మునివర్యం వ్రజాద్య త్వం సమాశ్వాస్య తపోనిధిమ్ । సుదర్శనోఽపి రాజేన్ద్ర తిష్ఠత్వత్ర యథాసుఖమ్
ఇప్పుడు నువ్వు ఆ మహర్షిని దగ్గరకు వెళ్లి, తపస్సులో నిమగ్నుడైన ఆయనను ఓదార్చు. సుదర్శనుడు కూడా ఇక్కడే తనకు ఇష్టం వచ్చినట్టు ఉండవచ్చు, ఓ రాజేంద్రా!
బాలోఽయం నిర్ధనః కిం తే కరిష్యతి నృపాహితమ్ । వృథా తే వైరభావోఽయమనాథే దుర్బలే శిశౌ
ఈ బాలుడు దరిద్రుడు. అతడు నీకు ఏమి హాని చేయగలడు, ఓ రాజా? ఈ అనాధ, బలహీనమైన చిన్నవాడిపై నీ శత్రుత్వ భావం వృథా.
దయా సర్వత్ర కర్తవ్యా దైవాధీనమిదం జగత్ । ఈర్ష్యయా కిం నృపశ్రేష్ఠ యద్భావ్యం తద్భవిష్యతి
ప్రతి చోటా దయ చూపాలి. ఈ లోకం అంతా దైవాధీనమే. అసూయ ఎందుకు, ఓ రాజశ్రేష్ఠా? జరగాల్సింది తప్పకుండా జరుగుతుంది.
వజ్రం తృణాయతే రాజన్ దైవయోగాన్న సంశయః । తృణం వజ్రాయతే క్వాపి సమయే దైవయోగతః
దైవబలంతో, ఓ రాజా, వజ్రాయుధం కూడా గడ్డి లాంటిది అయిపోతుంది — ఇందులో సందేహం లేదు. అలాగే, కొన్నిసార్లు గడ్డి కూడా వజ్రంలా మారుతుంది, అది కూడా దైవయోగమే.
శశకో హన్తి శార్దూలం మశకో వై తథా గజమ్ । సాహసం ముఞ్చ మేధావిన్ కురు మే వచనం హితమ్
కుందేలు పులిని చంపుతుంది, దోమ ఏనుగును సంహరిస్తుంది. ఓ మేధావీ! అహంకారాన్ని వదిలి, నా మంచి మాట విను.
వ్యాస ఉవాచ తచ్ఛ్రుత్వా వచనం తస్య యుధాజిన్నృపసత్తమః । ప్రణమ్య తం మునిం మూర్ఘ్నా జగామ స్వపురం నృపః
వ్యాసుడు చెప్పాడు — అతని మాటలు విని, యుధాజిత్ అనే రాజశ్రేష్ఠుడు ఆ మునిని తలవంచి నమస్కరించి, తన రాజధానికి వెళ్లిపోయాడు.
మనోరమాఽపి స్వస్థాఽభూదాశ్రమే తత్ర సంస్థితా । పాలయామాస పుత్రం తం సుదర్శనమృతవ్రతమ్
మనోరమా కూడా ఆశ్రమంలో సుఖంగా ఉండి, తన కుమారుడు సుదర్శనుని, వ్రతాలు పాటిస్తూ, ప్రేమగా చూసుకుంది.
దినే దినే కుమారోఽసౌ జగామోపచయం తతః । మునిబాలగతః క్రీడన్నిర్భయః సర్వతః శుభః
ప్రతి రోజూ ఆ యువరాజు ఎదుగుతూ, మునుల పిల్లలతో కలిసి ఆడుతూ, ఎటు చూసినా నిర్భయంగా, శుభంగా ఉండేవాడు.
ఏకస్మిన్సమయే తత్ర విదల్లం సముపాగతమ్ । క్లీబేతి మునిపుత్రస్తమామన్త్రయత్తదన్తికే
ఒక రోజు అక్కడ ఒక పిల్లి వచ్చింది. మునిపుత్రుడు దాని దగ్గరికి వెళ్లి, దాన్ని 'క్లీబుడు' అని పిలిచాడు.
సుదర్శనస్తు తచ్ఛ్రుత్వా దధారైకాక్షరం స్ఫుటమ్ । అనుస్వారయుతం తచ్చ ప్రోవాచాపి పునః పునః
అది విని, సుదర్శనుడు ఆ ఒక్క అక్షరాన్ని స్పష్టంగా, అనునాసికతో పలికాడు. ఆ పదాన్ని మళ్లీ మళ్లీ ఉచ్చరించాడు.
