మణిద్వీపవర్ణనమ్ వ్యాస ఉవాచ తదేవ దేవీసదనం మధ్యభాగే విరాజతే । సహస్రస్తమ్భసంయుక్తాశ్చత్వారస్తేషు మణ్డపాః
ఆ దేవీసదనం మధ్యభాగంలో ప్రకాశంగా ఉంది. దానికి వెయ్యి స్తంభాలతో కలిపి, నాలుగు మండపాలు ఉన్నాయి.
శృఙ్గారమణ్డపశ్చైకో ముక్తిమణ్డప ఏవ చ । జ్ఞానమణ్డపసంజ్ఞస్తు తృతీయః పరికీర్తితః
వాటిలో ఒకటి శృంగార మండపం, మరొకటి ముక్తి మండపం, మూడవది జ్ఞానం మండపం అని పిలుస్తారు.
ఏకాన్తమణ్డపశ్చైవ చతుర్థః పరికీర్తితః । నానావితానసంయుక్తా నానాధూపైస్తు ధూపితాః
నాలుగవదాన్ని ఏకాంత మండపం అంటారు. ఇవన్నీ రకరకాల తలుపులతో, వివిధ వాసనలతో ధూపం వేసి అలంకరించబడ్డాయి.
కోటిసూర్యసమాః కాన్త్యా భ్రాజన్తే మణ్డపాః శుభాః । తన్మణ్డపానాం పరితః కాశ్మీరవనికా స్మృతా
ఆ పవిత్ర మండపాలు కోట్లాది సూర్యుల్లా ప్రకాశిస్తుంటాయి. వాటి చుట్టూ కాశ్మీరు వృక్షాల తోట ఉంది.
మల్లికాకున్దవనికా యత్ర పుష్కలకాః స్థితాః । అసంఖ్యాతా మృగమదైః పూరితాస్తత్స్రవా నృప
అక్కడ మల్లె, కుందపూల తోటలు విస్తారంగా ఉన్నాయి. అవన్నీ అనేక మృగమద వాసనతో నిండిపోయి, పరిమళాన్ని చుట్టూ వ్యాపింపజేస్తున్నాయి, ఓ రాజా.
మహాపద్మాటవీ తద్వద్రత్నసోపాననిర్మితా । సుధారసేన సమ్పూర్ణా గుఞ్జన్మత్తమధువ్రతా
అదే విధంగా, అక్కడ గొప్ప కమల వనం ఉంది. రత్నాల మెట్లు, అమృతంతో నిండినది, మధుపూర్ణమైన తేనెటీగలు గుంజుతూ ఉంటాయి.
హంసకారణ్డవాకీర్ణా గన్ధపూరితదిక్తటా । వనికానాం సుగన్ధైస్తు మణిద్వీపం సువాసితమ్
ఆ వనంలో హంసలు, నెమళ్ళు విస్తారంగా ఉన్నాయి. దిక్కులు పరిమళాలతో నిండిపోయి, ఆ తోటల సువాసనలతో మణిద్వీపం అంతా పరిమళంగా మారింది.
శృఙ్గారమణ్డపే దేవ్యో గాయన్తి వివిధైః స్వరైః । సభాసదో దేవవరా మధ్యే శ్రీజగదమ్బికా
శృంగార మండపంలో దేవతలు రకరకాల రాగాలతో పాడుతుంటారు. ఆ సభలో దేవతల మధ్య శ్రీ జగదంబికా ఉన్నారు.
ముక్తిమణ్డపమధ్యే తు మోచయత్యనిశం శివా । జ్ఞానోపదేశం కురుతే తృతీయే నృప మణ్డపే
ముక్తి మండపం మధ్యలో, శివా ఎప్పుడూ బంధనాల నుంచి విముక్తిని ప్రసాదిస్తూ, మూడవ మండపంలో జ్ఞానాన్ని బోధిస్తుంది, ఓ రాజా.
చతుర్థమణ్డపే చైవ జగద్రక్షావిచిన్తనమ్ । మన్త్రిణీసహితా నిత్యం కరోతి జగదమ్బికా
నాల్గవ మండపంలో జగదంబికా తన మంత్రిణులతో కలిసి ఎల్లప్పుడూ లోక రక్షణను ఆలోచిస్తూ ఉంటుంది.
చిన్తామణిగృహే రాజఞ్ఛక్తితత్త్వాత్మకైః పరైః । సోపానైర్దశభిర్యుక్తో మఞ్చకోఽప్యధిరాజతే
ఓ రాజా, చింతామణి గృహంలో, శక్తి తత్త్వాలతో కూడిన పదిహేను మెట్లు ఉన్న మంచం అక్కడ వెలుగొందుతోంది.
బ్రహ్మా విష్ణుశ్చ రుద్రశ్చ ఈశ్వరశ్చ సదాశివః । ఏతే మఞ్చఖురాః ప్రోక్తాః ఫలకస్తు సదాశివః
బ్రహ్మ, విష్ణు, రుద్ర, ఈశ్వర, సదాశివుడు — వీరే ఆ మంచానికి కాలులు, ఆ మంచపు పలక సదాశివుడే.
తస్యోపరి మహాదేవో భువనేశో విరాజతే । యా దేవీ నిజలీలార్థం ద్విధాభూతా బభూవ హ
ఆ మంచం మీద మహాదేవుడు, భువనేశ్వరుడు ప్రకాశిస్తూ ఉంటాడు. తన లీల కోసం దేవి రెండు రూపాలలో ప్రబలంగా ఉంటుంది.
