పిత్రోర్దుఃఖాయ ధిగ్జన్మ కుపుత్రస్య చ పాపినః । సుహృదాం నోపకారాయ నాపకారాయ వైరిణామ్
పాపి అయిన కుమారుడి జననం తల్లిదండ్రులకు కేవలం బాధనే ఇస్తుంది; అతడు మిత్రులకు మేలు చేయడు, శత్రువులకు హాని చేయడు.
ధన్యాస్తే మానవా లోకే సుపుత్రో యద్గృహే స్థితః । పరోపకారశీలశ్చ పితుర్మాతుః సుఖావహః
ఎవరి ఇంట్లో మంచికుమారుడు ఉంటాడో, ఇతరులకు సహాయం చేస్తాడో, తండ్రి తల్లికి ఆనందాన్ని ఇస్తాడో, వారు ఈ లోకంలో ధన్యులు.
కుపుత్రేణ కులం నష్టం కుపుత్రేణ హతం యశః । కుపుత్రేణేహ చాముత్ర దుఃఖం నిరయయాతనాః
దుష్టుడు అయిన కుమారుని వల్ల వంశం నాశనం అవుతుంది, కీర్తి పోతుంది, ఇక్కడా అక్కడా నరకయాతనలతో కూడిన బాధలు ఎదురవుతాయి.
కుపుత్రేణాన్వయో నష్టో జన్మ నష్టం కుభార్యయా । కుభోజనేన దివసః కుమిత్రేణ సుఖం కుతః
దుష్టుడు అయిన కుమారుని వల్ల వంశం పోతుంది; చెడ్డ భార్య వల్ల జన్మ వృథా అవుతుంది; చెడ్డ భోజనం వల్ల రోజు నాశనం అవుతుంది; నమ్మకంలేని మిత్రుడితో సుఖం ఎక్కడుంటుంది?
స్కన్ద ఉవాచ। ఏవం దుష్టస్య పుత్రస్య దుష్టైరాచరణైర్మునిః । తప్యమానోఽనిశం కాలే గత్వా గర్గమపృచ్ఛత
స్కందుడు చెప్పాడు: దుష్టుడు అయిన కుమారుని చెడు ప్రవర్తనతో రోజూ బాధపడుతూ ఆ ముని గర్గుడిని దగ్గరికి వెళ్లి అడిగాడు.
ఋతవాగువాచ। భగవంస్త్వామహం ప్రష్టుమిచ్ఛామి వద తత్ప్రభో । జ్యోతిఃజ్ఞాస్త్రస్య చాచార్య పుత్రదౌఃశీల్యకారణమ్
ఋతవాక్ ఇలా అన్నాడు: భగవంతుడా! నేను మీను ఒక విషయం అడగాలనుకుంటున్నాను, దయచేసి చెప్పండి ప్రభూ! జ్యోతిషశాస్త్ర ప్రకారం నా కుమారుడు ఎందుకు దుష్టుడిగా మారాడో చెప్పండి.
గురుశుశ్రూషయా వేదా అధీతా విధివన్మయా । బ్రహ్మచారివ్రతం తీర్త్వా వివాహో విధివత్కృతః
నా గురువుని సేవిస్తూ నేను వేదాలను సరిగ్గా నేర్చుకున్నాను; బ్రహ్మచర్య వ్రతాన్ని పాటించాను, వివాహాన్ని కూడా విధిగా చేసుకున్నాను.
భార్యయా సహ గార్హస్థ్యధర్మశ్చానుష్ఠితోఽనిశమ్ । పంచయజ్ఞవిధానం చ మయాఽకారి యథావిధి
భార్యతో కలిసి గృహస్థ ధర్మాన్ని ఎప్పుడూ నిబద్ధంగా అనుసరించాను; ఐదు యజ్ఞాలను కూడా విధిగా నిర్వహించాను.
నరకాద్బిభ్యతా విప్ర న తు కామసుఖేచ్ఛయా । గర్భాధానం చ విధివత్పుత్రప్రాప్త్యై మయా కృతమ్
నరక భయంతో, కామసుఖం కోసమేగాక, కుమారుడు కలగాలని గర్భాధానాన్ని నియమంగా చేశాను.
పుత్రోఽయం మమ దోషేణ మాతుర్దోషేణ వా మునే । జాతో దుఃఖావహః పిత్రోర్దుఃశీలో బంధుశోకదః
ఈ కుమారుడు నా తప్పు వల్లా, లేక అతని తల్లి తప్పు వల్లా పుట్టి, తల్లిదండ్రులకు బాధను, చెడు ప్రవర్తనతో బంధువులకు దుఃఖాన్ని కలిగిస్తున్నాడు.
