సర్వవిద్యానిధిర్జాతౌ ధర్మిష్ఠోఽస్త్రవిదాం వరః । ధర్మస్య వక్తా కర్త్తా చ రైవతో నామ వీర్యవాన్
అన్ని విద్యలకు నిలయమైన, ధర్మబద్ధుడైన, ఆయుధ విద్యలో నిపుణుడైన, ధర్మాన్ని చెప్పేవాడూ, ఆచరించేవాడూ, పరాక్రమశాలి అయిన వాడిని 'రైవతుడు' అని పిలిచారు.
నియుక్తవానథ బ్రహ్మా రైవతం మానవే పదే । మన్వన్తరాధిపః శ్రీమాన్గాం శశాస స ధర్మతః
తర్వాత బ్రహ్మదేవుడు రైవతుని మనువు పదవికి నియమించాడు. ఆ మహిమాన్వితుడు, మన్వంతరానికి అధిపతిగా, ధర్మబద్ధంగా పాలించాడు.
ఇత్థం దేవ్యాః ప్రభావోఽయం సంక్షేపేణోపవర్ణితః । పురాణస్య చ మాహాత్మ్యం కో వక్తుం విస్తరాత్క్షమః
ఇలా దేవీ మహిమను సంక్షిప్తంగా వివరించాను. ఈ పురాణ మహాత్మ్యాన్ని పూర్తిగా వివరించగలవాడు ఎవరు?
సూత ఉవాచ। కుంభయోనిస్తు మాహాత్మ్యం విధిం భాగవతస్య చ । శ్రుత్వా కుమారం చాభ్యర్చ్య స్వాశ్రమం పునరాయయౌ
సూతుడు చెప్పెను: కుంభజన్ముడి నుండి భాగవత మహిమను, విధిని విని, కుమారుని పూజించి, తన ఆశ్రమానికి తిరిగి వెళ్లాడు.
ఇదం మయా భాగవతస్య విప్రా మాహాత్మ్యముక్తం భవతాం సమక్షమ్ । శృణోతి భక్త్యా పఠతీహ భోగాన్భుక్త్వాఽఖిలాన్ముక్తిముపైతి చాంతే
బ్రాహ్మణులారా! నేను మీ ముందే భాగవత మహిమను వివరించాను. ఎవరు దీనిని భక్తితో వింటారో, పఠిస్తారో, వారు అన్ని భోగాలు అనుభవించి, చివరికి మోక్షాన్ని పొందుతారు.
అథ పఞ్చమోఽధ్యాయః ఋషయ ఊచుః। సూత సూత మహాభాగ శ్రుతం మాహాత్మ్యముత్తమమ్ । అధునా శ్రోతుమిచ్ఛామః పురాణశ్రవణే విధిమ్
ఋషులు పలికిరి: సూతమహాశయా! మేము ఈ మహత్తరమైన మహిమను విన్నాము. ఇప్పుడు పురాణ శ్రవణానికి విధిని వినాలని కోరుకుంటున్నాము.
సూత ఉవాచ। శ్రూయతాం మునయః సర్వే పురాణశ్రవణే విధిమ్ । నరాణాం శృణ్వతాం యేన సిద్ధిః స్యాత్సార్వకామికీ
సూతుడు చెప్పెను: మునులారా! మీరు అందరూ పురాణ శ్రవణ విధిని వినండి. దీని ద్వారా విన్నవారికి అన్ని కోరికలు నెరవేరతాయి.
ఆదౌ దైవజ్ఞమాహూయ ముహూర్తం కల్పయేత్సుధీః । ఆరభ్య శుచిమాసం తు మాసషట్కం శుభావహమ్
ముందుగా ఒక జ్యోతిష్కుడిని పిలిపించి, శుభముహూర్తాన్ని నిర్ణయించాలి. పవిత్రమైన నెలలో ప్రారంభించి, ఆరు నెలలు కొనసాగించాలి. ఇది శుభాన్ని కలిగిస్తుంది.
హస్తాశ్విమూలపుష్యర్క్షే బ్రహ్మమైత్రేన్దువైష్ణవే । సత్తిథౌ శుభవారే చ పురాణశ్రవణం శుభమ్
హస్త, అశ్విని, మూల, పుష్య, బ్రహ్మ, మైత్ర, ఇంద్ర, వైష్ణవ నక్షత్రాలలో, శుభతిథి, శుభవారాలలో పురాణ శ్రవణం చేయడం మంగళకరం.
గురుభాద్వేద౪వేదా౪బ్జ౧శరాం౫గా౬బ్ధి౪గుణైః౪క్రమాత్ । ధర్మాప్తిరిన్దిరాప్రాప్తిః కథాసిద్ధిః పరం సుఖమ్
గురు, భద్ర, వేద, అబ్జ, శారంగ, అభిధి లక్షణాల ప్రకారం, ధర్మాన్ని, ఐశ్వర్యాన్ని, కథా ఫలితాన్ని, పరమానందాన్ని పొందుతారు.
