ధిక్ తం సుతం యః పితురీప్సితార్థం క్షమోఽపి సన్న ప్రతిపాదయేద్యః । జాతేన కిం తేన సుతేన కామం పితుర్న చిన్తాం హి సముద్ధరేద్యః
తండ్రి కోరుకున్న పనిని చేయగలిగినప్పటికీ, చేయని కుమారుడికి ఎలాంటి ప్రయోజనం లేదు? అలాంటి కుమారుడు పుట్టినా, తండ్రి బాధను తొలగించని వాడైతే, అతడు కుమారుడిగా ఎందుకు పుట్టాడు అని తలచుకుంటారు.
సూత ఉవాచ నిశమ్యేతి వచస్తస్య పుత్రస్య శన్తనుర్నృపః । లజ్జమానస్తు మనసా తమాహ త్వరితం సుతమ్
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: కుమారుడి మాటలు విని, శాంతనుడు రాజు మనసులో కొంచెం లజ్జతో, వెంటనే తన కుమారుడిని ఇలా అడిగాడు.
రాజోవాచ చిన్తా మే మహతీ పుత్ర యస్త్వమేకోఽసి మే సుతః । శూరోఽతిబలవాన్మానీ సంగ్రామేష్వపరాఙ్ముఖః
రాజు ఇలా అన్నాడు: నా కుమారా! నువ్వు నా ఒక్కడే కుమారుడివి కాబట్టి నాకు గొప్ప ఆందోళన ఉంది. నీవు ధైర్యవంతుడివి, బలవంతుడివి, గర్విష్టుడివి అయినా, యుద్ధంలో వెనక్కి తగ్గుతావు.
ఏకాపత్యస్య మే తాత వృథేదం జీవితం కిల । మృతే త్వయి మృధే క్వాపి కిం కరోమి నిరాశ్రయః
ఒక్క కుమారుడిని నమ్ముకుని నా జీవితం సాగుతోంది, బిడ్డా! నువ్వు ఎక్కడైనా యుద్ధంలో చనిపోతే, నేను ఎవరి ఆశ్రయమూ లేకుండా ఏమి చేయగలను?
ఏషా మే మహతీ చిన్తా తేనాద్య దుఃఖితోఽత్మ్యహమ్ । నాన్యా చిన్తాస్తి మే పుత్ర యాం తవాగ్రే వదామ్యహమ్
ఇదే నా పెద్ద బాధ, అందుకే నేడు నేను దుఃఖిస్తున్నాను. నా కుమారా! నీ ముందు నేను చెప్పే మరో ఆందోళన నాకు లేదు.
సూత ఉవాచ తదాకర్ణ్యాథ గాఙ్గేయో మన్త్రివృద్ధానపృచ్ఛత । న మాం వదతి భూపాలో లజ్జయాద్య పరిప్లుతః
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: ఆ మాటలు విని, గంగా కుమారుడు వృద్ధ మంత్రులను అడిగాడు — 'రాజు నన్ను నేడు లజ్జతో మాట్లాడటం లేదు.'
విత్త వార్తాం నృపస్యాద్య పృష్ట్వా యూయం వినిశ్చయాత్ । సత్యం బ్రువన్తు మాం సర్వం తత్కరోమి నిరాకులః
నేడు రాజుకు ఏ బాధ ఉందో మీరు అడిగి, నాకు నిజం చెప్పండి. మీరు అన్నీ చెప్పితే, నేను ఎలాంటి సందేహం లేకుండా చేయగలను.
తచ్ఛ్రుత్వా తే నృపం గత్వా సంవిజ్ఞాయ చ కారణమ్ । శశంసుర్విదితార్థస్తు గాఙ్గేయస్తదచిన్తయత్
ఆ మాటలు విని, వారు రాజుని దగ్గరకు వెళ్లి కారణం తెలుసుకుని, గంగా కుమారునికి చెప్పారు. ఆ విషయాన్ని గంగా కుమారుడు ఆలోచించాడు.
సహితస్తైర్జగామాశు దాశస్య సదనం తదా । ప్రేమపూర్వమువాచేదం వినమ్రో జాహ్నవీసుతః
వారితో కలిసి, అతడు వెంటనే మత్స్యకారుని ఇంటికి వెళ్లి, ప్రేమతో నమస్కరించి, జాహ్నవీ కుమారుడు ఇలా అన్నాడు.
గాఙ్గేయ ఉవాచ పిత్రే దేహి సుతాం తేఽద్య ప్రార్థయామి సుమధ్యమామ్ । మాతా మేఽస్తు సుతేయం తే దాసోఽత్మ్యస్యాః పరన్తప
గంగా కుమారుడు ఇలా అన్నాడు: నీ కుమార్తెను నేడు నా తండ్రికి ఇవ్వమని కోరుతున్నాను. ఆమె నాకు తల్లి కావాలి. నేను ఆమెకు సేవకుడిని అవుతాను, శత్రువులను జయించే వాడా!
