సముత్తిష్ఠతు తన్వఙ్గీ వ్రతచర్యాప్రభావతః । ధర్మ ఉవాచ విశ్వావసుసుతాం కన్యాం దేవదూత యదీచ్ఛసి
వ్రతశక్తితో, ఆ సన్నగా ఉన్న యువతి లేచి నిలబడాలి. ధర్ముడు ఇలా అన్నాడు: ఓ దివ్యదూతా! నీవు విశ్వావసు కుమార్తెను కోరుకుంటే,
ఉత్తిష్ఠత్వాయుషోఽర్ధేన రురుం గత్వా త్వమర్పయ । రాజోవాచ ఏవముక్తస్తతో గత్వా జీవయిత్వా ప్రమద్వరామ్
ఆమె రురువు ఆయుష్షులో సగంతో లేచి నిలబడాలి; నీవు వెళ్లి ఆమెను రురువుకు అప్పగించు. రాజు ఇలా అన్నాడు: ఆ మాటలు విని, అతడు వెళ్లి ప్రమద్వరను బ్రతికించాడు.
రురోః సమర్పయామాస దేవదూతస్త్వరాన్వితః । తతః శుభేఽహ్ని విధినా రురుణాపి వివాహితా
దివ్యదూత వేగంగా ప్రమద్వరను రురువుకు అప్పగించాడు. ఆ తరువాత శుభదినంలో, విధిగా రురు ఆమెను పెళ్లి చేసుకున్నాడు.
ఇత్థం చోపాయయోగేన మృతాప్యుజ్జీవితా తదా । ఉపాయస్తు ప్రకర్తవ్యః సర్వథా శాస్త్రసమ్మతః
ఇలా ఈ ఉపాయంతో, మరణించినవారు కూడా బ్రతికారు. ఈ విధానాన్ని ఎప్పుడూ శాస్త్రానుసారం చేయాలి.
మణిమన్త్రౌషధీభిశ్చ విధివత్ప్రాణరక్షణే । ఇత్యుక్త్వా సచివాన్ రాజా కల్పయిత్వా సురక్షకాన్
మణులు, మంత్రాలు, ఔషధాలతో నియమంగా ప్రాణాలను కాపాడాలి. ఇలా చెప్పి, రాజు మంత్రులను నియమించి, రక్షకులను ఏర్పాటుచేశాడు.
కారయిత్వాథ ప్రాసాదం సప్తభూమికముత్తమమ్ । ఆరురోహోత్తరాసూనుః సచివైః సహ తత్క్షణమ్
అతడు అద్భుతంగా ఏడు అంతస్తుల ప్రాసాదాన్ని కట్టించించాడు. ఆ సమయంలో, రాజుని కుమారుడు మంత్రులతో కలిసి దానిలోకి ఎక్కాడు.
మణిమన్త్రధరాః శూరాః స్థాపితాస్తత్ర రక్షణే । ప్రేషయామాస భూపాలో మునిం గౌరముఖం తతః
మణులు, మంత్రాలు ధరించిన ధైర్యవంతులు అక్కడ రక్షణ కోసం నిలిపారు. ఆ తరువాత రాజు గౌరముఖ మునిని పంపించాడు.
ప్రసాదార్థం సేవకస్య క్షమస్వేతి పునః పునః । బ్రాహ్మణాన్సిద్ధమన్త్రజ్ఞాన్ రక్షణార్థమితస్తతః
సేవకుని అనుగ్రహం కోసం, పదే పదే క్షమించమని అడిగాడు. సిద్ధమైన మంత్రజ్ఞులైన బ్రాహ్మణులను అక్కడ రక్షణ కోసం పంపించాడు.
మన్త్రిపుత్రః స్థితస్తత్ర స్థాపయామాస దన్తినః । న కశ్చిదారుహేత్తత్ర ప్రాసాదే చాతిరక్షితే
మంత్రిపుత్రుడు అక్కడ ఉండగా, ఏనుగులను కూడా రక్షణ కోసం పెట్టారు. ఆ ప్రాసాదంలో ఎవరూ ప్రవేశించలేరు, అది బాగా కాపాడబడింది.
వాతోఽపి న చరేత్తత్ర ప్రవేశే వినివార్యతే । భక్ష్యభోజ్యాదికం రాజా తత్రస్థశ్చ చకార సః
అక్కడ గాలీ కూడా ప్రవేశించలేదు; ప్రవేశాన్ని పూర్తిగా ఆపారు. రాజు అక్కడ ఉండి భోజనం, తినుబండారాలు అన్నీ ఏర్పాటుచేశాడు.