ఏతన్నిశమ్య వచనం గర్గాచార్యో మునేస్తదా । విచార్య సర్వం తద్ధేతుం జ్యోతిర్విద్వాచమబ్రవీత్
ఈ మాటలు విని, గర్గాచార్యుడు అన్నీ ఆలోచించి, జ్యోతిషశాస్త్ర ప్రకారం కారణాన్ని వివరించాడు.
గర్గ ఉవాచ। మునే నైవాపరాధస్తే న మాతుర్న కులస్య చ । రేవత్యంతం తు గణ్డాన్తం పుత్రదౌఃశీల్యకారణమ్
గర్గుడు అన్నాడు: మునీశ్వరా! నీకు, నీ భార్యకు, వంశానికి ఎలాంటి తప్పు లేదు; రేవతి నక్షత్రాంతంలో వచ్చిన దోషమే నీ కుమారుడి దుష్టత్వానికి కారణం.
దుష్టే కాలే యతో జన్మ పుత్రస్య తవ భో మునే । తేనైవ తవ దుఃఖాయ నాన్యో హేతుర్మనాగపి
దుష్టమైన సమయాన పుట్టినందువల్లే నీ కుమారుడు ఇలాంటి వాడయ్యాడు, మునీశ్వరా! నీ బాధకు ఇంకొక కారణం లేదు.
తద్దుఃఖశాంతయే బ్రహ్మఞ్జగతాం మాతరం శివామ్ । సమారాధయ యత్నేన దుర్గాం దుర్గతినాశినీమ్
ఈ బాధ పోవాలంటే, బ్రాహ్మణా! జగత్తుకు తల్లి అయిన శుభమయి దుర్గాదేవిని, కష్టాలను తొలగించేవారిని, శ్రద్ధతో పూజించు.
గర్గస్య వచనం శ్రుత్వా ఋతవాక్ క్రోధమూర్చ్ఛితః । రేవతీం తు శశాపాసౌ వ్యోమ్నః పతతు రేవతీ
గర్గుని మాటలు విని, ఋతవాక్ కోపంతో రేవతిని శపించాడు: 'రేవతి ఆకాశం నుండి పడిపోవాలి!' అని.
దత్తే శాపే తు తేనాథ పూష్ణో భం చ పపాత ఖాత్ । కుముదాద్రౌ భాసమానం సర్వలోకస్య పశ్యతః
ఆ శాపం వల్ల, పూషా నక్షత్రం కూడా ఆకాశం నుండి కింద పడింది; అది కుముద పర్వతంపై ప్రకాశిస్తూ, అన్ని లోకాలు చూస్తుండగా పడిపోయింది.
ఖ్యాతో రైవతకశ్చాభూత్తత్పాతాత్కుముదాచల: । అతీవ రమణీయశ్చ తతః ప్రభృతి సోఽప్యభూత్
అప్పటి నుంచి రైవతక పర్వతం ప్రసిద్ధి చెందింది. ఆ పర్వతం పడిపోవడంతో కుముద పర్వతం పుట్టింది. అప్పటి నుంచి ఆ పర్వతం కూడా ఎంతో అందంగా మారింది.
దత్త్వా శాపం చ రేవత్యై గర్గోక్తవిధినా మునిః । సమారాధ్యాంబికాం దేవీం సుఖసౌభాగ్యభాగభూత్
గర్గ మహర్షి చెప్పిన విధానాన్ని అనుసరించి, ఆ ముని రేవతికి శాపం ఇచ్చి, అంబికా దేవిని భక్తితో పూజించి సుఖసౌభాగ్యాలను పొందాడు.
స్కన్ద ఉవాచ। రేవత్యృక్షస్య యత్తేజస్తస్మాజ్జాతా తు కన్యకా । రూపేణాప్రతిమా లోకే ద్వితీయా శ్రీరివాభవత్
స్కందుడు ఇలా అన్నాడు: రేవతినక్షత్రపు తేజస్సు వల్ల ఒక కన్యక జన్మించింది. ఆమె అందంలో ఈ లోకంలో ఎవ్వరూ సరితూగలేరు. ఆమెను చూస్తే మరొక లక్ష్మిదేవి లాగా అనిపించింది.
అథ తాం ప్రముచః కన్యాం రేవతీకాంతిసంభవామ్ । దృష్ట్వా నామ చకారాస్యా రేవతీతి ముదా మునిః
ఆ రేవతి కాంతితో ప్రకాశించే ఆ కన్యను చూసి, ముని ఆనందంతో ఆమెకు 'రేవతి' అని పేరు పెట్టాడు.
