యో హరిః స శివః సాక్షాద్యః శివః స స్వయం హరిః । ఏతయోర్భేదమాతిష్ఠన్నరకాయ భవేన్నరః
హరి ఎవరో ఆయనే నిజంగా శివుడు, శివుడు కూడా స్వయంగా హరే. వీరిద్దరిని వేరు వేరు అని భావించే వారు నరకానికి పాల్పడతారు.
తథైవ ద్రుహిణో జ్ఞేయో నాత్ర కార్యా విచారణా । అపరో గుణభేదోఽస్తి శృణు విష్ణో బ్రవీమి తే
అలాగే బ్రహ్మనూ ఇలానే తెలుసుకోవాలి; ఇందులో సందేహించాల్సిన అవసరం లేదు. ఇంకొక గుణభేదం ఉంది, విను విష్ణూ, నేను చెబుతాను.
ముఖ్యః సత్త్వగుణస్తేఽస్తు పరమాత్మవిచిన్తనే । గౌణత్వేఽపి పరౌ ఖ్యాతౌ రజోగుణతమోగుణౌ
పరమాత్మ ధ్యానానికి నీకు ప్రధానంగా సత్త్వగుణం ఉండాలి. మిగతా ఇద్దరికి రెండవ స్థాయిలో రాజస, తమోగుణాలు ప్రసిద్ధంగా ఉన్నాయి.
లక్ష్మ్యా సహ వికారేషు నానాభేదేషు సర్వదా । రజోగుణయుతో భూత్వా విహరస్వానయా సహ
లక్ష్మీతో కలసి, మార్పులు, భేదాలన్నిటిలోనూ ఎప్పుడూ రాజోగుణంతో ఆమెతో ఆనందంగా విహరించు.
వాగ్బీజం కామరాజం చ మాయాబీజం తృతీయకమ్ । మన్త్రోఽయం త్వం రమాకాన్త మద్దత్తః పరమార్థదః
వాక్బీజం, కామరాజం, మూడవది మాయాబీజం — ఈ మంత్రాన్ని, రమాకాంతా, నేను ఇచ్చాను. ఇది పరమార్థాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.
గృహీత్వా జప తం నిత్యం విహరస్వ యథాసుఖమ్ । న తే మృత్యుభయం విష్ణో న కాలప్రభవం భయమ్
దీనిని స్వీకరించి, ప్రతిరోజూ జపించు, నీకు ఇష్టమైనట్లు ఆనందించు. నీకు మరణభయం ఉండదు, విష్ణూ, కాలం వల్ల వచ్చే భయమూ ఉండదు.
యావదేష విహారో మే భవిష్యతి సునిశ్చయః । సంహరిష్యామ్యహం సర్వం యదా విశ్వం చరాచరమ్
నా లీల ఎంతకాలం కొనసాగుతుందో అంతవరకు ఇది నిశ్చయం. నేను లీలను ముగించేటప్పుడు, చరాచర జగత్తు అంతా వెనక్కు తీసుకుంటాను.
భవన్తోఽపి తదా నూనం మయి లీనా భవిష్యథ । స్మర్తవ్యోఽయం సదా మన్త్రః కామదో మోక్షదస్తథా
అప్పుడు మీరు అందరూ నాకే లీనమవుతారు. ఈ మంత్రాన్ని ఎప్పుడూ జ్ఞాపకంలో ఉంచాలి; ఇది అన్ని కోరికలూ, మోక్షాన్నీ ఇస్తుంది.
ఉద్గీథేన చ సంయుక్తః కర్తవ్యః శుభమిచ్ఛతా । కారయిత్వాథ వైకుణ్ఠం వస్తవ్యం పురుషోత్తమ
శుభం కోరేవారు ఈ మంత్రాన్ని ఉద్గీథంతో కలిపి చేయాలి. వైకుంఠాన్ని స్థాపించి, పురుషోత్తమా, అక్కడ నివసించాలి.