స్తానసన్ధ్యాదికం కర్మ తత్రైవ వినివర్త్య చ । రాజకార్యాణి సర్వాణి తత్రస్థశ్చాకరోన్నృపః
అక్కడే పూజలు, సంధ్యాదిక కర్మలు అన్నీ నిర్వహించారు. రాజు అక్కడే ఉండి అన్ని రాజకార్యాలు నిర్వహించాడు.
మన్త్రిభిః సహ సమ్మన్త్ర్య గణయన్దివసానపి । కశ్చిచ్చ కశ్యపో నామ బ్రాహ్మణో మన్త్రిసత్తమః
మంత్రులతో కలిసి చర్చిస్తూ, రోజులను లెక్కించేవాడు. అక్కడ కశ్యప అనే మంత్రుల్లో శ్రేష్ఠుడైన ఒక బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు.
శుశ్రావ చ తథా శాపం ప్రాప్తం రాజ్ఞా మహాత్మనా । స ధనార్థీ ద్విజశ్రేష్ఠః కశ్యపః సమచిన్తయత్
ఆ మహాత్ముడైన రాజు శాపగ్రస్తుడయ్యాడని విన్నాడు. ధనాన్ని కోరుతూ, ద్విజులలో శ్రేష్ఠుడైన కశ్యపుడు ఇలా ఆలోచించాడు.
వ్రజామి తత్ర యత్రాస్తే శప్తో రాజా ద్విజేన హ । ఇతి కృత్వా మతిం విప్రః స్వగృహాన్నిఃసృతః పథి
ఆ బ్రాహ్మణుడు—రాజును బ్రాహ్మణుడు శపించిన చోటికి నేను వెళ్ళాలి అని నిర్ణయించుకుని, తన ఇంటి నుండి బయటకు వచ్చి, మార్గంలో ప్రస్థానం ప్రారంభించాడు.
కశ్యపో మన్త్రవిద్విద్వాన్ధనార్థీ మునిసత్తమః
మంత్రజ్ఞుడూ, విద్యావంతుడూ, మునులలో శ్రేష్ఠుడూ అయిన కశ్యపుడు ధనాన్ని ఆశిస్తూ—
పరీక్షిన్మరణమ్ సూత ఉవాచ తస్మిన్నేవ దినే నామ్నా తక్షకస్తం నృపోత్తమమ్ । శప్తం జ్ఞాత్వా గృహాత్తూర్ణం నిఃసృతః పురుషోత్తమః
సూతుడు చెప్పాడు: అదే రోజున, తక్షకుడు అనే నాగుడు, ఆ మహారాజు శపించబడ్డాడని తెలుసుకుని, వెంటనే తన ఇల్లు విడిచి బయటకు వచ్చాడు.
వృద్ధబ్రాహ్మణవేషేణ తక్షకః పథి నిర్గతః । అపశ్యత్కశ్యపం మార్గే వ్రజన్తం నృపతిం ప్రతి
తక్షకుడు వృద్ధ బ్రాహ్మణ వేషంలో మార్గంలో బయలుదేరాడు. ఆ సమయంలో, రాజును దర్శించేందుకు వెళ్ళుతున్న కశ్యపుణ్ణి ఆయన చూసాడు.
తమపృచ్ఛత్పన్నగోఽసౌ బ్రాహ్మణం మన్త్రవాదినమ్ । క్వ భవాంస్త్వరితో యాతి కిఞ్చ కార్యం చికీర్షతి
ఆ నాగుడు, మంత్రజ్ఞుడైన బ్రాహ్మణుని అడిగాడు: 'భగవన్! మీరు ఇంత త్వరగా ఎక్కడికి వెళ్తున్నారు? ఏ పని చేయాలని ఉద్దేశిస్తున్నారు?'
కశ్యప ఉవాచ పరీక్షితం నృపశ్రేష్ఠం తక్షకశ్చ ప్రధక్ష్యతి । తత్రాహం త్వరితో యామి నృపం కర్తుమపజ్వరమ్
కశ్యపుడు అన్నాడు: 'నాగుడైన తక్షకుడు, నృపశ్రేష్ఠుడైన పరిచితుని కాల్చబోతున్నాడు. అందుకే నేను త్వరగా వెళ్ళి ఆ రాజును బాధల నుండి విముక్తి చేయాలనుకుంటున్నాను.'
మన్త్రోఽస్తి మమ విప్రేన్ద్ర విషనాశకరః కిల । జీవయిష్యామ్యహం తం వై జీవితవ్యేఽధునా కిల
'నాకు విషాన్ని తొలగించే మంత్రం ఉంది, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా! ఇప్పుడు అతనికి బ్రతికే కాలం కాబట్టి, నేను అతనిని మళ్ళీ బ్రతికిస్తాను.'
