రాజ్యే సంస్థాపితః పాణ్డుః కనీయానపి మన్త్రిభిః । అన్ధత్వాద్ధృతరాష్ట్రోఽసౌ నాధికారే నియోజితః
పాండు చిన్నవాడైనా, మంత్రులు అతనిని రాజ్యానికి ప్రతిష్ఠించారు. ధృతరాష్ట్రుడు అంధుడైనందువల్ల అధికారంలో నియమించబడలేదు.
భీష్మస్యానుమతే రాజ్యం ప్రాప్తః పాణ్డుర్మహాబలః । విదురోఽప్యథ మేధావీ మన్త్రకార్యే నియోజితః
భీష్ముని సమ్మతితో మహాబలుడు పాండు రాజ్యాన్ని పొందాడు. విదురుడు కూడా మేధావిగా మంత్రసభలో పనులకు నియమించబడ్డాడు.
ధృతరాష్ట్రస్య ద్వే భార్యే గాన్ధారీ సౌబలీ స్మృతా । ద్వితీయా చ తథా వైశ్యా గార్హస్త్యేషు ప్రతిష్ఠితా
ధృతరాష్ట్రునికి ఇద్దరు భార్యలు. ఒకరు గాంధారి — సుబలుని కుమార్తెగా ప్రసిద్ధురాలు. రెండవది వైశ్యకులానికి చెందినవారు, గృహకార్యాలలో స్థిరంగా ఉండేవారు.
పాణ్డోరపి తథా పత్న్యౌ ద్వే ప్రోక్తే వేదవాదిభిః । శౌరసేనీ తథా కున్తీ మాద్రీ చ మద్రదేశజా
పాండుకి కూడా ఇద్దరు భార్యలు ఉన్నారని వేదపండితులు చెబుతారు. ఒకరు శౌరసేనుని కుమార్తె కుంతి, మరొకరు మద్రదేశంలో జన్మించిన మాద్రి.
గాన్ధారీ సుషువే పుత్రశతం పరమశోభనమ్ । వైశ్యాప్యేకం సుతం కాన్తం యుయుత్సుం సుషువే ప్రియమ్
గాంధారి అద్భుతమైన శరీరసౌందర్యంతో కూడిన వందమంది కుమారులను ప్రసవించింది. వైశ్య స్త్రీ కూడా యుయుత్సు అనే ప్రియమైన కుమారుడిని కనింది.
కున్తీ తు ప్రథమం కన్యా సూర్యాత్కర్ణం మనోహరమ్ । సుషువే పితృగేహస్థా పశ్చాత్పాణ్డుపరిగ్రహః
కుంతి తన తండ్రి ఇంట్లో కన్యగా ఉన్నప్పుడు, సూర్యుని అనుగ్రహంతో ఆకర్షణీయమైన రూపంతో కర్ణుని కనింది. ఆ తరువాత ఆమె పాండుని పెండ్లి చేసుకుంది.
ఋషయ ఊచుః కిమేతత్సూత చిత్రం త్వం భాషసే మునిసత్తమ । జనితశ్చ సుతః పూర్వం పాణ్డునా సా వివాహితా
ఋషులు ఇలా అడిగారు: 'సూతా! మునిశ్రేష్ఠా! నీవు చెప్పింది ఎంత ఆశ్చర్యకరం! ముందే కుమారుడు జన్మించాడా? అయినా ఆమె పాండుని పెండ్లి చేసుకుందా?'
సూర్యాత్కర్ణః కథం జాతః కన్యాయాం వద విస్తరాత్ । కన్యా కథం పునర్జాతా పాణ్డునా సా వివాహితా
'కన్యగా ఉన్న కుంతికి సూర్యుని ద్వారా కర్ణుడు ఎలా జన్మించాడు? వివరంగా చెప్పు. ఆమె మళ్ళీ ఎలా కన్యగా మారి పాండుని పెండ్లి చేసుకుంది?'