విహరస్వ యథాకామం చిన్తయన్మాం సనాతనీమ్ । బ్రహ్మోవాచ ఇత్యుక్త్వా వాసుదేవం సా త్రిగుణా ప్రకృతిః పరా
నీవు ఇష్టమైనట్లు ఆనందించు, నన్ను, శాశ్వతమైనదాన్ని, ధ్యానించు. బ్రహ్మ చెప్పాడు: ఇలా వాసుదేవునికి చెప్పిన తరువాత, త్రిగుణాత్మకమైన పరాప్రకృతి
నిర్గుణా శఙ్కరం దేవమవోచదమృతం వచః । దేవ్యువాచ గృహాణ హరగౌరీం త్వం మహాకాలీం మనోహరామ్
గుణరహితురాలై, శివునికి అమృతమైన మాటలు చెప్పింది. దేవి చెప్పింది: హరగౌరీ, మోహకరమైన మహాకాళిని స్వీకరించు.
కైలాసం కారయిత్వా చ విహరస్వ యథాసుఖమ్ । ముఖ్యస్తమోగుణస్తేఽస్తు గౌణౌ సత్త్వరజోగుణౌ
కైలాసాన్ని నిర్మించి, నీవు ఇష్టమైనట్లు ఆనందించు. నీకు ప్రధానంగా తమోగుణం ఉండాలి, రెండవ స్థాయిలో సత్త్వ, రాజోగుణాలు ఉండాలి.
విహరాసురనాశార్థం రజోగుణతమోగుణౌ । తపస్తప్తం తథా కర్తుం స్మరణం పరమాత్మనః
అసుర సంహారానికి రాజోగుణం, తమోగుణంతో విహరించు. అలాగే తపస్సు చేసి, పరమాత్మను స్మరించు.
సర్వసత్త్వగుణః శాన్తో గృహీతవ్యః సదానఘ । సర్వథా త్రిగుణా యూయం సృష్టిస్థిత్యన్తకారకాః
శాంతమైన సత్త్వగుణాన్ని ఎప్పుడూ స్వీకరించాలి, పాపరహితుడా. మీరు ముగ్గురూ సృష్టి, స్థితి, లయాలకు కారణమవుతారు.
ఏభిర్విహీనం సంసారే వస్తు నైవాత్ర కుత్రచిత్ । వస్తుమాత్రం తు యద్దృశ్యం సంసారే త్రిగుణం హి తత్
ఈ లోకంలో ఇవి లేని ఏ వస్తువూ ఎక్కడా లేదు. మనకు కనబడే ప్రతి వస్తువు కూడా మూడు గుణాలతోనే ఉంటుంది.
దృశ్యం చ నిర్గుణం లోకే న భూతం నో భవిష్యతి । నిర్గుణః పరమాత్మాసౌ న తు దృశ్యః కదాచన
ఈ లోకంలో గుణాలు లేని దృష్టిగోచరమైనది ఎప్పుడూ లేదు, ఉండదు కూడా. గుణాతీతుడైన పరమాత్మ మన కళ్లకు ఎప్పుడూ కనిపించడు.
సగుణా నిర్గుణా చాహం సమయే శఙ్కరోత్తమా । సదాహం కారణం శమ్భో న చ కార్యం కదాచన
శివలోకంలో శ్రేష్ఠుడా, నేను సందర్భానుసారం గుణాలతోను, గుణాలేకుండా కూడా ఉంటాను. శంభూ, నేను ఎప్పుడూ కారణమే కానీ, ఫలితంగా ఎప్పుడూ ఉండను.
సగుణా కారణత్వాద్వై నిర్గుణా పురుషాన్తికే । మహత్తత్త్వమహఙ్కారో గుణాః శబ్దాదయస్తథా
గుణాలతో ఉన్నప్పుడు నేను కారణంగా ఉంటాను, గుణాలేకుండా ఉన్నప్పుడు పురుషునికి సమీపంగా ఉంటాను. మహత్తత్త్వం, అహంకారం, గుణాలు, శబ్దాది అంశాలు ఇవన్నీ—
కార్యకారణరూపేణ సంసరన్తే త్వహర్నిశమ్
ఇవి అన్నీ రాత్రింబవళ్ళు కారణం, ఫలితంగా మారుతూ తిరుగుతుంటాయి.
అహఙ్కారశ్చ మే కార్యం త్రిగుణోఽసౌ ప్రతిష్ఠితః । అహఙ్కారాన్మహత్తత్త్వం బుద్ధిః సా పరికీర్తితా
అహంకారం నా ఫలితం, అది మూడు గుణాలుగా స్థిరంగా ఉంటుంది. అహంకారంనుండి మహత్తత్త్వం, అంటే బుద్ధి, ఉద్భవిస్తుంది.
