్యహీనోఽప్యసౌ మతః
'ఈ భూమిపై వందలాది రాజులు ఉన్నా, వారు ఎంత ధనవంతులైనా నన్ను ఆకట్టుకోవడం లేదు. రాజ్యం లేకపోయినా, ఆ యువరాజే నాకు ఇష్టమైనవాడు.'
వ్యాస ఉవాచ ఏకాకీ నిర్ధనశ్చైవ బలహీనః సుదర్శనః । వనవాసీ ఫలాహారస్తస్యాశ్చిత్తే సుసంస్థితా
వ్యాసుడు ఇలా చెప్పాడు: సుదర్శనుడు ఒంటరిగా, దరిద్రంగా, బలహీనంగా, అడవిలో నివసిస్తూ పండ్లతో జీవించేవాడు. అయినా, ఆమెను తన మనసులో దృఢంగా నిలిపాడు.
వాగ్బీజస్య జపాత్సిద్ధిస్తస్యా ఏషాప్యుపస్థితా । సోపి ధ్యానపరోఽత్యన్తం జజాప మన్త్రముత్తమమ్
వాక్బీజమంత్రమును జపించడం వల్ల అతనికి సిద్ధి లభించింది. అలా అతడు పూర్తిగా ధ్యానంలో లీనమై, శ్రేష్ఠమైన మంత్రాన్ని జపించసాగాడు.
స్వప్నే పశ్యత్యసౌ దేవీం విష్ణుమాయామఖణ్డితామ్ । విశ్వమాతరమవ్యక్తాం సర్వసమ్పత్కరామ్బికామ్
ఒక స్వప్నంలో అతడు దేవిని చూశాడు. ఆమె విష్ణుమాయ, అవిభాజ్య స్వరూపిణి, జగత్తుకు తల్లి, అవ్యక్తమైనది, సంపదలను ప్రసాదించే అంబిక.
శృఙ్గవేరపురాధ్యక్షో నిషాదః సముపేత్య తమ్ । దదౌ రథవరం తస్మై సర్వోపస్కరసంయుతమ్
ఆ సమయంలో శృంగవేరపురి అధిపతి అయిన నిషాదుడు అతని దగ్గరకు వచ్చి, అన్ని ఉపకరణాలతో కూడిన గొప్ప రథాన్ని సుదర్శనునికి ఇచ్చాడు.
చతుర్భిస్తురగైర్యుక్తం పతాకావరమణ్డితమ్ । జైత్రం రాజసుతం జ్ఞాత్వా దదౌ చోపాయనం తదా
ఆ రథం నాలుగు గుర్రాలతో కలిపి, అద్భుతమైన జెండాలతో అలంకరించబడింది. అతడిని రాజ కుమారుడని గుర్తించి, గౌరవంగా ఆ రథాన్ని బహుమతిగా ఇచ్చాడు.
సోఽపి జగ్రాహ తం ప్రీత్యా మిత్రత్వేన సుసంస్థితమ్ । వన్యైర్మూలఫలైః సమ్యగర్చయామాస శమ్బరమ్
సుదర్శనుడు కూడా సంతోషంతో ఆ రథాన్ని స్వీకరించి, నిజమైన మిత్రుడిగా భావించాడు. అడవి మూలికలు, పండ్లతో శంబరుణ్ణి యథావిధిగా ఆతిథ్యం చేశాడు.
కృతాతిథ్యే గతే తస్మిన్నిషాదాధిపతౌ తదా । మునయః ప్రీతియుక్తాస్తే తమూచుస్తాపసా మిథః
ఆ నిషాదాధిపతి అతిథిగా గౌరవించబడి వెళ్లిపోయిన తరువాత, అక్కడ ఉన్న మునులు ప్రేమతో పరస్పరం మాట్లాడుకున్నారు.
రాజపుత్ర ధ్రువం రాజ్యం ప్రాప్స్యసి త్వం చ సర్వథా । స్వల్పైరహోభిరవ్యగ్రః ప్రతాపాన్నాత్ర సంశయః
"రాజ కుమారా! నిశ్చయంగా నువ్వు త్వరలోనే రాజ్యాన్ని పొందుతావు. ధైర్యంగా ఉండు, నీ ప్రతాపంపై నమ్మకం ఉంచు — దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు."
ప్రసన్నా తేఽమ్బికా దేవీ వరదా విశ్వమోహినీ । సహాయస్తు సుసమ్పన్నో న చిన్తాం కురు సువ్రత
"అంబికా దేవి నీపై ప్రసన్నంగా ఉంది, వరాలు ప్రసాదించేది, జగత్తును మోహింపజేసేది. నీకు మంచి సహాయుడు ఉన్నాడు; ఓ ధీరుడా, ఎలాంటి ఆందోళన అవసరం లేదు."
మనోరమాం తథోచుస్తే మునయః సంశితవ్రతాః । పుత్రస్తేఽద్య ధరాధీశో భవిష్యతి శుచిస్మితే
తపస్సులో స్థిరమైన మునులు మనోరమను కూడా ఇలా అన్నారు: "ఓ చిరునవ్వుతో ఉన్నవాడా! నేడు నీ కుమారుడు భూమికి అధిపతిగా అవుతాడు."