సూత ఉవాచ శూరసేనసుతా కున్తీ బాలభావే యదా ద్విజాః । కున్తిభోజేన రాజ్ఞా తు ప్రార్థితా కన్యకా శుభా
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: 'శౌరసేనుని కుమార్తె అయిన కుంతి చిన్నప్పుడే, ద్విజులారా, కుంతిభోజుడు ఆ శుభ్రమైన కన్యను కోరాడు.'
కున్తిభోజేన సా బాలా పుత్రీ తు పరికల్పితా । సేవనార్థం తు దీప్తస్య విహితా చారుహాసినీ
ఆ చిన్నారి కుంతిని కుంతిభోజుడు తన కుమార్తెగా స్వీకరించాడు. అందమైన నవ్వుతో ఉన్న ఆమెను ఒక ప్రకాశవంతమైన మునికి సేవ చేయమని నియమించాడు.
దుర్వాసాస్తు మునిః ప్రాప్తశ్చాతుర్మాస్యే స్థితో ద్విజః । పరిచర్యా కృతా కున్త్యా మునిస్తోషం జగామ హ
దుర్వాసుడు అనే ముని చాతుర్మాస్య వ్రత సమయంలో అక్కడికి వచ్చాడు. కుంతి ఆ మునికి సేవచేసింది. ఆ ముని ఆమెపై సంతోషించాడు.
దదౌ మన్త్రం శుభం తస్యై యేనాహూతః సురః స్వయమ్ । సమాయాతి తథా కామం పూరయిష్యతి వాఞ్ఛితమ్
ఆ ముని ఆమెకు ఒక పవిత్రమైన మంత్రాన్ని ఇచ్చాడు. దాని ద్వారా ఎవరి దేవతను పిలిచినా, వారు తానే వచ్చి కోరిన కోరికను నెరవేర్చేవారు.
గతే మునౌ తతః కున్తీ నిశ్చయార్థం గృహే స్థితా । చిన్తయామాస మనసా కం సురం సమచిన్తయే
ముని వెళ్ళిపోయిన తరువాత, కుంతి ఇంట్లో ఉండి పరీక్షించాలనే ఉద్దేశంతో, 'ఏ దేవుణ్ణి పిలవాలి?' అని మనసులో ఆలోచించింది.
ఉదితశ్చ తదా భానుస్తయా దృష్టో దివాకరః । మన్త్రోచ్చారం తయా కృత్వా చాహూతస్తిగ్మగుస్తదా
అప్పుడు సూర్యుడు ఉదయించాడు. ఆమె అతన్ని చూసింది. ఆ సమయంలో కుంతి మంత్రాన్ని జపించి, ఆ తేజోమయుడిని పిలిచింది.
మణ్డలాన్మానుషం రూపం కృత్వా సర్వాతిపేశలమ్ । అవాతరత్తదాకాశాత్సమీపే తత్ర మన్దిరే
ఆ సూర్యుడు తన వలయంనుండి అతి అందమైన మానవ రూపాన్ని ధరించి, ఆకాశం నుండి దిగి, ఆ గదిలో ఆమె సమీపంలో ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
దృష్ట్వా దేవం సమాయాన్తం కున్తీ భానుం సువిస్మితా । వేపమానా రజోదోషం ప్రాప్తా సద్యస్తు భామినీ
దేవుడైన సూర్యుడు దగ్గరకు వస్తున్నాడు అని చూసి కుంతి చాలా ఆశ్చర్యపోయింది. ఆమె వణికిపోయింది. వెంటనే స్త్రీగా ఉండే పరిణామాన్ని అనుభవించింది.
