దేవదూతస్తదాభ్యేత్య వాక్యమాహ రురుం తతః । దేవదూత ఉవాచ మాకార్షీః సాహసం బ్రహ్మన్కథం జీవేన్మృతా ప్రియా
రాజు చెప్పాడు: ఇలా తన భార్య కోసం దుఃఖిస్తూ విలపిస్తున్నప్పుడు, ఒక దేవదూత వచ్చి రురువుకు ఇలా అన్నాడు.
గతాయురేషా సుశ్రోణీ గన్ధర్వాప్సరసోః సుతా । అన్యాం కామయ చార్వఙ్గీం మృతేయం చావివాహితా
దేవదూత ఇలా అన్నాడు: బ్రాహ్మణా, ఇంత పెద్ద తప్పు చేయకు. నీ ప్రియమైనవారు మరణించిన తర్వాత మళ్లీ ఎలా బ్రతుకుతారు?
కిం రోదిషి సుదుర్బుద్ధే కా ప్రీతిస్తేఽనయా సహ । రురురువాచ దేవదూత న చాన్యాం వై వరిష్యామ్యహమఙ్గనామ్
ఈ అందమైన నడుము కలిగినవారు, గంధర్వుడు మరియు అప్సరస కుమార్తె, ఆమె ప్రాణం పోయింది. ఇంకొక అందమైన యువతిని కోరుకో, ఎందుకంటే ఈమె పెళ్లి కాకుండానే మరణించింది.
యది జీవేన్న జీవేద్వా మర్తవ్యం చాధునా మయా । రాజోవాచ విదిత్వేతి హఠం తస్య దేవదూతో ముదాన్వితః
ఏమి ఏడుస్తున్నావు, మూర్ఖుడా? ఆమెతో నీకెంత ఆనందం? రురు ఇలా అన్నాడు: దేవదూతా, నేను ఇంకొక మహిళను పెళ్లి చేసుకోను.
ఉవాచ వచనం తథ్యం సత్యం చాతిమనోహరమ్ । ఉపాయం శృణు విప్రేన్ద్ర విహితం యత్సురైః పురా
ఆ మహర్షి అతి మధురంగా, నిజాయితీగా, హృదయాన్ని ఆకట్టుకునే మాటలు చెప్పాడు. ఓ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా! దేవతలు పుర్వం చేసిన ఉపాయాన్ని విను.
ఆయుషోఽర్ధప్రదానేన జీవయాశు ప్రమద్వరామ్ । రురురువాచ ఆయుషోఽర్ధం ప్రయచ్ఛామి కన్యాయై నాత్ర సంశయః
నా ఆయుష్షులో సగం ఇచ్చి ప్రమద్వరను వెంటనే బ్రతికించాలి. రురు ఇలా అన్నాడు: నేను నా ఆయుష్షులో సగాన్ని ఆ యువతికి ఇస్తున్నాను, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
అద్య ప్రత్యావృతప్రాణా ప్రోత్తిష్ఠతు మమ ప్రియా । విశ్వావసుస్తదా తత్ర విమానేన సమాగతః
ఈ రోజు నా ప్రియమైనది ప్రాణం తిరిగి పొందీ లేచి నిలబడాలి. అప్పుడు విశ్వావసు ఆకాశరథంలో అక్కడికి వచ్చాడు.
జ్ఞాత్వా పుత్రీం మృతాం చాశు స్వర్గలోకాత్ప్రమద్వరామ్ । తతో గన్ధర్వరాజశ్చ దేవదూతశ్చ సత్తమః
తన కుమార్తె ప్రమద్వర మరణించి స్వర్గలోకాన్ని విడిచినదని తెలుసుకున్న గంధర్వరాజు, ఆ దివ్యదూతతో కలిసి అక్కడికి వచ్చాడు.
ధర్మరాజముపేత్యేదం వచనం ప్రత్యభాషతామ్ । ధర్మరాజ రురోః పత్నీ సుతా విశ్వావసోస్తథా
ధర్మరాజుని దగ్గరకు వెళ్లి ఇలా అన్నారు: ఓ ధర్మరాజా! రురువు భార్య విశ్వావసు కుమార్తె కూడా.
మృతా ప్రమద్వరా కన్యా దష్టా సర్పేణ చాధునా । సా రురోరాయుషోఽర్ధేన మర్తుకామస్య సూర్యజ
ప్రమద్వర అనే యువతి ఇప్పుడు పాము కాటుతో మరణించింది. సూర్యుని కుమారా! ఆమె మరణించాలనే కోరికతో ఉన్నది, ఆమెను రురువు ఆయుష్షులో సగంతో బ్రతికించాలి.
