ప్రథమజన్మని చాధిగతో మయా తదధునా న విభాతి నవాక్షరః । కథయ మాం మనుమద్య భవార్ణవా- జ్జనని తారయ తారయ తారకే
మొదటి జన్మలో నేను దానిని పొందాను, కానీ ఇప్పుడు ఆ నవాక్షర మంత్రం ప్రకాశించడం లేదు. తల్లి! నేడు ఆ మంత్రాన్ని నాకు చెప్పు. భవసాగరాన్ని దాటేందుకు నన్ను రక్షించు, రక్షించు, ఓ రక్షకుడా!
ఇత్యుక్తా సా తదా దేవీ శివేనాద్భుతతేజసా । ఉచ్చచారామ్బికా మన్త్రం ప్రస్ఫుటం చ నవాక్షరమ్
అలా అడిగినప్పుడు, అద్భుత తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తున్న దేవి అంబికా, ఆ నవాక్షర మంత్రాన్ని స్పష్టంగా ఉచ్చరించింది.
తం గృహీత్వా మహాదేవః పరాం ముదమవాప హ । ప్రణమ్య చరణౌ దేవ్యాస్తత్రైవావస్థితః శివః
ఆ మంత్రాన్ని స్వీకరించిన మహాదేవుడు పరమానందాన్ని పొందాడు. దేవి పాదాలకు నమస్కరించి, అక్కడే నిలిచాడు శివుడు.
జపన్నవాక్షరం మన్త్రం కామదం మోక్షదం తథా । బీజయుక్తం శుభోచ్చారం శఙ్కరస్తస్థివాంస్తదా
కామాలను ప్రసాదించే, మోక్షాన్ని ఇచ్చే, బీజంతో కూడిన, శుభంగా ఉచ్చరించదగిన ఆ నవాక్షర మంత్రాన్ని శంకరుడు అక్కడే నిలబడి జపించాడు.
తం తథాఽవస్థితం దృష్ట్వా శఙ్కరం లోకశఙ్కరమ్ । అవోచం తాం మహామాయాం సంస్థితోఽహం పదాన్తికే
ప్రపంచాలకు మంగళకరుడైన శంకరుని అలా ఉన్నట్లు చూసి, నేను ఆ మహామాయ వద్ద, ఆమె పాదాల దగ్గర నిలబడి మాట్లాడాను.
న వేదాస్త్వామేవం కలయితుమిహాసన్నపటవో యతస్తే నోచుస్త్వాం సకలజనధాత్రీమవికలామ్ । స్వధాభూతా దేవీ సకలమఖహోమేషు విహితా తదా త్వం సర్వజ్ఞా జనని ఖలు జాతా త్రిభువనే
వేదాలు నిన్ను ఇలా పూర్తిగా గ్రహించలేవు. అందుకే, నీవు అన్ని జీవులకు జనని, లోపరహితురాలివని స్పష్టంగా చెప్పలేవు. ప్రతి యజ్ఞంలో నీవే స్వధారూపంగా ఉంటావు. అందుకే, మూడు లోకాలలో నీవే సర్వజ్ఞానమయి తల్లి అయ్యావు.
కర్తాఽహం ప్రకరోమి సర్వమఖిలం బ్రహ్మాణ్డమత్యద్భుతం కోఽన్యోస్తీహ చరాచరే త్రిభువనే మత్తః సమర్థః పుమాన్ । ధన్యోఽస్మ్యత్ర న సంశయః కిల యదా బ్రహ్మాఽస్మి లోకాతిగో మగ్నోఽహం భవసాగరే ప్రవితతే గర్వాభివేశాదితి
ఈ అద్భుతమైన బ్రహ్మాండాన్ని సృష్టించేది నేనే. మూడు లోకాలలో చరాచరములలో నన్ను మించిన శక్తివంతుడు ఎవ్వడూ లేడు. నేను బ్రహ్మగా, లోకాలకు అతీతుడిగా, భవసాగరంలో మునిగిపోయి, గర్వంతో నిండిపోయినవాడిని. ఇది నిస్సందేహంగా నా అదృష్టం.