బీజం వై కామరాజాఖ్యం గృహీతం మనసా తదా । జజాప బాలకోఽత్యర్థం ధృత్వా చేతసి సాదరమ్
ఆ సమయంలో, బాలుడు మనసులో కామరాజ బీజాక్షరాన్ని గ్రహించి, ఎంతో భక్తితో, మనసులో నిలుపుకుని, పదేపదే జపించసాగాడు.
భావియోగాన్మహారాజ కామరాజాఖ్యమద్భుతమ్ । స్వభావేనైవ తేనేత్థం గృహీతం బాలకేన వై
భవిష్యత్తు విధిని బట్టి, ఓ మహారాజా, ఆ అద్భుతమైన కామరాజ మంత్రాన్ని బాలుడు సహజంగా ఇలా గ్రహించాడు.
తదాఽసౌ పఞ్చమే వర్షే ప్రాప్య మన్త్రమనుత్తమమ్ । ఋషిచ్ఛన్దోవిహీనఞ్చ ధ్యానన్యాసవివర్జితమ్
అప్పుడు ఐదవ సంవత్సరంలో, అతడు ఋషుల ఛందస్సు లేకుండా, ధ్యానం లేదా నియాసం లేని పరమ మంత్రాన్ని పొందాడు.
ప్రజపన్మనసా నిత్యం క్రీడత్యపి స్వపిత్యపి । విసస్మార న తం మన్త్రం జ్ఞాత్వా సారమితి స్వయమ్
ఆ మంత్రాన్ని అతడు ప్రతి రోజు మనసులో జపిస్తూ, ఆడుతున్నా, నిద్రపోయినా, ఎప్పుడూ మర్చిపోలేదు. దాని అసలైన తాత్పర్యాన్ని తనంతట తానే గ్రహించాడు.
వర్షే చైకాదశే ప్రాప్తే కుమారోఽసౌ నృపాత్మజః । మునినా చోపనీతోఽథ వేదమధ్యాపితస్తథా
పదకొండవ సంవత్సరం వచ్చినప్పుడు, ఆ రాజ కుమారుడిని ముని ఉపనయనం చేసి, వేదాన్ని బోధించాడు.
ధనుర్వేదం తథా సాఙ్గం నీతిశాస్త్రం విధానతః । అభ్యస్తాః సకలా విద్యాస్తేన మన్త్రబలాదినా
దనుర్వేదాన్ని అన్ని శాఖలతో, నీతిశాస్త్రాన్ని విధిగా, ఇంకా అన్ని విద్యలను ఆ మంత్రబలం ద్వారా అతడు అభ్యసించాడు.
కదాచిత్సోఽపి ప్రత్యక్షం దేవీరూపం దదర్శ హ । రక్తామ్బరం రక్తవర్ణం రక్తసర్వాఙ్గభూషణమ్
ఒకసారి అతడు తన కళ్లతోనే దేవిని చూశాడు. ఆమె ఎర్ర వస్త్రాలు ధరించి, ఎర్రవర్ణంతో, అన్ని అవయవాల్లో ఎర్ర అలంకారాలతో అలంకరించబడింది.
గరుడే వాహనే సంస్థాం వైష్ణవీం శక్తిమద్భుతామ్ । దృష్ట్వా ప్రసన్నవదనః స బభూవ నృపాత్మజః
గరుడుని వాహనంగా ఎక్కి, వైష్ణవీ శక్తిగా అద్భుతంగా కనిపించిన ఆ దేవిని, సుస్మితమైన ముఖంతో చూసి ఆ రాజ కుమారుడు ఆనందంతో నిండిపోయాడు.
వనే తస్మింస్థితః సోఽథ సర్వవిద్యార్థతత్త్వవిత్ । మాతరం సేవమానస్తు విజహార నదీతటే
ఆ అడవిలో ఉండి, అన్ని విద్యల సారాన్ని తెలుసుకుని, తల్లి సేవ చేస్తూ, నది తీరంలో విహరించాడు.
శరాసనఞ్చ సమ్ప్రాప్తం విశిఖాశ్చ శిలాశితాః । తూణీరకవచం తస్మై దత్తం చామ్బికయా వనే
అక్కడ అడవిలో అంబికా అతనికి విల్లు, ఇనుప అంచుతో ఉన్న బాణాలు, తూణీరు, కవచాన్ని ఇచ్చింది.