సముత్తిష్ఠతు తన్వఙ్గీ వ్రతచర్యాప్రభావతః । ధర్మ ఉవాచ విశ్వావసుసుతాం కన్యాం దేవదూత యదీచ్ఛసి
వ్రతశక్తితో, ఆ సన్నగా ఉన్న యువతి లేచి నిలబడాలి. ధర్ముడు ఇలా అన్నాడు: ఓ దివ్యదూతా! నీవు విశ్వావసు కుమార్తెను కోరుకుంటే,
ఉత్తిష్ఠత్వాయుషోఽర్ధేన రురుం గత్వా త్వమర్పయ । రాజోవాచ ఏవముక్తస్తతో గత్వా జీవయిత్వా ప్రమద్వరామ్
ఆమె రురువు ఆయుష్షులో సగంతో లేచి నిలబడాలి; నీవు వెళ్లి ఆమెను రురువుకు అప్పగించు. రాజు ఇలా అన్నాడు: ఆ మాటలు విని, అతడు వెళ్లి ప్రమద్వరను బ్రతికించాడు.
రురోః సమర్పయామాస దేవదూతస్త్వరాన్వితః । తతః శుభేఽహ్ని విధినా రురుణాపి వివాహితా
దివ్యదూత వేగంగా ప్రమద్వరను రురువుకు అప్పగించాడు. ఆ తరువాత శుభదినంలో, విధిగా రురు ఆమెను పెళ్లి చేసుకున్నాడు.
ఇత్థం చోపాయయోగేన మృతాప్యుజ్జీవితా తదా । ఉపాయస్తు ప్రకర్తవ్యః సర్వథా శాస్త్రసమ్మతః
ఇలా ఈ ఉపాయంతో, మరణించినవారు కూడా బ్రతికారు. ఈ విధానాన్ని ఎప్పుడూ శాస్త్రానుసారం చేయాలి.
మణిమన్త్రౌషధీభిశ్చ విధివత్ప్రాణరక్షణే । ఇత్యుక్త్వా సచివాన్ రాజా కల్పయిత్వా సురక్షకాన్
మణులు, మంత్రాలు, ఔషధాలతో నియమంగా ప్రాణాలను కాపాడాలి. ఇలా చెప్పి, రాజు మంత్రులను నియమించి, రక్షకులను ఏర్పాటుచేశాడు.
కారయిత్వాథ ప్రాసాదం సప్తభూమికముత్తమమ్ । ఆరురోహోత్తరాసూనుః సచివైః సహ తత్క్షణమ్
అతడు అద్భుతంగా ఏడు అంతస్తుల ప్రాసాదాన్ని కట్టించించాడు. ఆ సమయంలో, రాజుని కుమారుడు మంత్రులతో కలిసి దానిలోకి ఎక్కాడు.
మణిమన్త్రధరాః శూరాః స్థాపితాస్తత్ర రక్షణే । ప్రేషయామాస భూపాలో మునిం గౌరముఖం తతః
మణులు, మంత్రాలు ధరించిన ధైర్యవంతులు అక్కడ రక్షణ కోసం నిలిపారు. ఆ తరువాత రాజు గౌరముఖ మునిని పంపించాడు.
ప్రసాదార్థం సేవకస్య క్షమస్వేతి పునః పునః । బ్రాహ్మణాన్సిద్ధమన్త్రజ్ఞాన్ రక్షణార్థమితస్తతః
సేవకుని అనుగ్రహం కోసం, పదే పదే క్షమించమని అడిగాడు. సిద్ధమైన మంత్రజ్ఞులైన బ్రాహ్మణులను అక్కడ రక్షణ కోసం పంపించాడు.
మన్త్రిపుత్రః స్థితస్తత్ర స్థాపయామాస దన్తినః । న కశ్చిదారుహేత్తత్ర ప్రాసాదే చాతిరక్షితే
మంత్రిపుత్రుడు అక్కడ ఉండగా, ఏనుగులను కూడా రక్షణ కోసం పెట్టారు. ఆ ప్రాసాదంలో ఎవరూ ప్రవేశించలేరు, అది బాగా కాపాడబడింది.
వాతోఽపి న చరేత్తత్ర ప్రవేశే వినివార్యతే । భక్ష్యభోజ్యాదికం రాజా తత్రస్థశ్చ చకార సః
అక్కడ గాలీ కూడా ప్రవేశించలేదు; ప్రవేశాన్ని పూర్తిగా ఆపారు. రాజు అక్కడ ఉండి భోజనం, తినుబండారాలు అన్నీ ఏర్పాటుచేశాడు.
