శిష్యానధ్యాపయామాస వేదాన్కృత్వా విభాగశః । సుమన్తుం జైమినిం పైలం వైశమ్పాయనమేవ చ
ఆ గురువు వేదాలను విభాగంగా చేసి, తన శిష్యులైన సుమంతుడు, జైమినీ, పైలుడు, వైశంపాయనుడు వారికి బోధించాడు.
అసితం దేవలం చైవ శుకం చైవ స్వమాత్మజమ్ । సూత ఉవాచ ఏతచ్చ కథితం సర్వం కారణం మునిసత్తమాః
అసితుడు, దేవలుడు, తన కుమారుడు శుకుడు కూడా ఆయన శిష్యులే. సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: మునిశ్రేష్ఠులారా! ఈ కారణమంతా మీకు వివరించాను.
సత్యవత్యాః సుతస్యాపి సముత్పత్తిస్తథా శుభా । సంశయోఽత్ర న కర్తవ్యః సమ్భవే మునిసత్తమాః
సత్యవతికి పుట్టిన కుమారుని పవిత్ర జననం కూడా చెప్పబడింది. మునిశ్రేష్ఠులారా! ఆయన జననంలో ఎలాంటి సందేహం అవసరం లేదు.
మహతాం చరితే చైవ గుణా గ్రాహ్యా మునేరితి । కారణాచ్చ సముత్పత్తిః సత్యవత్యా ఝషోదరే
మహానుభావుల జీవితాల్లో మంచి లక్షణాలనే మనం గ్రహించాలి, మునివరులారా! అందుకే సత్యవతి చేప పొట్టలో జన్మించింది.
పరాశరేణ సంయోగః పునః శన్తనునా తథా । అన్యథా తు మునేశ్చిత్తం కథం కామాకులం భవేత్
ఆమెకు పరాశరుడు, తరువాత శంతనుడు కూడా కలిసారు. లేకపోతే ఒక మునివారి మనస్సు ఎలా కామంతో కలవరపడుతుంది?
అనార్యజుష్టం ధర్మజ్ఞః కృతవాన్స కథం మునిః । సకారణేయముత్పత్తిః కథితాశ్చర్యకారిణీ
ధర్మాన్ని తెలిసిన ఆ ముని, మంచి వారికి అనర్హమైన పని ఎలా చేసేవాడు? ఈ జననం, దాని కారణం, నిజంగా ఆశ్చర్యకరమైనది అని వివరించబడింది.
శ్రుత్వా పాపాచ్చ నిర్ముక్తో నరో భవతి సర్వథా । య ఏతచ్ఛుభమాఖ్యానం శృణోతి శ్రుతిమాన్నరః
ఈ శుభకథను శ్రద్ధగా వినే మనిషి, ఎలాంటి పాపాలనుండి పూర్తిగా విముక్తుడవుతాడు.
న దుర్గతిమవాప్నోతి సుఖీ భవతి సర్వదా
అతడు ఎప్పుడూ దుర్గతికి లోనవాడు కాదు, ఎల్లప్పుడూ సుఖంగా ఉంటాడు.
ప్రతీపసకాశాచ్ఛన్తనుజన్మాదివర్ణనమ్ ఉత్పత్తిస్తు త్వయా ప్రోక్తా వ్యాసస్యామితతేజసః
ప్రతీపుని వంశంలో శంతనువు ఎలా జన్మించాడో ఇప్పుడు వివరించబడుతోంది. అపారమైన తేజస్సుతో కూడిన వ్యాసుని జననం గురించి నువ్వు ముందే వివరించావు.
తథాఽప్యేకస్తు సందేహశ్చిత్తేఽస్మాకం సుసంస్థితః
అయినా కూడా, మన మనస్సులో ఒక సందేహం బలంగా మిగిలిపోయింది.
మాతా వ్యాసస్య యా ప్రోక్తా నామ్నా సత్యవతీ శుభా
వ్యాసుని తల్లి, సత్యవతి అనే పవిత్రురాలు అని చెప్పబడింది.
నిషాదపుత్రీం స కథం వృతవాన్నృపతిః స్వయమ్
నిషాదుని కుమార్తె అయిన ఆమెను ఆ రాజు స్వయంగా ఎలా ఎంపిక చేసుకున్నాడు?