అద్యాహం తవ పాదపఙ్కజపరాగాదానగర్వేణ వై ధన్యోఽస్మీతి యథార్థవాదనిపుణో జాతః ప్రసాదాచ్చ తే । యాచే త్వాం భవభీతినాశచతురాం ముక్తిప్రదాం చేశ్వరీం హిత్వా మోహకృతం మహార్తినిగడం త్వద్భక్తియుక్తం కురు
ఈ రోజు నీ పద్మపాదాల ధూళివల్ల గర్వం లేకుండా నిజంగా ధన్యుడనయ్యాను. నీ కృపతో నిజమైన మాటలు చెప్పడంలో నైపుణ్యం కలిగాను. భవభయాన్ని తొలగించేవారూ, మోక్షాన్ని ప్రసాదించేవారూ అయిన అమ్మా! మోహం వల్ల కలిగిన బాధలను విడిచి, నన్ను నీ భక్తితో నింపుము.
అతోఽహఞ్చ జాతో విముక్తః కథం స్యాం సరోజాదమేయాత్త్వదావిష్కృతాద్వై । తవాజ్ఞాకరః కిఙ్కరోఽస్మీతి నూనం శివే పాహి మాం మోహమగ్నం భవాబ్ధౌ
నీ వల్లనే నేను కమలంలో పుట్టాను. నీవు చూపినదానివల్లనే వెలిసాను. నీ ఆజ్ఞను పాటించే సేవకుడిని నేను. శివే! భ్రమలో, భవసాగరంలో మునిగిపోయిన నన్ను రక్షించు.
న జానన్తి యే మానవాస్తే వదన్తి ప్రభుం మాం తవాద్యం చరిత్రం పవిత్రమ్ । యజన్తీహ యే యాజకాః స్వర్గకామా న తే తే ప్రభావం విదన్త్యేవ కామమ్
నిన్ను తెలియని మనుషులు నన్ను ప్రభువని, నీ పవిత్రమైన ప్రాచీన స్వభావాన్ని చెబుతారు. ఇక్కడ స్వర్గాన్ని కోరుతూ యజ్ఞాలు చేసే యాజకులు నీ శక్తిని నిజంగా గ్రహించరు.
త్వయా నిర్మితోఽహం విధిత్వే విహారం వికర్తుం చతుర్ధా విధాయాదిసర్గమ్ । అహం వేద్మి కోఽన్యో వివేదాతిమాయే క్షమస్వాపరాధం త్వహఙ్కారజం మే
సృష్టికర్తవైన నీవు నన్ను సృష్టించి, నాలుగు విధాలుగా మొదటి సృష్టిని చేయమని నియమించావు. ఇది నాకు తెలుసు. నీ మహామాయను ఇంకెవరు గ్రహించగలరు? నా అహంకారంతో జరిగిన తప్పును క్షమించు.
శ్రమం యేఽష్టధా యోగమార్గే ప్రవృత్తాః ప్రకుర్వన్తి మూఢాః సమాధౌ స్థితా వై । న జానన్తి తే నామ మోక్షప్రదం వా సముచ్చారితం జాతు మాతర్మిషేణ
అష్టాంగయోగ మార్గంలో శ్రమపడే మూర్ఖులు, ధ్యానంలో స్థిరంగా ఉన్నా, నీ నామాన్ని, అది మోక్షాన్ని ఇస్తుందని కూడా తెలియదు. తల్లి కావాలని ఉద్దేశంతో పలికినప్పటికీ, దాని మహిమను గ్రహించరు.
విచారే పరే తత్త్వసంఖ్యావిధానే పదే మోహితా నామ తే సంవిహాయ । న కిం తే విమూఢా భవాబ్ధౌ భవాని త్వమేవాసి సంసారముక్తిప్రదా వై
పరమతత్త్వాన్ని విచారిస్తూ, తత్వసంఖ్యను లెక్కిస్తూ మాయలో పడిపోయిన వారు నీ నామాన్ని వదిలేస్తారు. వారు భవసాగరంలో మునిగిపోలేదా? భవాని! నీవే సంసార బంధనాల నుంచి విముక్తిని ప్రసాదించేవారు.
పరం తత్త్వవిజ్ఞానమాద్యైర్జనైర్యై- రజే చానుభూతం త్యజన్త్యేవ తే కిమ్ । నిమేషార్ధమాత్రం పవిత్రం చరిత్రం శివా చామ్బికా శక్తిరీశేతి నామ
పురాతనులు పొందిన పరమతత్త్వ జ్ఞానాన్ని అనుభవించినవారు ఎందుకు వదులుతారు? కనీసం కంటిపాప మూసుకునేంత కాలం అయినా, నీ పవిత్రమైన స్వభావం — శివా, అంబికా, శక్తి, ఈశ అనే నామాలతో నిలిచే ఉంటుంది.
