భవ్యం కృతం మహారాజ మానితోఽయం త్వయా మునిః । యాయావరకులోత్పనో వాసుకేర్భగినీసుతః
ఓ మహారాజా, నీవు పుణ్యమైన కార్యం చేసావు. నీవు వాసుకి అక్క కుమారుడైన, యాయావర వంశంలో జన్మించిన ఈ మునిని గౌరవించావు.
స్వస్తి తేఽస్తు మహాబాహో భారతం సకలం శ్రుతమ్ । దానాని బహు దత్తాని పూజితా మునయస్తథా
నీకు శుభం కలగాలి, ఓ మహాబాహువంతుడా! నీవు భరత వంశపు కథ అంతా వినావు, అనేక దానాలు ఇచ్చావు, మునులను గౌరవించావు.
కృతేన సుకృతేనాపి న పితా స్వర్గతిం గతః । పావితం న కులం కృత్స్నం త్వయా భూపతిసత్తమ
ఎన్ని పుణ్యకార్యాలు చేసినా, తండ్రికి స్వర్గప్రాప్తి కలగలేదు. నీ చేత వంశమంతా పవిత్రం కాలేదు, ఓ రాజశ్రేష్ఠా.
దేవ్యాశ్చాయతనం భూప విస్తీర్ణం కురు భక్తితః । యేన వై సకలా సిద్ధిస్తవ స్యాజ్జనమేజయ
ఓ రాజా, నీవు భక్తితో దేవికి విస్తృతమైన ఆలయం నిర్మించు. అలా చేస్తే, జనమేజయా, నీకు అన్ని విజయాలు లభిస్తాయి.
పూజితా పరయా భక్త్యా శివా సకలదా సదా । కులవృద్ధిం కరోత్యేవ రాజ్యం చ సుస్థిరం సదా
శివాదేవిని పరమభక్తితో పూజిస్తే, ఆమె ఎల్లప్పుడూ అన్ని శుభఫలితాలు ఇస్తుంది, వంశాన్ని అభివృద్ధి చేస్తుంది, రాజ్యాన్ని స్థిరంగా ఉంచుతుంది.
దేవీమఖం విధానేన కృత్వా పార్థివసత్తమ । శ్రీమద్భాగవతం నామ పురాణం పరమం శృణు
ఓ రాజశ్రేష్ఠా, నీవు నియమానుసారం దేవీ యజ్ఞం నిర్వహించిన తరువాత, ఇప్పుడు శ్రీమద్భాగవతం అనే పరమ పురాణాన్ని విను.
త్వామహం శ్రావయిష్యామి కథాం పరమపావనీమ్ । సంసారతారిణీం దివ్యాం నానారససమాహృతామ్
నేను నీకు అత్యంత పవిత్రమైన, సంసారాన్ని దాటించే, దివ్యమైన, అనేక రసాలతో నిండిన కథను వినిపిస్తాను.
న శ్రోతవ్యం పరం చాస్మాత్పురాణాద్విద్యతే భువి । నారాధ్యం విద్యతే రాజన్దేవీపాదామ్బుజాదృతే
ఈ పురాణం కన్నా గొప్పది, వినదగినది భూమిపై లేదు, ఓ రాజా! దేవీ పాదపద్మాలను తప్ప మరొకటి పూజించదగినది లేదు.
తే సభాగ్యాః కృతప్రజ్ఞా ధన్యాస్తే నృపసత్తమ । యేషాం చిత్తే సదా దేవీ వసతి ప్రేమసంకులే
ఎవరెవరి హృదయాల్లో ప్రేమతో దేవి ఎల్లప్పుడూ నివసిస్తుందో, వారు అదృష్టవంతులు, జ్ఞానులు, ధన్యులు, ఓ రాజశ్రేష్ఠా!
సుదుఃఖితాస్తే దృశ్యన్తే భువి భారత భారతే । నారాధితా మహామాయా యైర్జనైశ్చ సదామ్బికా
ఓ భారతా, ఈ భూమిపై మహామాయ అయిన అంబికను ఎప్పుడూ పూజించని వారు, గొప్ప బాధతో కనిపిస్తారు.
బ్రహ్మాదయః సురాః సర్వే యదారాధనతత్పరాః । వర్తన్తే సర్వదా రాజంస్తాం న సేవేత కో జనః
ఓ రాజా! బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలు అందరూ ఎప్పుడూ ఆ దేవిని భక్తితో ఆరాధిస్తూ ఉంటారు. అలాంటి తల్లిని సేవించని వారు ఎవరు ఉంటారు?