కృతాఞ్జలిః స్థితా సూర్యం బభాషే చారులోచనా । సుప్రీతా దర్శనేనాద్య గచ్ఛ త్వం నిజమణ్డలమ్
కరముల్ని జోడించి, అందమైన కన్నులతో ఆ స్త్రీ సూర్యునితో ఇలా చెప్పింది: 'ఈ రోజు నీవు ప్రత్యక్షమైనందుకు నాకు ఎంతో ఆనందంగా ఉంది. ఇప్పుడు నీవు నీ లోకానికి తిరిగి వెళ్ళు.'
సూర్య ఉవాచ ఆహూతోఽస్మి కథం కున్తి త్వయా మన్త్రబలేన వై । న మాం భజసి కస్మాత్త్వం సమాహూయ పురోగతమ్
సూర్యుడు ఇలా అన్నాడు: 'కుంతీ, నీవు మంత్రబలంతో నన్ను పిలిపించావు. నేను నీ ముందు నిలబడి ఉన్నా, నీవు నన్ను ఎందుకు గౌరవించటం లేదు? ఎందుకు పిలిపించావు?'
కామార్తోఽస్మ్యసితాపాఙ్గి భజ మాం భావసంయుతమ్ । మన్త్రేణాధీనతాం ప్రాప్ప్తం క్రీడితుం నయ మామితి
'కృష్ణకంటి! నాకిప్పుడు కోరిక పెరిగింది. నన్ను మనసుతో అంగీకరించు. నీ మంత్రబలానికి నేను నీ ఆధీనంలో ఉన్నాను. నన్ను నీతో కలిపి ఆనందించు.'
కున్త్యువాచ ॥ కన్యాస్మ్యహం తు ధర్మజ్ఞ సర్వసాక్షిన్నమామ్యహమ్ । తవాప్యహం న దుర్వాచ్యా కులకన్యాస్మి సువ్రత
కుంతీ ఇలా అంది: 'ధర్మాన్ని తెలిసినవాడా, నేను కన్యను. నీవు అన్నింటికీ సాక్షివి. నీకు నమస్కరిస్తున్నాను. నేను మంచి కుటుంబానికి చెందిన కన్యను. నన్ను తప్పుగా అనవద్దు.'
సూర్య ఉవాచ లజ్జా మే మహతీ చాద్య యది గచ్ఛామ్యహం వృథా । వాచ్యతాం సర్వదేవానాం యాస్యామ్యత్ర న సంశయః
సూర్యుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఈ రోజు నేను వృథాగా వెళ్ళిపోతే నాకు చాలా సిగ్గుగా ఉంటుంది. అందరు దేవతల మధ్య నేను మాటలు వినాల్సి వస్తుంది; ఇది నిస్సందేహం.'
శప్స్యామి తం ద్విజం చాద్య యేన మన్త్రః సమర్పితః । త్వాం చాపి సుభృశం కున్తి నోచేన్మాం త్వం భజిష్యసి
'ఈ రోజు నీకు మంత్రం చెప్పిన బ్రాహ్మణుడిని నేను శపిస్తాను. నీవు నన్ను అంగీకరించకపోతే, కుంతీ, నిన్నూ నేను తీవ్రంగా శపిస్తాను.'
కన్యాధర్మః స్థిరస్తే స్యాన్న జ్ఞాస్యన్తి జనాః కిల । మత్సమస్తు తథా పుత్రో భవితా తే వరాననే
'నీ కన్యత్వం అలాగే ఉంటుంది; ఎవ్వరూ దీనిని తెలుసుకోరు, అందమైన ముఖముగలవాడా. నీకు నన్ను పోలిన కుమారుడు జన్మిస్తాడు.'
ఇత్యుక్త్వా తరణిః కున్తీం తన్మనస్కాం సులజ్జితామ్ । భుక్త్వా జగామ దేవేశో వరం దత్త్వాతివాఞ్ఛితమ్
ఇలా చెప్పి, సూర్యుడు ఆత్మలో తలమునకలై, ఎంతో లజ్జతో ఉన్న కుంతితో కలిసాడు. ఆమె కోరికను నెరవేర్చిన తరువాత, దేవతాధిపతి అక్కడి నుండి వెళ్ళిపోయాడు.