సా తానువాచ తన్వఙ్గీ వచనం వోఽస్తు సత్ఫలమ్ । దాసోఽయం భవతాం విప్రాః కిం చిత్రం సదుపాసనాత్
ఆ సన్నగా ఉన్న మనోరమ మునులకు ఇలా సమాధానమిచ్చింది: "మీ మాటలు మంచి ఫలితాన్ని ఇవ్వాలి. నేను మీకు సేవకురాలిని, బ్రాహ్మణులారా! నిజమైన భక్తితో ఏ అద్భుతం సాధ్యపడదో?"
న సైన్యం సచివాః కోశో న సహాయశ్చ కశ్చన । కేన యోగేన పుత్రో మే రాజ్యం ప్రాప్తుమిహార్హతి
"ఇక్కడ నా కుమారుడికి సైన్యం లేదు, మంత్రులు లేరు, ధనభాండాగారం లేదు, సహాయులు కూడా లేరు. అలాంటప్పుడు నా కుమారుడు ఏ విధంగా రాజ్యాన్ని పొందగలడు?"
ఆశీర్వాదైశ్చ వో నూనం పుత్రోఽయం మే మహీపతిః । భవిష్యతి న సన్దేహో భవన్తో మన్త్రవిత్తమాః
"మీ ఆశీర్వాదాలతో నా కుమారుడు తప్పకుండా రాజుగా అవుతాడు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. మీరు అందరూ మంత్రాలలో నిపుణులు."
వ్యాస ఉవాచ రథారూఢః స మేధావీ యత్ర యాతి సుదర్శనః । అక్షౌహిణీసమావృత్త ఇవాభాతి స తేజసా
వ్యాసుడు ఇలా చెప్పాడు: ఆ మేధావి సుదర్శనుడు రథంపై ఎక్కడికి వెళ్లినా, అతని తేజస్సుతో ఒక పెద్ద సైన్యం చుట్టుముట్టినట్టు ప్రకాశించాడు.
ప్రతాపో మన్త్రబీజస్య నాన్యః కశ్చన భూపతే । ఏవం వై జపతస్తస్య ప్రీతియుక్తస్య సర్వథా
రాజా! మంత్రబీజానికి సమానమైన శక్తి మరొకటి లేదు. అతడు పూర్తిగా భక్తితో జపించడంతో అద్భుత ఫలితం కలిగింది.
సమ్ప్రాప్య సద్గురోర్బీజం కామరాజాఖ్యమద్భుతమ్ । జపేద్యస్తు శుచిః శాన్తః సర్వాన్కామానవాప్నుయాత్
సద్గురువు నుండి కామరాజబీజాన్ని పొందినవాడు, పవిత్రంగా, శాంతంగా ఉండి దానిని జపిస్తే, అన్ని కోరికలు నెరవేరుతాయి.
న తదస్తి పృథివ్యాం వా దివి వాపి సుదుర్లభమ్ । ప్రసన్నాయాః శివాయాశ్చ యదప్రాప్యం నృపోత్తమ
శివుడు, దేవి ప్రసన్నత కలిగినవారికి భూమిపై గానీ, ఆకాశంలో గానీ అసాధ్యమైనది ఏదీ లేదు, ఓ ఉత్తమ రాజా!
తే మన్దాస్తేఽతిదుర్భాగ్యా రోగైస్తే సమభిద్రుతాః । యేషాం చిత్తే న విశ్వాసో భవేదమ్బార్చనాదిషు
దేవిని ఆరాధించడంలో whose మనసులో విశ్వాసం లేనివారు మూర్ఖులు, అత్యంత దురదృష్టవంతులు, వ్యాధులతో బాధపడేవారు.
యా మాతా సర్వదేవానాం యుగాదౌ పరికీర్తితా । ఆదిమాతేతి విఖ్యాతా నామ్నా తేన కురూద్వహ
యుగాది కాలంలో దేవతలందరికీ తల్లి అని ప్రసిద్ధి చెందిన ఆమె, ఆదిమాతగా పేరుగాంచింది, ఓ కురు వంశ శ్రేష్ఠా.
బుద్ధిః కీర్తిర్ధృతిర్లక్ష్మీః శక్తిః శ్రద్ధా మతిః స్మృతిః । సర్వేషాం ప్రాణినాం సా వై ప్రత్యక్షం వై విభాసతే
బుద్ధి, కీర్తి, ధైర్యం, ఐశ్వర్యం, శక్తి, విశ్వాసం, వివేకం, స్మృతి — ఇవన్నీ ప్రాణులందరిలో ఆమె రూపంగా స్పష్టంగా ప్రకాశిస్తుంది.
న జానన్తి నరా యే వై మోహితా మాయయా కిల । న భజన్తి కుతర్కజ్ఞా దేవీం విశ్వేశ్వరీం శివామ్
ఆమె మాయ చేత మోహింపబడిన మనుషులు ఆమెను తెలుసుకోరు; తప్పుడు వాదనలతో మునిగిపోయి విశ్వేశ్వరి, శివ స్వరూపిణిని పూజించరు.
బ్రహ్మా విష్ణుస్తథా శమ్భుర్వాసవో వరుణో యమః । వాయురగ్నిః కుబేరశ్చ త్వష్టా పూషాశ్వినౌ భగః
బ్రహ్మ, విష్ణు, శంభు, వసువులు, వరుణుడు, యముడు, వాయువు, అగ్ని, కుబేరుడు, త్వష్ట, పూషణుడు, అశ్వినులు, భగుడు—