పీడాఽథ భూపతిభయం జ్ఞానప్రాప్తిః క్రమాత్ఫలమ్ । పురాణశ్రవణే చక్రం శోధయేచ్ఛివభాషితమ్
తర్వాత బాధలు తొలగిపోవడం, రాజభయం పోవడం, జ్ఞానం లభించడం వంటి ఫలితాలు వరుసగా కలుగుతాయి. పురాణ శ్రవణంలో శివుడు చెప్పినట్టు వలయాన్ని శుద్ధి చేయాలి.
అథవా ప్రీతయే దేవ్యా నవరాత్రచతుష్టయే । శృణుయాదన్యమాసేఽపి తిథివారర్క్షశోధితే
లేదా దేవీ సంతోషానికి నవరాత్రి నాలుగు పర్వదినాల్లో, లేదా ఏ నెలలోనైనా, తిథి, వార, నక్షత్రాలను పరిశుద్ధం చేసి వినవచ్చు.
సంభారం తాదృశం కార్యం వివాహాదౌ చ యాదృశమ్ । నవాహ్యజ్ఞే చాప్యస్మిన్విధేయం యత్నతో బుధైః
వివాహాది కార్యాలలో చేసే ఏర్పాట్లను ఇక్కడ కూడా చేయాలి. ఈ యజ్ఞంలో జ్ఞానులు జాగ్రత్తగా అవసరమైన పనులన్నీ నిర్వహించాలి.
సహాయా బహవః కార్యా దమ్భలోభవివర్జితాః । చతురాశ్చ వదాన్యాశ్చ దేవీభక్తిపరా నరాః
అనేక సహాయకులు ఉండాలి. వారు మాయ, లోభం లేని వారు, చురుకైనవారు, ఉదారులు, దేవీ భక్తి పరాయణులు కావాలి.
ప్రేష్యా యత్నేన వార్తేయం దేశే దేశే జనే జనే । ఆగన్తవ్యమిహావశ్యం కథా దేవ్యా భవిష్యతి
ప్రతి ప్రాంతంలో, ప్రతి మనిషిలో ఈ వార్తను దూతలు శ్రద్ధగా ప్రచారం చేయాలి. అందరూ తప్పక రాగలరు, ఎందుకంటే దేవీ కథ ఇక్కడ జరుగుతుంది.
సౌరాశ్చ గాణపత్యాశ్చ శైవాః శాక్తాశ్చ వైష్ణవాః । సర్వేషామపి సేవ్యేయం యతో దేవాః సశక్తయః
సౌరులు, గణపత్యులు, శైవులు, శాక్తులు, వైష్ణవులు — అందరూ పాల్గొనాలి. ఎందుకంటే ఇక్కడ దేవతలు, వారి శక్తులతో కూడి పూజించబడతారు.
శ్రీమద్దేవీభాగవతపీయూషరసలోలుపైః । ఆగంతవ్యం విశేషేణ కథార్థం ప్రేమతత్పరైః
శ్రీదేవీ భాగవతము అమృతస్వరూపమైన కథను ఆసక్తిగా కోరేవారు, ప్రేమతో కథను వినాలనుకునేవారు ప్రత్యేకంగా రావాలి.
బ్రాహ్మణాద్యాశ్చ యే వర్ణాః స్త్రియశ్చాశ్రమిణస్తథా । సకామాశ్చాపి నిష్కామాః పాతవ్యం తైః కథామృతమ్
బ్రాహ్మణులు మొదలుకొని అన్ని వర్ణాలవారు, స్త్రీలు, ఆశ్రమస్థులు, కోరికలు ఉన్నవారు, కోరికలేని వారు — అందరూ ఈ కథామృతాన్ని ఆస్వాదించాలి.
నావకాశః కదాచిత్స్యాన్నవాహశ్రవణేఽపి తైః । ఆగంతవ్యం యథాకాలం యజ్ఞే పుణ్యా క్షణస్థితిః
వారు తినే విషయాన్ని వినే అవకాశం కూడా ఎప్పుడూ ఉండకూడదు. యజ్ఞానికి వారు తగిన సమయానికి రావాలి. అక్కడ వారు ఉండే సమయం పవిత్రమైన క్షణం మాత్రమే కావాలి.
వినయేనైవ కర్త్తవ్యమేవమాకారణం నృణామ్ । ఆగతానాం చ కర్త్తవ్యం వాసస్థానం యథోచితమ్
ఇలాంటి విషయాలు మనుషుల విషయంలో వినయంగా చేయాలి. వచ్చిన వారికి తగిన విధంగా వసతి ఏర్పాట్లు చేయాలి.