ఏతస్మిన్సమయే పుత్రీ కాశిరాజస్య సుప్రియా । నామ్నా శశికలా దివ్యా సర్వలక్షణసంయుతా
ఆ సమయంలో, కాశిరాజు కుమార్తె సుప్రియ అనే, శశికళ అనే దివ్యురాలు, అన్ని శుభ లక్షణాలతో కూడినది—
శుశ్రావ నృపపుత్రం తం వనస్థఞ్చ సుదర్శనమ్ । సర్వలక్షణసమ్పన్నం శూరం కామమివాపరమ్
ఆమె అడవిలో నివసిస్తున్న రాజ కుమారుడు సుదర్శనుని గురించి, అతని అందాన్ని, అన్ని లక్షణాలతో కూడిన శౌర్యాన్ని, మన్మథుడిలా ఉన్నాడని విన్నది.
బన్దీజనముఖాచ్ఛ్రుత్వా రాజపుత్రం సుసఙ్గతమ్ । చకమే మనసా తం వై వరం వరయితుం ధియా
బందీ జనుల మాటల ద్వారా, ఆ రాజ కుమారుడు ఎంతో శ్రేష్ఠుడని విని, ఆమె మనసులో అతడిని వరంగా కోరుకోవాలని ఆశించింది.
స్వప్నే తస్యాః సమాగమ్య జగదమ్బా నిశాన్తరే । ఉవాచ వచనం చేదం సమాశ్వాస్య సుసంస్థితా
ఒక రాత్రి కలలో, జగదంబ ఆమెకు ప్రత్యక్షమై, ఆమెను ధైర్యపరచి ఇలా పలికింది:
వరం వరయ సుశ్రోణి మమ భక్తః సుదర్శనః । సర్వకామప్రదస్తేఽస్తు వచనాన్మమ భామిని
"ఓ సుందరీ! నీవు ఏ వరం కోరుకుంటే కోరుకో. నా భక్తుడైన సుదర్శనుడు నా వాక్కుతో నీకు అన్ని కోరికలు తీర్చగలడు."
ఏవం శశికలా దృష్టా స్వప్నే రూపం మనోహరమ్ । అమ్బాయా వచనం స్మృత్వా జహర్ష భృశభామినీ
అలా శశికళ తన కలలో ఆ మోహకరమైన అంబ రూపాన్ని చూసి, ఆమె మాటలు గుర్తు చేసుకుని ఎంతో ఆనందించింది.
ఉత్థితా సా ముదా యుక్తా పృష్టా మాత్రా పునః పునః । ప్రమోదే కారణం బాలా నోవాచాతిత్రపాన్వితా
ఆమె లేచి, ఆనందంతో నిండిపోయి ఉండగా, తల్లి మళ్లీ మళ్లీ అడిగినా, ఆ బాలిక చాలా సిగ్గుతో తన ఆనందానికి కారణం చెప్పలేదు.
జహాస ముదమాపన్నా స్మృత్వా స్వప్నం ముహుర్ముహుః । సఖీం ప్రాహ తదాన్యాం వై స్వప్నవృత్తం సవిస్తరమ్
ఆమె తన కలను మళ్లీ మళ్లీ గుర్తు చేసుకుంటూ, ఆనందంతో నవ్వింది. తరువాత తన స్నేహితురాలికి ఆ కలలో జరిగినదంతా వివరంగా చెప్పింది.
కదాచిత్సా విహారార్థమవాపోపవనం శుభమ్ । సఖీయుక్తా విశాలాక్షీ చమ్పకైరుపశోభితమ్
ఒకసారి, విహారార్థంగా, విశాలమైన కళ్లతో, స్నేహితులతో కలిసి, చంపకపూలతో అలంకరించబడిన అందమైన వనానికి వెళ్ళింది.
పుష్పాణి చిన్వతీ బాలా చమ్పకాధఃస్థితాబలా । అపశ్యద్బ్రాహ్మణం మార్గే ఆగచ్ఛన్తం త్వరాన్వితమ్
పువ్వులు ఏరుకుంటూ, చంపక చెట్టు కింద స్నేహితులతో కలిసి ఉన్న ఆ బాలిక, మార్గంలో వేగంగా వస్తున్న ఒక బ్రాహ్మణుడిని చూసింది.