గర్భం దధార సుశ్రోణీ సుగుప్తే మన్దిరే స్థితా । ధాత్రీ వేద ప్రియా చైకా న మాతా న జనస్తథా
అందమైన నడుముగల ఆ స్త్రీ, రహస్యమైన గదిలో ఉండి, గర్భాన్ని దాచుకుంది. ఆ విషయం గురించి ధాత్రి, ఆమె ప్రియ స్నేహితురాలు మాత్రమే తెలుసు; తల్లి గానీ, మరెవరూ గానీ తెలియదు.
గుప్తః సద్మని పుత్రస్తు జాతశ్చాతిమనోహరః । కవచేనాతిరమ్యేణ కుణ్డలాభ్యాం సమన్వితః
ఆ కుమారుడు ఇంట్లో రహస్యంగా జన్మించాడు. అతడు చాలా ఆకర్షణీయంగా ఉండి, ప్రకాశవంతమైన కవచం, కుండలాలతో అలంకరించబడ్డాడు.
ద్వితీయ ఇవ సూర్యస్తు కుమార ఇవ చాపరః । కరే కృత్వాథ ధాత్రేయీ తామువాచ సులజ్జితామ్
అతడు మరొక సూర్యుడిలా, లేక ఇంకొక దేవకుమారుడిలా కనిపించాడు. ఆ తరువాత, ఆ బాలుడిని ధాత్రి చేతిలో పెట్టి, ఎంతో లజ్జతో ఆమె ఇలా చెప్పింది.
కాం చిన్తాం కరభోరు త్వమాధత్సేఽద్య స్థితాస్మ్యహమ్ । మఞ్జూషాయాం సుతం కున్తీ ముఞ్చన్తీ వాక్యమబ్రవీత్
'ఏమిటి ఆందోళన, సన్నని భుజాలవాడా? నేను ఇక్కడే ఉన్నాను,' అని ధాత్రి చెప్పింది. కుంతీ తన కుమారుడిని పెట్టె లోపల పెట్టి ఇలా మాటలాడింది.
కిం కరోమి సుతార్తాహం త్యజే త్వాం ప్రాణవల్లభమ్ । మన్దభాగ్యా త్యజామి త్వాం సర్వలక్షణసంయుతమ్
'నా కుమారుని కోసం బాధపడుతూ, నేను ఏమి చేయాలి? ప్రాణప్రియుడవైన నిన్ను వదిలిపెట్టాల్సి వస్తోంది. దురదృష్టవశాత్తు, అన్ని శుభలక్షణాలతో ఉన్న నిన్ను వదిలిపెడుతున్నాను.'
పాతుత్వాం సగుణాగుణా భగవతీ సర్వేశ్వరీ చామ్బికా స్తన్యం సైవ దదాతు విశ్వజననీ కాత్యాయనీ కామదా । ద్రక్ష్యేఽహంముఖపఙ్కజం సులలితం ప్రాణప్రియార్హం కదా త్యక్త్వా త్వాం విజనే వనే రవిసుతం దుష్టా యథా స్వైరిణీ
'గుణాలతోను, గుణరహితంగా కూడా ఉన్న భగవతి, సర్వేశ్వరి అంబికా నిన్ను రక్షించాలి. విశ్వమాత కాత్యాయనీ, కోరికలు తీర్చే తల్లి, నీకు పాలిచ్చాలి. నీ అందమైన కమలముఖాన్ని, ప్రాణప్రియమైనదాన్ని, నేను ఎప్పుడు చూస్తానో? నిన్ను, సూర్యుని కుమారుడా, ఈ అడవిలో ఒంటరిగా వదిలిపెడుతూ, నేను దుష్టురాలిగా, స్వేచ్ఛగా తిరిగే స్త్రీలా మారిపోయాను.'