య ఇదం శృణుయాన్నిత్యం సర్వాన్కామానవాప్నుయాత్ । భగవత్యా సమాఖ్యాతం విష్ణవే యదనుత్తమమ్
ఈ గొప్ప విషయాన్ని ఎవరు ప్రతిరోజూ వినితే, ఆ దేవి విష్ణువుకు చెప్పినట్లు, వారు కోరుకున్న అన్ని కోరికలు నెరవేరతాయి.
తేన శ్రుతేన తే రాజంశ్చిత్తే శాన్తిర్భవిష్యతి । పితౄణాం చాక్షయః స్వర్గః పురాణశ్రవణాద్భవేత్
ఓ రాజా! ఈ కథను వినడం వలన నీ మనసులో శాంతి కలుగుతుంది. ఈ పురాణాన్ని వినడం వలన నీ పితృదేవతలకు ఎప్పటికీ తరుగని స్వర్గం లభిస్తుంది.
భువనేశ్వరీవర్ణనమ్ జనమేజయ ఉవాచ - భగవన్ భవతా ప్రోక్తం యజ్ఞమమ్బాభిధం మహత్ । సా కా కథం సముత్పన్నా కుత్ర కస్మాచ్చ కింగుణా
జనమేజయుడు ఇలా అడిగాడు — ప్రభూ! మీరు అంబా అనే మహాయజ్ఞాన్ని వివరించారు. ఆ తల్లి ఎవరు? ఆమె ఎలా పుట్టింది? ఎక్కడ, ఎందుకు, ఏ లక్షణాలతో జన్మించింది?
కీదృశశ్చ మఖస్తస్యాః స్వరూపం కీదృశం తథా । విధానం విధివద్బ్రూహి సర్వజ్ఞోఽసి దయానిధే
ఆమె యజ్ఞం ఎలా ఉంటుంది? దాని స్వరూపం ఏమిటి? దాన్ని ఎలా నిర్వహించాలో, మీరు అన్నీ తెలుసు కదా, దయచేసి నాకు వివరంగా చెప్పండి.
బ్రహ్మాణ్డస్య తథోత్పత్తిం వద విస్తరతస్తథా । యథోక్తం యాదృశం బ్రహ్మన్నఖిలం వేత్సి భూసుర
ఈ బ్రహ్మాండం ఎలా పుట్టిందో కూడా, మీరు చెప్పినట్లు, పూర్తిగా నాకు వివరంగా చెప్పండి. మీరు అన్నీ తెలిసినవారు కదా, మహర్షీ!
బ్రహ్మా విష్ణుశ్చ రుద్రశ్చ త్రయో దేవా మయా శ్రుతాః । సృష్టిపాలనసంహారకారకాః సగుణాస్త్వమీ
బ్రహ్మ, విష్ణువు, రుద్రుడు — ఈ ముగ్గురు దేవతలు సృష్టి, పరిపాలన, లయ కార్యాలు చేస్తారని నేను విన్నాను. వీరు గుణాలతో కూడినవారు.
స్వతన్త్రాస్తే మహాత్మానః పారాశర్య వదస్వ మే । ఆహోస్విత్పరతన్త్రాస్తే శ్రోతుమిచ్ఛామి సామ్ప్రతమ్
పారాశర్య మహర్షీ! ఆ మహాత్ములు స్వతంత్రులా? లేక ఇంకెవరి ఆధీనంలో ఉన్నారా? ఇది నేను తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నాను.
మృత్యుధర్మాశ్చ తే నో వా సచ్చిదానన్దరూపిణః । అధిభూతాదిభిర్యుక్తా న వా దుఃఖైస్త్రిధాత్మకైః
వారు మరణానికి, విధికి లోబడినవారా? లేక సచ్చిదానంద స్వరూపులా? భూతాదులతో కలిసివున్నారా? లేక మూడు రకాల బాధలకు గురికాకుండా ఉన్నారా?
కాలస్య వశగా నో వా తే సురేంద్రా మహాబలాః । కథం తే వై సముత్పన్నా కస్మాదితి చ సంశయః
ఆ మహాబలశాలి దేవేంద్రులు కాలానికి లోబడినవారా, కాదునా? వారు ఎలా పుట్టారు? ఎందుకు పుట్టారు? ఇదే నా సందేహం.