న కిం త్వం సమర్థాఽసి విశ్వం విధాతుం దృశైవాశు సర్వం చతుర్ధా విభక్తమ్ । వినోదార్థమేవం విధిం మాం విధాయా- దిసర్గే కిలేదం కరోషీతి కామమ్
నీవు విశ్వాన్ని సృష్టించడంలో అసమర్థురాలివా? నీ దృష్టితో అన్ని నాలుగు విధాలుగా తక్షణమే విభజించగలవు. వినోదార్థంగా నన్ను మొదటి సృష్టికి నియమించావు. అందుకే, నీ ఇష్టప్రకారం నేను ఈ కార్యాన్ని చేస్తున్నాను.
హరిః పాలకః కిం త్వయాఽసౌ మధోర్వా తథా కైటభాద్రక్షితః సిన్ధుమధ్యే । హరః సంహృతః కిం త్వయాఽసౌ న కాలే కథం మే భ్రువోర్మధ్యదేశాత్స జాతః
హరి నీ వల్ల రక్షకుడా? మధు, కైటభులను సముద్ర మధ్యంలో నీవు రక్షించావా? హరుడిని నీవు సమయానికి సంహరించావా? నా కనుబొమ్మల మధ్యభాగం నుండి అతను ఎలా పుట్టాడు?
న తే జన్మ కుత్రాపి దృష్టం శ్రుతం వా కుతః సమ్భవస్తే న కోఽపీహ వేద । కిలాద్యాసి శక్తిస్త్వమేకా భవాని స్వతన్త్రైః సమస్తైరతో బోధితాఽసి
నీ జన్మ ఎక్కడా చూడలేదు, వినలేదు కూడా. నీ ఉద్భవం ఎక్కడనుంచి? ఇక్కడ ఎవ్వరికీ తెలియదు. భవాని! నీవే ఆదిశక్తి, అందరికీ ఆధారముకాని స్వతంత్రురాలివని తెలుసు.
త్వయా సంయుతోఽహం వికర్తుం సమర్థో హరిస్త్రాతుమమ్బ త్వయా సంయుతశ్చ । హరః సమ్ప్రహర్తుం త్వయైవేహ యుక్తః క్షమా నాద్య సర్వే త్వయా విప్రయుక్తాః
నీవు నాకు సృష్టించేందుకు శక్తినిచ్చావు. హరికి రక్షించేందుకు, హరుడికి సంహరించేందుకు నీవే శక్తినిచ్చావు. అమ్మా! నీవు లేనిదే మేమంతా శక్తిలేని వారమే.
యథాఽహం హరిః శఙ్కరః కిం తథాఽన్యే న జాతా న సన్తీహ నో వాఽభవిష్యన్ । న ముహ్యన్తి కేఽస్మింస్తవాత్యన్తచిత్రే వినోదే వివాదాస్పదేఽల్పాశయానామ్
నేను, హరి, శంకరుడు ఉన్నట్లు, ఇతరులు ఇక్కడ పుట్టరు, ఉండరు, భవిష్యత్తులో కూడా ఉండరు. నీ అద్భుతమైన లీలలో, తక్కువ ఆశలున్నవారికి కలహానికి కారణమైన ఈ మాయలో ఎవరు మాయలో పడిపోరా?
అకర్తా గుణస్పష్ట ఏవాద్య దేవో నిరీహోఽనుపాధిః సదైవాకలశ్చ । తథాపీశ్వరస్తే వితీర్ణం వినోదం సుసమ్పశ్యతీత్యాహురేవం విధిజ్ఞాః
ఆదిదేవుడు కర్త కాదు, గుణాలతో స్పష్టంగా కనిపిస్తాడు, నిష్క్రియుడు, ఉపాధిలేనివాడు, ఎప్పుడూ మారని వాడు. అయినా ప్రభువా! ఈ వినోదాన్ని నీవే విస్తరించావు, బాగా చూస్తూ. ఇది విధిని తెలిసినవారు చెబుతారు.
దృష్టాదృష్టవిభేదేఽస్మిన్ప్రాక్త్వత్తో వై పుమాన్పరః । నాన్యః కోఽపి తృతీయోఽస్తి ప్రమేయే సువిచారితే
ఈ కనిపించే, కనిపించని భేదంలో, పరమపురుషుడు నీవలన మాత్రమే ఉద్భవిస్తాడు. జ్ఞేయాన్ని బాగా పరిశీలిస్తే, ఇంకెవ్వరూ, మూడవవాడు లేరు.