నిన్యేఽథ స్వాశ్రమే చైనాం పోషయామాస ధర్మతః । బ్రహ్మర్షిః ప్రముచో నామ కుముదాద్రౌ సుతామివ
తర్వాత బ్రహ్మర్షి ప్రముచుడు కుముద పర్వతంపై తన ఆశ్రమంలో ఆమెను తన కుమార్తెలా ప్రేమతో, ధర్మబద్ధంగా పెంచాడు.
అథ కాలేన చ ప్రౌఢాం దృష్ట్వా తాం రూపశాలినీమ్ । స మునిశ్చిన్తయామాస కోఽస్యా యోగ్యో వరో భవేత్
కాలక్రమంలో ఆ అమ్మాయి యవ్వనంలోకి వచ్చి, అపూర్వ అందాన్ని పొందింది. అప్పుడు ఆ ముని, ఈమెకు ఎవరు తగిన వరుడవుతారో అని ఆలోచించసాగాడు.
బహుధాఽన్వేషయంస్తస్యా నాససాదోచితం పతిమ్ । తతోగ్నిశాలాం సంవిశ్య మునిస్తుష్టావ పావకమ్
ఎన్నో మార్గాల్లో వెతికినా ఆమెకు తగిన వరుడు దొరకలేదు. అప్పుడు ముని అగ్నిశాలలోకి వెళ్లి అగ్నిదేవుని స్తుతించసాగాడు.
కన్యావరం తదాశంసత్ప్రీతస్తమపి హవ్యవాట్ । ధర్మిష్ఠో బలవాన్వీరః ప్రియవాగపరాజితః
అప్పుడు హవ్యవాహనుడు సంతోషించి, ఆ కన్యకు వరమిచ్చాడు — ఆమెకు ధర్మపరుడు, బలవంతుడు, వీరుడు, మధురంగా మాట్లాడేవాడు, మాటలో ఎవ్వరూ జయించలేని వాడు భర్తగా లభిస్తాడు అని.
దుర్దమో భవితా భర్తా మునేఽస్యాః పృథివీపతిః । ఇతి శ్రుత్వా వచో వహ్నేః ప్రసన్నోభూన్మునిస్తదా
ఆమె భర్తగా దుర్దముడు అనే రాజు, ఎవ్వరూ జయించలేని వాడు అవుతాడు అని అగ్నిదేవుడు చెప్పాడు. ఇది విని మునికి ఎంతో ఆనందం కలిగింది.
దైవాదాఖేటకవ్యాజాత్తత్క్షణాదాగతో నృపః । దుర్దమో నామ మేధావీ తస్యాశ్రమపదం మునేః
దైవకృపవల్ల, అదే సమయంలో దుర్దముడు అనే మేధావి రాజు వేటకోసమని ముని ఆశ్రమానికి వచ్చాడు.
పుత్రో విక్రమశీలస్య బలవాన్ వీర్యవత్తరః । కాలిన్దీజఠరే జాతః ప్రియవ్రతకులోద్భవః
ఆయన విక్రమశీలుని కుమారుడు, బలవంతుడు, పరాక్రమశాలి. కాలిందిలో జన్మించి, ప్రియవ్రత వంశానికి చెందినవాడు.
మునేరాశ్రమమావిశ్య తమదృష్వాతక మహామునిమ్ । ఆమంత్ర్య తాం ప్రియే చేతి రేవతీం పృష్టవాన్నృపః
రాజు ముని ఆశ్రమంలోకి వచ్చి, ఆ మహామునిని కనకపోగా, రేవతిని స్నేహంగా పలకరించి, ఆమెను అడిగాడు.
రాజోవాచ। మహర్షిర్భగవానస్మాదాశ్రమాత్వ్త గతః ప్రియే । తత్పాదౌ ద్రష్టుమిచ్ఛామి వద కల్యాణి తత్త్వతః
రాజు ఇలా అన్నాడు: ప్రియమైనవాడా, ఆ మహర్షి ఈ ఆశ్రమం వదిలి ఎక్కడికో వెళ్లారు. నేను ఆయన పాదాలను దర్శించాలనుకుంటున్నాను. నిజంగా ఆయన ఎక్కడికి వెళ్లారో చెప్పు, మంగళకరమైనవాడా.
కన్యోవాచ। అగ్నిశాలాముపగతో మహారాజ మహామునిః । నిశ్చక్రామాశ్రమాత్తూర్ణం రాజాప్యాకర్ణ్య తద్వచః
ఆ కన్య ఇలా చెప్పింది: మహారాజా, ఆ మహాముని అగ్నిశాలకు వెళ్లారు. ఆమె మాట విని రాజు వెంటనే ఆశ్రమం నుంచి బయలుదేరాడు.