దాశ ఉవాచ త్వం గృహాణ మహాభాగ పత్నీం కురు నృపాత్మజ । పుత్రోఽస్యా న భవేద్రాజా వర్తమానే త్వయీతి వై
మత్స్యకారుడు ఇలా అన్నాడు: మహాభాగుడా! నువ్వు ఆమెను భార్యగా చేసుకో. కానీ, ఆమె కుమారుడు నీవు బ్రతికినంత కాలం రాజు కాలేడు.
గాఙ్గేయ ఉవాచ మాతేయం మమ దాశేయీ రాజ్యం నైవ కరోమ్యహమ్ । పుత్రోఽస్యాః సర్వథా రాజ్యం కరిష్యతి న సంశయః
గంగా కుమారుడు ఇలా అన్నాడు: ఈ మత్స్యకారుని కుమార్తె నాకు తల్లి అవుతుంది. నేను రాజ్యాన్ని స్వీకరించను. ఆమె కుమారుడే తప్పకుండా రాజు అవుతాడు, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
దాశ ఉవాచ సత్యం వాక్యం మయా జ్ఞాతం పుత్రస్తే బలవాన్భవేత్ । సోఽపి రాజ్యం బలాన్నూనం గృహ్ణీయాదితి నిశ్చయః
మత్స్యకారుడు ఇలా అన్నాడు: నీ మాట నిజమే అని నాకు తెలుసు. నీ కుమారుడు బలవంతుడవుతాడు. అతడు తన బలంతో తప్పకుండా రాజ్యాన్ని స్వీకరిస్తాడని నాకు నమ్మకం.
గాఙ్గేయ ఉవాచ న దారసంగ్రహం నూనం కరిష్యామి హి సర్వథా । సత్యం మే వచనం తాత మయా భీష్మం వ్రతం కృతమ్
గంగా కుమారుడు ఇలా అన్నాడు: నేను ఎట్టి పరిస్థితుల్లోను పెళ్లి చేసుకోను. నా మాట నిజం. తండ్రీ! నేను భీష్మ వ్రతాన్ని స్వీకరించాను.
సూత ఉవాచ ఏవం కృతాం ప్రతిజ్ఞాం తు నిశమ్య ఝషజీవకః । దదౌ సత్యవతీం తస్మై రాజ్ఞే సర్వాఙ్గశోభనామ్
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: భీష్ముడు ఇచ్చిన ఈ ప్రతిజ్ఞ విని, మత్స్యకారుడు సర్వాంగ సుందరమైన సత్యవతిని రాజుకు ఇచ్చాడు.
అనేన విధినా తేన వృతా సత్యవతీ ప్రియా । న జానాతి పరం జన్మ వ్యాసస్య నృపసత్తమః
ఈ విధంగా సత్యవతి శాంతనునితో కలిసింది. కానీ, వ్యాసుడి మరొక జన్మను ఆ మహారాజు తెలియడు.
యుధిష్ఠిరాదీనాముత్పత్తివర్ణనమ్ సూత ఉవాచ ఏవం సత్యవతీ తేన వృతా శన్తనునా కిల । ద్వౌ పుత్రౌ చ తయా జాతౌ మృతౌ కాలవశాదపి
యుదిష్ఠిరుడు మొదలైనవారి జనన కథ: సూతుడు ఇలా చెప్పాడు — సత్యవతి శాంతనునితో కలిసింది. ఆమెకు ఇద్దరు కుమారులు పుట్టారు, కానీ కాల ప్రభావంతో వారు ఇద్దరూ మరణించారు.
వ్యాసవీర్యాత్తు సఞ్జాతో ధృతరాష్ట్రోఽన్ధ ఏవ చ । మునిం దృష్ట్వాథ కామిన్యా నేత్రసమ్మీలనే కృతే
వ్యాసుని వలన ధృతరాష్ట్రుడు జన్మించాడు. అతడు పుట్టినప్పుడు అంధుడుగా ఉన్నాడు. ఎందుకంటే, మునిని చూసినప్పుడు, ఆ స్త్రీ కోరికతో కన్నులను మూసుకుంది.
శ్వేతరూపా యతో జాతా దృష్ట్వా వ్యాసం నృపాత్మజా । వ్యాసకోపాత్సముత్పన్నః పాణ్డుస్తేన న సంశయః
ఆ రాజకుమార్తె వ్యాసుడిని చూసినప్పుడు తెల్లని రూపంలో కనిపించింది. వ్యాసుడికి కలిగిన కోపంతో పాండు జన్మించాడు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
సన్తోషితస్తయా వ్యాసో దాస్యా కామకలావిదా । విదురస్తు సముత్పన్నో ధర్మాంశః సత్యవాక్ శుచిః
ఆ దాసిని తన ఇష్టానికి అనుగుణంగా సేవ చేసినందుకు వ్యాసుడు సంతోషించాడు. ఆమె ద్వారా ధర్మానికి భాగమైన, సత్యవంతుడైన, పవిత్రుడైన విదురుడు జన్మించాడు.