న మిథ్యా వేదవాక్యం వై కల్పనీయం కదాచన । విరోధోఽయం మయాఽత్యన్తం హృదయే తు విశఙ్కితః
వేదవాక్యాన్ని ఎప్పుడూ అబద్ధంగా, ఊహగా భావించకూడదు. ఈ విరుద్ధతను నా హృదయంలో చాలా ఆలోచించాను.
ఏకమేవాద్వితీయం యద్బ్రహ్మ వేదా వదన్తి వై । సా కిం త్వం వాప్యసౌ వా కిం సన్దేహం వినివర్తయ
వేదాలు చెప్పిన ఆ ఒక్కటే, ద్వితీయములేని బ్రహ్మ túమేనా, లేక మరెవరైనా వేరేనా? నా సందేహాన్ని తొలగించు.
నిఃసంశయం న మే చేతః ప్రభవత్యవిశఙ్కితమ్ । ద్విత్వైకత్వవిచారేఽస్మిన్నిమగ్నం క్షుల్లకం మనః
నా మనసు పూర్తిగా నిశ్చలంగా లేదు, సందేహం లేకుండా లేదు; ఈ ద్వైతం, అద్వైతం గురించి ఆలోచనలో నా చిన్న మనసు మునిగిపోయింది.
స్వముఖేనాపి సన్దేహం ఛేత్తుమర్హసి మామకమ్ । పుణ్యభోగాచ్చ మే ప్రాప్తా సఙ్గతిస్తవ పాదయోః
నీ స్వయంగా చెప్పిన మాటలతో నా సందేహాన్ని తొలగించాలి; నా పూర్వ పుణ్యఫలంతోనే నీ పాదాలకు చేరే అదృష్టం నాకు లభించింది.
పుమానసి త్వం స్త్రీ వాసి వద విస్తరతో మమ । జ్ఞాత్వాఽహం పరమాం శక్తిం ముక్తః స్యాం భవసాగరాత్
నువ్వు పురుషుడివా, స్త్రీవా? నాకు వివరంగా చెప్పు. నీ పరమశక్తిని తెలుసుకుంటే, ఈ సంసారసాగరంనుండి నేను విముక్తుడవుతాను.
బ్రహ్మణే శ్రీదేవ్యా ఉపదేశవర్ణనమ్ బ్రహ్మోవాచ ఇతి పృష్టా మయా దేవీ వినయావనతేన చ । ఉవాచ వచనం శ్లక్ష్ణమాద్యా భగవతీ హి సా
బ్రహ్మ చెప్పాడు: నేను వినయంగా అడిగినప్పుడు, ఆద్యా భగవతీ మృదువుగా మాట్లాడింది.
దేవ్యువాచ సదైకత్వం న భేదోఽస్తి సర్వదైవ మమాస్య చ । యోఽసౌ సాహమహం యోఽసౌ భేదోఽస్తి మతివిభ్రమాత్
దేవి చెప్పింది: నా కీ, ఇతనికీ ఎప్పుడూ ఏకత్వమే, వేరుదనం లేదు. ఆతనే నేనూ, నేనే అతడూ. మనస్సు మాయ వల్లే వేరుదనం అనిపిస్తుంది.
ఆవయోరన్తరం సూక్ష్మం యో వేద మతిమాన్హి సః । విముక్తః స తు సంసారాన్ముచ్యతే నాత్ర సంశయః
మనిద్దరిమధ్య ఉన్న సూక్ష్మమైన తేడాను ఎవడు తెలుసుకుంటాడో, వాడే నిజమైన జ్ఞాని; వాడు సంసారబంధనాలనుండి తప్పక విముక్తుడవుతాడు.
ఏకమేవాద్వితీయం వై బ్రహ్మ నిత్యం సనాతనమ్ । ద్వైతభావం పునర్యాతి కాల ఉత్పిత్సుసంజ్ఞకే
బ్రహ్మ నిజంగా ఒక్కటే, ద్వితీయములేని, నిత్యమైనది, శాశ్వతమైనది. కాని సృష్టించాలనే సంకల్పం వచ్చినప్పుడు ద్వైతం మళ్లీ కనిపిస్తుంది.