తక్షక ఉవాచ అహం స పన్నగో బ్రహ్మంస్తం ధక్ష్యామి మహీపతిమ్ । నివర్తస్వ న శక్తస్త్వం మయా దష్టం చికిత్సితుమ్
తక్షకుడు అన్నాడు: 'బ్రాహ్మణా! నేను ఆ నాగుడిని, ఆ రాజును కాల్చబోతున్నాను. వెనక్కి తిరిగి వెళ్ళు; నా కాటు తగిలినవారిని నువ్వు చికిత్స చేయలేవు.'
కశ్యప ఉవాచ అహం దష్టం త్వయా సర్ప నృపం శప్తం ద్విజేన వై । జీవయిష్యామ్యసన్దేహం కామం మన్త్రబలేన వై
కశ్యపుడు అన్నాడు: 'నాగా! బ్రాహ్మణుడు శపించిన ఆ రాజును నువ్వు కాటినా, నేను మంత్రబలంతో అతనిని తప్పక బ్రతికిస్తాను—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.'
తక్షక ఉవాచ యది త్వం జీవితుం యాసి మయా దష్టం నృపోత్తమమ్ । మన్త్రశక్తిబలం విప్ర దర్శయ త్వం మమానఘ
తక్షకుడు అన్నాడు: 'నువ్వు నా కాటు తగిలిన ఆ మహారాజును బ్రతికించగలవని అనుకుంటే, బ్రాహ్మణా! నీ మంత్రశక్తిని నాకు చూపించు.'
ధక్ష్యామ్యేనం చ న్యగ్రోధం విషదంష్ట్రాభిరద్య వై । కశ్యప ఉవాచ జీవయిష్యే త్వయా దష్టం దగ్ధం వా పన్నగోత్తమ
'ఈ రోజు నేను నా విషపు దంతాలతో ఈ మర్రిచెట్టును కాల్చేస్తాను.' కశ్యపుడు అన్నాడు: 'నాగశ్రేష్ఠా! నువ్వు దాన్ని కాటినా, కాల్చినా, నేను దాన్ని మళ్ళీ బ్రతికిస్తాను.'
సూత ఉవాచ అదశత్పన్నగో వృక్షం భస్మసాచ్చ చకార తమ్ । ఉవాచ కశ్యపం భూయో జీవయైనం ద్విజోత్తమ
సూతుడు చెప్పాడు: ఆ నాగుడు ఆ చెట్టును కాటేసి బూడిదగా మార్చాడు. తరువాత, కశ్యపుణ్ణి చూచి, 'బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా! దీన్ని మళ్ళీ బ్రతికించు' అని అన్నాడు.
దృష్ట్వా భస్మీకృతం వృక్షం పన్నగేన విషాగ్నినా । సర్వం భస్మ సమాహృత్య కశ్యపో వాక్యమబ్రవీత్
నాగుడు తన విషాగ్నితో ఆ చెట్టును బూడిదగా చేసినదాన్ని చూసి, కశ్యపుడు ఆ బూడిదను మొత్తం కూడగట్టి ఇలా అన్నాడు.
పశ్య మన్త్రబలం మేఽద్య న్యగ్రోధం పన్నగోత్తమ । జీవయామ్యద్య వృక్షం వై పశ్యతస్తే మహావిష
'నాగశ్రేష్ఠా! ఈ రోజు నా మంత్రబలాన్ని చూడు. మహావిషవంతుడా! నీకు చూస్తుండగానే ఈ మర్రిచెట్టు మళ్ళీ బ్రతికిపోతుంది.'
ఇత్యుక్త్వా జలమాదాయ కశ్యపో మన్త్రవిత్తమః । సిషేచ భస్మరాశిం తం మన్త్రితేనైవ వారిణా
అలా చెప్పి, మంత్రజ్ఞుడైన కశ్యపుడు నీళ్లు తీసుకుని, మంత్రపఠనంతో ఆ బూడిదపై చల్లి పోశాడు.
తద్వారిసేచనాజ్జాతో న్యగ్రోధః పూర్వవచ్ఛుభః । విస్మయం తక్షకః ప్రాప్తో దృష్ట్వా తం జీవితం నగమ్
ఆ నీళ్లు పోయడంతో, మర్రిచెట్టు మునుపటిలాగే అందంగా పునర్జన్మ పొందింది. ఆ చెట్టు బ్రతికినదాన్ని చూసి తక్షకుడు ఆశ్చర్యపోయాడు.
తమాహ కశ్యపం నాగః కిమర్థం తే పరిశ్రమః । సమ్పాదయామి తం కామం బ్రూహి వాడవ వాఞ్ఛితమ్
ఆ నాగుడు కశ్యపుణ్ణి అడిగాడు: 'నీవు ఎందుకు ఇంత శ్రమపడుతున్నావు? నీకు కావలసినది చెప్పు, నేను నీ కోరికను నెరవేర్చుతాను.'