శంతనోః ప్రథమా పత్నీ కా హ్యభూత్కథయాధునా
శంతనువుకు మొదటి భార్య ఎవరు? దయచేసి ఇప్పుడు చెప్పు.
త్వయా ప్రోక్తం పురా సూత రాజా చిత్రాంగదః కృతః
సూతా! రాజు చిత్రాంగదుడు జన్మించినట్లు నువ్వు మునుపే వివరించావు.
చిత్రాంగదే హతే వీరే కృతస్తదనుజస్తథా
వీరుడైన చిత్రాంగదుడు మరణించిన తర్వాత, అతని తమ్ముడు జన్మించాడు.
జ్యేష్ఠే భీష్మే స్థితే పూర్వే ధమిష్ఠం రూపవత్యపి
పెద్దవాడైన భీష్ముడు ముందుగా ఉండి, ధర్మనిష్ఠుడూ, అందగాడూ అయ్యాడు.
మృతే విచిత్రవీర్యే తు సత్యవత్యతిదుఃఖితా
విచిత్రవీర్యుడు మరణించినప్పుడు, సత్యవతి ఎంతో దుఃఖానికి లోనయ్యింది.
కథం రాజ్యం న భీష్మాయ దదౌ సా వరవర్ణినీ 2.3.
ఆ మహిమాన్వితురాలు రాజ్యాన్ని భీష్మునికి ఎందుకు ఇవ్వలేదు?
అధర్మస్తు కృతః కస్మాద్వ్యాసేనామితతేజసా
అపారమైన తేజస్సు కలిగిన వ్యాసుడు ఎందుకు అధర్మాన్ని చేసాడు?
పురాణకర్తా ధర్మాత్మా స కథం కృతవాన్మునిః
పురాణ రచయిత, ధర్మబద్ధుడైన ఆ ముని ఇలా ఎలా ప్రవర్తించాడు?
జుగుప్సితమిదం కర్మ స కథం కృతవాన్మునిః
ఇంత నిందనీయం అయిన పనిని ఆ ముని ఎలా చేసాడు?
వ్యాస శిష్యోఽసి మేధావిన్సందేహం ఛేత్తుమర్హసి
వ్యాసా! నీవు ఆయన శిష్యుడవు, బుద్ధిమంతుడవు. ఈ సందేహాన్ని తొలగించాలి.
సూత ఉవాచ సత్యవాన్ధర్మశీలశ్చ చక్రవర్తీ నృపోత్తమః
సూతుడు చెప్పాడు: సత్యవంతుడు, ధర్మంలో నిలకడగా ఉన్నవాడు, రాజులలో శ్రేష్ఠుడు, చక్రవర్తి అయ్యాడు.
అశ్వమేధసహస్రేణ వాజపేయశతేన చ ।। తోషయామాస దేవేంద్రం స్వర్గం ప్రాప మహామతిః
వెయ్యి అశ్వమేధ యాగాలు, వంద వాజపేయ యాగాలు చేసి, దేవేంద్రుని సంతుష్టిపరిచి, గొప్ప బుద్ధి కలవాడై స్వర్గాన్ని పొందాడు.
ఏకదా బ్రహ్మసదనం గతో రాజా మహాభిషః
ఒకసారి మహాభిషుడు అనే రాజు బ్రహ్మసదనానికి వెళ్ళాడు.
గంగా మహానదీ తత్ర సంస్థితా సేవితుం విభుమ్
అక్కడ మహానది గంగా, ప్రభువును సేవించేందుకు నిలిచిఉంది.
అధోముఖాః సురాః సర్వే న విలోక్యైవ తాం స్థితాః
అక్కడ ఉన్న దేవతలందరూ తలవంచి, ఆమెను చూడకుండా నిలిచారు.
సాఽపి తం ప్రేమసంయుక్తం నృపం జ్ఞాతవతీ నదీ 2.3.
ఆ నది ప్రేమతో నిండిన ఆ రాజును గుర్తించింది.
బ్రహ్మా చుకోప తౌ తూర్ణం శశాప చ రుషాఽన్వితః
బ్రహ్మదేవుడు ఇద్దరిపై కోపంతో శాపమిచ్చాడు.
పుణ్యేన మహతాఽఽవిష్టస్త్వమవాప్స్యసి సర్వథా
నీకు గొప్ప పుణ్యఫలంతో జన్మ లభిస్తుంది.