కథాస్థానం ప్రకర్త్తవ్యం భూమౌ మార్జనపూర్వకమ్ । లేపనం గోమయేనాథ విశాలాయాం మనోరమమ్
కథ చెప్పే స్థలం నేలపై ముందుగా శుభ్రంగా చేసి, ఆపై గోమయం తో పూసి, విశాలంగా, అందంగా ఉండేలా సిద్ధం చేయాలి.
కార్యస్తు మణ్డపో రమ్యో రంభాస్తంభోపశోభితః । వితానముపరిష్ఠాత్తు పతాకాధ్వజ రాజితః
అక్కడ ఒక అందమైన మండపం నిర్మించాలి. అది అరటి కాండాలతో అలంకరించాలి. పైభాగంలో తగినట్లు పందిరి, జెండాలు, పట్టాకాలు ఏర్పాటు చేయాలి.
వక్తుశ్చైవాసనం దివ్యం సుఖాస్తరణసంయుతమ్ । రచితవ్యం ప్రయత్నేన ప్రాఙ్ముఖం వాప్యుదఙ్ముఖమ్
కథ చెప్పేవారికి మృదువైన పరుపులతో కూడిన దివ్యాసనం తూర్పు లేదా ఉత్తర దిశగా జాగ్రత్తగా ఏర్పాటు చేయాలి.
యథోచితాని కుర్వీత శ్రోతౄణామాసనాని చ । నృణాం చైవాథ నారీణాం కథాశ్రవణహేతవే
కథ వినేవారు, పురుషులు మరియు మహిళలు అందరికీ తగినట్లు ఆసనాలు ఏర్పాటు చేయాలి.
వాగ్మీ దాంతశ్చ శాస్త్రజ్ఞో దేవ్యారాధనతత్పరః । దయాలునిస్పృహో దక్షో ధీరో వక్తోత్తమో మతః
కథ చెప్పేవాడు వాగ్మి, దంతుడు, శాస్త్రజ్ఞుడు, దేవిని భక్తిగా పూజించేవాడు, దయగలవాడు, ఆసక్తి లేనివాడు, నైపుణ్యం కలవాడు, స్థిరమైన మనస్సు కలవాడై ఉండాలి.
బ్రహ్మణ్యో దేవతాభక్తః కథారసపరాయణః । ఉదారోఽలోలుపో నమ్రః శ్రోతా హింసాదివర్జితః
కథ వినేవాడు బ్రహ్మను భజించేవాడు, దేవతలకు భక్తుడు, కథలో తాత్పర్యాన్ని గ్రహించేవాడు, ఉదారుడు, లోభం లేనివాడు, వినయంగా ఉండేవాడు, హింస వంటి దుష్ప్రవర్తనలు లేనివాడై ఉండాలి.
పాఖణ్డనిరతో లుబ్ధః స్త్రైణో ధర్మధ్వజస్తథా । నిష్ఠురః క్రోధనో వక్తా దేవీయజ్ఞే న శస్యతే
పక్కదారి పట్టినవాడు, లోభి, కామగుణంతో ఉన్నవాడు, మాయాచారి, కఠినుడు, కోపిష్టుడు అయినవాడు దేవి యజ్ఞంలో కథ చెప్పేవాడిగా ఉండకూడదు.
సంశయచ్ఛేదనాయైక: పణ్డితశ్చ తథాగుణః । శ్రోతృబోధకృదవ్యగ్రః కార్య్యో వక్తుః సహాయకృత్
సందేహాలు తొలగించేందుకు విద్యావంతుడు, మంచి లక్షణాలు కలవాడు, శ్రోతలకు బోధించేవాడు, మనస్సు చంచలత లేనివాడు, కథకునికి సహాయపడే వ్యక్తి ఉండాలి.
ముహూర్తం దివసాదర్వాగ్వక్తృశ్రోతాదిభిర్జనైః । కర్త్తవ్యం క్షౌరకర్మాది తతో నియమకల్పనమ్
ఉత్తమమైన సమయంలో, కథకుడు, శ్రోతలు మరియు ఇతరులు తలకట్టు వంటి శౌచకర్మలు చేసి, ఆ తర్వాత నియమాలు పాటించాలి.
అరుణోదయవేలాయాం స్నాయాచ్ఛౌచం విధాయ చ । సంధ్యా తర్పణకార్యం చ నిత్యం సంక్షేపతశ్చరేత్
అరుణోదయ సమయానికి స్నానం చేసి, శుద్ధి జరిపి, ప్రతిరోజూ సంధ్యావందనం, తర్పణాది కర్మలు సంక్షిప్తంగా చేయాలి.