మహత్తత్త్వం హి కార్యం స్యాదహఙ్కారో హి కారణమ్ । తన్మాత్రాణి త్వహఙ్కారాదుత్పద్యన్తే సదైవ హి
మహత్తత్త్వం ఫలితం, అహంకారం కారణం. అహంకారంనుండి సూత్రతత్త్వాలు ఎప్పుడూ ఉద్భవిస్తుంటాయి.
కారణం పఞ్చభూతానాం తాని సర్వసముద్భవే । కర్మేన్ద్రియాణి పంచైవ పఞ్చ జ్ఞానేన్ద్రియాణి చ
అది ఐదు భూతాలకు కారణం, వాటినుండే అన్నీ ఉద్భవిస్తాయి. అలాగే ఐదు క్రియేంద్రియాలు, ఐదు జ్ఞానేంద్రియాలు కూడా.
మహాభూతాని పఞ్చైవ మనః షోడశమేవ చ । కార్యఞ్చ కారణఞ్చైవ గణోఽయం షోడశాత్మకః
ఐదు మహాభూతాలు, మనస్సు పదహారవదిగా—ఈ పదహారు సమూహం ఫలితంగా, కారణంగా ఉంటుంది.
పరమాత్మా పుమానాద్యో న కార్యం న చ కారణమ్ । ఏవం సముద్భవః శమ్భో సర్వేషామాదిసమ్భవే
పరమాత్మ, ఆది పురుషుడు, ఆయనకు ఫలితమూ లేదు, కారణమూ లేదు. శంభూ, ఈ విధంగా అన్నిటికీ ఆది ఉద్భవం జరుగుతుంది.
సంక్షేపేణ మయా ప్రోక్తస్తవ తత్ర సముద్భవః । వ్రజన్త్వద్య విమానేన కార్యార్థం మమ సత్తమాః
సంక్షిప్తంగా అక్కడి ఉద్భవాన్ని నీకు వివరించాను. ఇప్పుడు, ఉత్తములారా, నా కార్యార్థం కోసం విమానంలో వెళ్లండి.
స్మరణాద్దర్శనం తుభ్యం దాస్యేఽహం విషమే స్థితే । స్మర్తవ్యాహం సదా దేవాః పరమాత్మా సనాతనః
మీరు కష్టంలో ఉన్నప్పుడు నన్ను స్మరించితే, నేను మీకు దర్శనం ఇస్తాను. దేవతలారా, నన్ను ఎప్పుడూ శాశ్వత పరమాత్మగా స్మరించాలి.
ఉభయోః స్మరణాదేవ కార్యసిద్ధిరసంశయమ్ । బ్రహ్మోవాచ ఇత్యుక్త్వా విససర్జాస్మాన్దత్త్వా శక్తీః సుసంస్కృతాః
రెండు వైపులా స్మరణ వల్ల కార్యసిద్ధి నిస్సందేహంగా కలుగుతుంది. బ్రహ్మా ఉవాచ: ఇలా చెప్పి, ఆమె మాకు శక్తులను సమర్పించి, మమ్మల్ని పంపింది.
విష్ణవేఽథ మహాలక్ష్మీం మహాకాలీం శివాయ చ । మహాసరస్వతీం మహ్యం స్థానాత్తస్మాద్విసర్జితాః
విష్ణువుకు మహాలక్ష్మిని, శివుడికి మహాకాళిని, నాకు మహాసరస్వతిని ఇచ్చి, ఆమె తన స్థానంనుండి పంపింది.
స్థలాన్తరం సమాసాద్య తే జాతాః పురుషా వయమ్ । చిన్తయన్తః స్వరూపం తత్ప్రభావం పరమాద్భుతమ్
మేము వేరే స్థలానికి చేరుకుని, మనుషులుగా మారాం. ఆ స్వరూపాన్ని, దాని అద్భుతమైన ప్రభావాన్ని మనసులో ఆలోచించాం.
విమానం తత్సమాసాద్య సంరూఢాస్తత్ర వై త్రయః । న ద్వీపోఽసౌ న సా దేవీ సుధాసిన్ధుస్తథైవ చ
ఆ విమానాన్ని చేరుకుని, మేము ముగ్గురమూ అక్కడ స్థిరపడ్డాం. అది దీవి కాదు, ఆ దేవీ కూడా అక్కడ లేదు, అమృతసముద్రం కూడా లేదు.