హర్షశోకయుతాస్తే వై నిద్రాలస్యసమన్వితాః । సప్తధాతుమయాస్తేషాం దేహాః కిం వాన్యథా మునే
వారు సంతోషం, దుఃఖం అనుభవిస్తారా? నిద్ర, అలసట కలిగి ఉంటారా? వారి శరీరాలు ఏడు ధాతువులతో తయారయ్యాయా, లేక వేరేలా ఉన్నాయా, మునివరా?
కైర్ద్రవ్యైర్నిర్మితాస్తే వై కైర్గుణైరిన్ద్రియైస్తథా । భోగశ్చ కీదృశస్తేషాం ప్రమాణమాయుషస్తథా
వారు ఏ పదార్థాలతో తయారయ్యారు? ఏ లక్షణాలు, ఇంద్రియాలు కలిగి ఉన్నారు? వారికి ఎలాంటి అనుభవాలు ఉంటాయి? వారి ఆయుషు ఎంత?
నివాసస్థానమప్యేషాం విభూతిం చ వదస్వ మే । శ్రోతుమిచ్ఛామ్యహం బ్రహ్మన్ విస్తరేణ కథామిమామ్
వారికి నివాస స్థలాలు ఎక్కడ? వారి వైభవం ఎలా ఉంటుంది? బ్రహ్మన్! ఈ కథను నాకు పూర్తిగా వివరంగా చెప్పండి.
వ్యాస ఉవాచ - దుర్గమః ప్రశ్నభారోఽయం కృతో రాజంస్త్వయాఽధునా । బ్రహ్మాదీనాం సముత్పత్తిః కస్మాదితి మహామతే
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు — రాజా! బ్రహ్మ మొదలైన వారి ఉద్భవం, ఎందుకు పుట్టారు అనే విషయాన్ని అడగడం చాలా క్లిష్టమైన ప్రశ్న.
ఏతదేవ మయా పూర్వం పృష్టోఽసౌ నారదో మునిః । విస్మితః ప్రత్యువాచేదముత్థితః శృణు భూపతే
ఇలాంటి ప్రశ్నను నేను కూడా ముందుగా నారద మహర్షిని అడిగాను. ఆయన ఆశ్చర్యపడి, లేచి, ఇలా సమాధానం చెప్పాడు. విను రాజా!
కస్మింశ్చ సమయే చాహం గఙ్గాతీరే స్థితం మునిమ్ । అపశ్యం నారదం శాన్తం సర్వజ్ఞం వేదవిత్తమమ్
ఒకసారి, గంగా తీరంలో శాంతంగా నిలబడి ఉన్న, అన్నీ తెలిసిన, వేదాలలో నిపుణుడైన నారద మహర్షిని నేను చూశాను.
దృష్ట్వాహం ముదితో భూత్వా పాదయోరపతం మునేః । తేజాజ్ఞప్తః సమీపేఽస్య సంవిష్టశ్చ వరాసనే
ఆయనను చూసి ఆనందంతో ఆయన పాదాలకు నమస్కరించాను. ఆయన అనుమతితో, ఆయన దగ్గర మంచి ఆసనంపై కూర్చున్నాను.
శ్రుత్వా కుశలవార్తాం వై తమపృచ్ఛం విధేః సుతమ్ । నిర్విష్టం జాహ్నవీతీరే నిర్జనే సూక్ష్మవాలుకే
ఆయన క్షేమవార్తలు చెప్పిన తర్వాత, బ్రహ్మ కుమారుడైన నారదుని, జాహ్నవీ తీరంలో ఒంటరిగా, సున్నితమైన ఇసుకపై ధ్యానంలో ఉన్నప్పుడు అడిగాను.
మునేఽతివితతస్యాస్య బ్రహ్మాణ్డస్య మహామతే । కః కర్తా పరమః ప్రోక్తస్తన్మే బ్రూహి విధానతః
ఓ మహర్షీ, ఈ విస్తారమైన బ్రహ్మాండంలో పరమ సృష్టికర్తగా ఎవరు చెప్పబడతారు? దయచేసి నాకు వివరంగా చెప్పండి.
కస్మాదేతత్సముత్పన్నం బ్రహ్మాణ్డం మునిసత్తమ । అనిత్యం వా తథా నిత్యం తదాచక్ష్వ ద్విజోత్తమ
ఓ మునిశ్రేష్ఠా, ఈ బ్రహ్మాండం ఏది నుండి పుట్టింది? ఇది శాశ్వతమా, లేక నశ్వరమా? దయచేసి నన్ను వివరంగా తెలియజేయండి.