రాజ్యే సంస్థాపితః పాణ్డుః కనీయానపి మన్త్రిభిః । అన్ధత్వాద్ధృతరాష్ట్రోఽసౌ నాధికారే నియోజితః
పాండు చిన్నవాడైనా, మంత్రులు అతనిని రాజ్యానికి ప్రతిష్ఠించారు. ధృతరాష్ట్రుడు అంధుడైనందువల్ల అధికారంలో నియమించబడలేదు.
భీష్మస్యానుమతే రాజ్యం ప్రాప్తః పాణ్డుర్మహాబలః । విదురోఽప్యథ మేధావీ మన్త్రకార్యే నియోజితః
భీష్ముని సమ్మతితో మహాబలుడు పాండు రాజ్యాన్ని పొందాడు. విదురుడు కూడా మేధావిగా మంత్రసభలో పనులకు నియమించబడ్డాడు.
ధృతరాష్ట్రస్య ద్వే భార్యే గాన్ధారీ సౌబలీ స్మృతా । ద్వితీయా చ తథా వైశ్యా గార్హస్త్యేషు ప్రతిష్ఠితా
ధృతరాష్ట్రునికి ఇద్దరు భార్యలు. ఒకరు గాంధారి — సుబలుని కుమార్తెగా ప్రసిద్ధురాలు. రెండవది వైశ్యకులానికి చెందినవారు, గృహకార్యాలలో స్థిరంగా ఉండేవారు.
పాణ్డోరపి తథా పత్న్యౌ ద్వే ప్రోక్తే వేదవాదిభిః । శౌరసేనీ తథా కున్తీ మాద్రీ చ మద్రదేశజా
పాండుకి కూడా ఇద్దరు భార్యలు ఉన్నారని వేదపండితులు చెబుతారు. ఒకరు శౌరసేనుని కుమార్తె కుంతి, మరొకరు మద్రదేశంలో జన్మించిన మాద్రి.
గాన్ధారీ సుషువే పుత్రశతం పరమశోభనమ్ । వైశ్యాప్యేకం సుతం కాన్తం యుయుత్సుం సుషువే ప్రియమ్
గాంధారి అద్భుతమైన శరీరసౌందర్యంతో కూడిన వందమంది కుమారులను ప్రసవించింది. వైశ్య స్త్రీ కూడా యుయుత్సు అనే ప్రియమైన కుమారుడిని కనింది.
కున్తీ తు ప్రథమం కన్యా సూర్యాత్కర్ణం మనోహరమ్ । సుషువే పితృగేహస్థా పశ్చాత్పాణ్డుపరిగ్రహః
కుంతి తన తండ్రి ఇంట్లో కన్యగా ఉన్నప్పుడు, సూర్యుని అనుగ్రహంతో ఆకర్షణీయమైన రూపంతో కర్ణుని కనింది. ఆ తరువాత ఆమె పాండుని పెండ్లి చేసుకుంది.
ఋషయ ఊచుః కిమేతత్సూత చిత్రం త్వం భాషసే మునిసత్తమ । జనితశ్చ సుతః పూర్వం పాణ్డునా సా వివాహితా
ఋషులు ఇలా అడిగారు: 'సూతా! మునిశ్రేష్ఠా! నీవు చెప్పింది ఎంత ఆశ్చర్యకరం! ముందే కుమారుడు జన్మించాడా? అయినా ఆమె పాండుని పెండ్లి చేసుకుందా?'
సూర్యాత్కర్ణః కథం జాతః కన్యాయాం వద విస్తరాత్ । కన్యా కథం పునర్జాతా పాణ్డునా సా వివాహితా
'కన్యగా ఉన్న కుంతికి సూర్యుని ద్వారా కర్ణుడు ఎలా జన్మించాడు? వివరంగా చెప్పు. ఆమె మళ్ళీ ఎలా కన్యగా మారి పాండుని పెండ్లి చేసుకుంది?'
సూత ఉవాచ శూరసేనసుతా కున్తీ బాలభావే యదా ద్విజాః । కున్తిభోజేన రాజ్ఞా తు ప్రార్థితా కన్యకా శుభా
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: 'శౌరసేనుని కుమార్తె అయిన కుంతి చిన్నప్పుడే, ద్విజులారా, కుంతిభోజుడు ఆ శుభ్రమైన కన్యను కోరాడు.'
కున్తిభోజేన సా బాలా పుత్రీ తు పరికల్పితా । సేవనార్థం తు దీప్తస్య విహితా చారుహాసినీ
ఆ చిన్నారి కుంతిని కుంతిభోజుడు తన కుమార్తెగా స్వీకరించాడు. అందమైన నవ్వుతో ఉన్న ఆమెను ఒక ప్రకాశవంతమైన మునికి సేవ చేయమని నియమించాడు.