స్తానసన్ధ్యాదికం కర్మ తత్రైవ వినివర్త్య చ । రాజకార్యాణి సర్వాణి తత్రస్థశ్చాకరోన్నృపః
అక్కడే పూజలు, సంధ్యాదిక కర్మలు అన్నీ నిర్వహించారు. రాజు అక్కడే ఉండి అన్ని రాజకార్యాలు నిర్వహించాడు.
మన్త్రిభిః సహ సమ్మన్త్ర్య గణయన్దివసానపి । కశ్చిచ్చ కశ్యపో నామ బ్రాహ్మణో మన్త్రిసత్తమః
మంత్రులతో కలిసి చర్చిస్తూ, రోజులను లెక్కించేవాడు. అక్కడ కశ్యప అనే మంత్రుల్లో శ్రేష్ఠుడైన ఒక బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు.
శుశ్రావ చ తథా శాపం ప్రాప్తం రాజ్ఞా మహాత్మనా । స ధనార్థీ ద్విజశ్రేష్ఠః కశ్యపః సమచిన్తయత్
ఆ మహాత్ముడైన రాజు శాపగ్రస్తుడయ్యాడని విన్నాడు. ధనాన్ని కోరుతూ, ద్విజులలో శ్రేష్ఠుడైన కశ్యపుడు ఇలా ఆలోచించాడు.
వ్రజామి తత్ర యత్రాస్తే శప్తో రాజా ద్విజేన హ । ఇతి కృత్వా మతిం విప్రః స్వగృహాన్నిఃసృతః పథి
ఆ బ్రాహ్మణుడు—రాజును బ్రాహ్మణుడు శపించిన చోటికి నేను వెళ్ళాలి అని నిర్ణయించుకుని, తన ఇంటి నుండి బయటకు వచ్చి, మార్గంలో ప్రస్థానం ప్రారంభించాడు.
కశ్యపో మన్త్రవిద్విద్వాన్ధనార్థీ మునిసత్తమః
మంత్రజ్ఞుడూ, విద్యావంతుడూ, మునులలో శ్రేష్ఠుడూ అయిన కశ్యపుడు ధనాన్ని ఆశిస్తూ—
పరీక్షిన్మరణమ్ సూత ఉవాచ తస్మిన్నేవ దినే నామ్నా తక్షకస్తం నృపోత్తమమ్ । శప్తం జ్ఞాత్వా గృహాత్తూర్ణం నిఃసృతః పురుషోత్తమః
సూతుడు చెప్పాడు: అదే రోజున, తక్షకుడు అనే నాగుడు, ఆ మహారాజు శపించబడ్డాడని తెలుసుకుని, వెంటనే తన ఇల్లు విడిచి బయటకు వచ్చాడు.
వృద్ధబ్రాహ్మణవేషేణ తక్షకః పథి నిర్గతః । అపశ్యత్కశ్యపం మార్గే వ్రజన్తం నృపతిం ప్రతి
తక్షకుడు వృద్ధ బ్రాహ్మణ వేషంలో మార్గంలో బయలుదేరాడు. ఆ సమయంలో, రాజును దర్శించేందుకు వెళ్ళుతున్న కశ్యపుణ్ణి ఆయన చూసాడు.
తమపృచ్ఛత్పన్నగోఽసౌ బ్రాహ్మణం మన్త్రవాదినమ్ । క్వ భవాంస్త్వరితో యాతి కిఞ్చ కార్యం చికీర్షతి
ఆ నాగుడు, మంత్రజ్ఞుడైన బ్రాహ్మణుని అడిగాడు: 'భగవన్! మీరు ఇంత త్వరగా ఎక్కడికి వెళ్తున్నారు? ఏ పని చేయాలని ఉద్దేశిస్తున్నారు?'
కశ్యప ఉవాచ పరీక్షితం నృపశ్రేష్ఠం తక్షకశ్చ ప్రధక్ష్యతి । తత్రాహం త్వరితో యామి నృపం కర్తుమపజ్వరమ్
కశ్యపుడు అన్నాడు: 'నాగుడైన తక్షకుడు, నృపశ్రేష్ఠుడైన పరిచితుని కాల్చబోతున్నాడు. అందుకే నేను త్వరగా వెళ్ళి ఆ రాజును బాధల నుండి విముక్తి చేయాలనుకుంటున్నాను.'
మన్త్రోఽస్తి మమ విప్రేన్ద్ర విషనాశకరః కిల । జీవయిష్యామ్యహం తం వై జీవితవ్యేఽధునా కిల
'నాకు విషాన్ని తొలగించే మంత్రం ఉంది, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా! ఇప్పుడు అతనికి బ్రతికే కాలం కాబట్టి, నేను అతనిని మళ్ళీ బ్రతికిస్తాను.'