మాతా వ్యాసస్య యా ప్రోక్తా నామ్నా సత్యవతీ శుభా
వ్యాసుని తల్లి, సత్యవతి అనే పవిత్రురాలు అని చెప్పబడింది.
నిషాదపుత్రీం స కథం వృతవాన్నృపతిః స్వయమ్
నిషాదుని కుమార్తె అయిన ఆమెను ఆ రాజు స్వయంగా ఎలా ఎంపిక చేసుకున్నాడు?
శంతనోః ప్రథమా పత్నీ కా హ్యభూత్కథయాధునా
శంతనువుకు మొదటి భార్య ఎవరు? దయచేసి ఇప్పుడు చెప్పు.
త్వయా ప్రోక్తం పురా సూత రాజా చిత్రాంగదః కృతః
సూతా! రాజు చిత్రాంగదుడు జన్మించినట్లు నువ్వు మునుపే వివరించావు.
చిత్రాంగదే హతే వీరే కృతస్తదనుజస్తథా
వీరుడైన చిత్రాంగదుడు మరణించిన తర్వాత, అతని తమ్ముడు జన్మించాడు.
జ్యేష్ఠే భీష్మే స్థితే పూర్వే ధమిష్ఠం రూపవత్యపి
పెద్దవాడైన భీష్ముడు ముందుగా ఉండి, ధర్మనిష్ఠుడూ, అందగాడూ అయ్యాడు.
మృతే విచిత్రవీర్యే తు సత్యవత్యతిదుఃఖితా
విచిత్రవీర్యుడు మరణించినప్పుడు, సత్యవతి ఎంతో దుఃఖానికి లోనయ్యింది.
కథం రాజ్యం న భీష్మాయ దదౌ సా వరవర్ణినీ 2.3.
ఆ మహిమాన్వితురాలు రాజ్యాన్ని భీష్మునికి ఎందుకు ఇవ్వలేదు?
అధర్మస్తు కృతః కస్మాద్వ్యాసేనామితతేజసా
అపారమైన తేజస్సు కలిగిన వ్యాసుడు ఎందుకు అధర్మాన్ని చేసాడు?
పురాణకర్తా ధర్మాత్మా స కథం కృతవాన్మునిః
పురాణ రచయిత, ధర్మబద్ధుడైన ఆ ముని ఇలా ఎలా ప్రవర్తించాడు?
జుగుప్సితమిదం కర్మ స కథం కృతవాన్మునిః
ఇంత నిందనీయం అయిన పనిని ఆ ముని ఎలా చేసాడు?
వ్యాస శిష్యోఽసి మేధావిన్సందేహం ఛేత్తుమర్హసి
వ్యాసా! నీవు ఆయన శిష్యుడవు, బుద్ధిమంతుడవు. ఈ సందేహాన్ని తొలగించాలి.
సూత ఉవాచ సత్యవాన్ధర్మశీలశ్చ చక్రవర్తీ నృపోత్తమః
సూతుడు చెప్పాడు: సత్యవంతుడు, ధర్మంలో నిలకడగా ఉన్నవాడు, రాజులలో శ్రేష్ఠుడు, చక్రవర్తి అయ్యాడు.
అశ్వమేధసహస్రేణ వాజపేయశతేన చ ।। తోషయామాస దేవేంద్రం స్వర్గం ప్రాప మహామతిః
వెయ్యి అశ్వమేధ యాగాలు, వంద వాజపేయ యాగాలు చేసి, దేవేంద్రుని సంతుష్టిపరిచి, గొప్ప బుద్ధి కలవాడై స్వర్గాన్ని పొందాడు.
ఏకదా బ్రహ్మసదనం గతో రాజా మహాభిషః
ఒకసారి మహాభిషుడు అనే రాజు బ్రహ్మసదనానికి వెళ్ళాడు.
గంగా మహానదీ తత్ర సంస్థితా సేవితుం విభుమ్
అక్కడ మహానది గంగా, ప్రభువును సేవించేందుకు నిలిచిఉంది.
అధోముఖాః సురాః సర్వే న విలోక్యైవ తాం స్థితాః
అక్కడ ఉన్న దేవతలందరూ తలవంచి, ఆమెను చూడకుండా నిలిచారు.
సాఽపి తం ప్రేమసంయుక్తం నృపం జ్ఞాతవతీ నదీ 2.3.
ఆ నది ప్రేమతో నిండిన ఆ రాజును గుర్తించింది.
బ్రహ్మా చుకోప తౌ తూర్ణం శశాప చ రుషాఽన్వితః
బ్రహ్మదేవుడు ఇద్దరిపై కోపంతో శాపమిచ్చాడు.
పుణ్యేన మహతాఽఽవిష్టస్త్వమవాప్స్యసి సర్వథా
నీకు గొప్ప పుణ్యఫలంతో జన్మ లభిస్తుంది.
విమనస్కౌ తు తౌ తూర్ణం నిఃసృతౌ బ్రహ్మణోంఽతికాత్
వారు ఇద్దరూ మనస్సులో బాధతో వెంటనే బ్రహ్మదేవుని సమక్షం నుండి బయటపడ్డారు.
ప్రతీపం చింతయామాస పితరం పురువంశజమ్
ఆయన తన తండ్రి, పురువంశజుడైన ప్రతీపుడిని ఆలోచించసాగాడు.
వసిష్ఠస్యాఽఽశ్రమం ప్రాప్తా రమమాణా యదృచ్ఛయా
వారు యాదృచ్ఛికంగా వశిష్ఠుని ఆశ్రమానికి చేరుకుని, అక్కడ ఆనందంగా గడిపారు.
ద్యౌర్నామా తస్య భార్యాఽథ నందినీం గాం దదర్శ హ
ఆయన భార్యకు ద్యౌ అనే పేరు. ఆమె నందిని అనే ఆవును చూసింది.
ద్యౌస్తామాహ వసిష్ఠస్య గౌరియం శృణు సుందరి
ద్యౌ ఆవిడతో, 'సుందరివి, విను, ఇది వశిష్ఠుని ఆవు' అని చెప్పింది.
అయుతాయుర్భవేన్యూనం సదైవాఽగతయౌవనః
ఆమె ఆయుష్షు పది వేల సంవత్సరాలకన్నా తక్కువగా ఉంటుంది, ఎప్పుడూ యవ్వనంగా ఉంటుంది.
ఉశీనరస్య రాజర్షేః పుత్రీ పరమశోభనా
ఉశీనరుని కుమార్తె అపూర్వమైన అందంతో ప్రసిద్ధురాలైంది.
ఆనయస్వాఽఽశ్రమశ్రేష్ఠం నందినీం కామదాం శుభామ్ 2.3.
కామాలను తీరుస్తూ శుభప్రదమైన నందినిని ఉత్తమ ఆశ్రమానికి తీసుకురా.
మానుషేషు భవేదేకా జరారోగవివర్జితా
మనుష్యులలో ఆమె ఒక్కరే ముదురు వయస్సు, వ్యాధులు లేని జీవితం పొందుతుంది.
అవమన్య మునిం దాంతం పృథ్వాద్యైః సహితోఽనఘః
పాపరహితుడైన వాడు భూమి మొదలైనవారితో కలిసి నియమంగా ఉన్న మునిని అవమానించాడు.