సృష్ట్యాదౌ తు స ఏవాయం తదర్ధాఙ్గో మహేశ్వరః । కన్దర్పదర్పనాశోద్యత్కోటికన్దర్పసున్దరః
సృష్టి ఆరంభంలో, మహేశ్వరుడు తన అర్ధాంగిగా ఉన్నవాడు, మన్మథుడి గర్వాన్ని అధిగమించినవాడు, కోట్ల మందీ మన్మథులకన్నా అందమైనవాడు.
పఞ్చవక్త్రస్త్రినేత్రశ్చ మణిభూషణభూషితః । హరిణాభీతిపరశూన్ వరం చ నిజబాహుభిః
ఆయనకు ఐదు ముఖాలు, మూడు కళ్ళు, మణుల అలంకారాలతో అలంకరించబడి, తన చేతుల్లో జింక, పరశు, వరాలను ధరించి ఉంటాడు.
దధానః షోడశాబ్దోఽసౌ దేవః సర్వేశ్వరో మహాన్ । కోటిసూర్యప్రతీకాశశ్చన్ద్రకోటిసుశీతలః
ఆ పరమేశ్వరుడు పదహారు ఏళ్ళ వయసులో ఉన్నట్టు కనిపిస్తూ, కోట్ల సూర్యులలా ప్రకాశవంతంగా, కోట్ల చంద్రులలా శీతలంగా ఉంటాడు.
శుద్ధస్ఫటికసంకాశస్త్రినేత్రః శీతలద్యుతిః । వామాఙ్గే సన్నిషణ్ణాస్య దేవీ శ్రీభువనేశ్వరీ
ఆయన స్వచ్ఛమైన స్ఫటికంలా, మూడు కళ్ళతో, శాంతమైన కాంతితో మెరిసిపోతూ, ఆయన వామభాగంలో శ్రీభువనేశ్వరి దేవి కూర్చుంది.
నవరత్నగణాకీర్ణకాఞ్చీదామవిరాజితా । తప్తకాఞ్చనసన్నద్ధవైదూర్యాఙ్గదభూషణా
ఆమె నవరత్నాల గుచ్చాలతో అలంకరించిన కంచిదామంతో, వేడి బంగారం, వైడూర్య మణులతో చేసిన వంకయలతో అలంకరించబడి ఉంది.
కనచ్ఛ్రీచక్రతాటఙ్కవిటఙ్కవదనామ్బుజా । లలాటకాన్తివిభవవిజితార్థసుధాకరా
బంగారు శ్రీచక్రాకారపు తాడంకాలతో అలంకరించబడిన ఆమె పద్మ ముఖం, ఆమె లలాట కాంతి అమృతకిరణ చంద్రునికన్నా మించిపోతుంది.
బిమ్బకాన్తితిరస్కారిరదచ్ఛదవిరాజితా । లసత్కుఙ్కుమకస్తురీతిలకోద్భాసితాననా
ఆమె మెరిసే పళ్లు బింబపండు కాంతిని మించిపోతూ, ఆమె ముఖం కుంకుమ, కస్తూరితో వేసిన తిలకంతో ప్రకాశిస్తుంది.
దివ్యచూడామణిస్ఫారచఞ్చచ్చన్ద్రకసూర్యకా । ఉద్యత్కవిసమస్వచ్ఛనాసాభరణభాసురా
దివ్యమైన కిరీట మణితో, చంద్రుడు, సూర్యుని కిరణాలతో మెరిసిపోతూ, ఆమె ముక్కు అలంకారం కొత్తగా ఉదయించిన కవిసమానంగా ప్రకాశిస్తుంది.
చిన్తాకలమ్బితస్వచ్ఛముక్తాగుచ్ఛవిరాజితా । పాటీరపఙ్కకర్పూరకుఙ్కుమాలఙ్కృతస్తనీ
ఆమె జడలో స్వచ్ఛమైన ముత్యాల గుచ్చం వేలాడుతూ, ఆమె వక్షోజాలు పాటీరు, పంక, కర్పూరం, కుంకుమతో అలంకరించబడి ఉంటాయి.
విచిత్రవివిధాకల్పా కమ్బుసంకాశకన్ధరా । దాడిమీఫలబీజాభదన్తపఙ్క్తివిరాజితా
వివిధ రకాల అద్భుత అలంకారాలతో ఆమె రూపం మెరిసిపోతూ, ఆమె మెడ శంఖంలా, ఆమె పళ్ల వరుస దాడిమిపండు గింజలవలె ప్రకాశిస్తుంది.
అనర్ఘ్యరత్నఘటితముకుటాఞ్చితమస్తకా । మత్తాలిమాలావిలసదలకాఢ్యముఖామ్బుజా
అనర్ఘ్య రత్నాలతో చేసిన మకుటం ఆమె తలపై మెరిసిపోతూ, మత్తయిన తేనెటీగల హారాలతో అలంకరించిన జడ ఆమె ముఖ పద్మాన్ని చుట్టుకుంది.
కలఙ్కకార్శ్యనిర్ముక్తశరచ్చన్ద్రనిభాననా । జాహ్నవీసలిలావర్తశోభినాభివిభూషితా
కళంకం లేకుండా, క్షీణత లేకుండా, శరద్ చంద్రునిలా ఆమె ముఖం మెరిసిపోతూ, గంగానది జలవలయంతో ఆమె నాభి అలంకరించబడి ఉంది.
మాణిక్యశకలాబద్ధముద్రికాఙ్గులిభూషితా । పుణ్డరీకదలాకారనయనత్రయసున్దరీ
మాణిక్యపు తుక్కులతో చేసిన ఉంగరాలు ఆమె వేళ్లను అలంకరించగా, నీలకమల దళాలవలె ఆమె మూడు కళ్ళు అందంగా మెరిసిపోతున్నాయి.
కల్పితాచ్ఛమహారాగపద్మరాగోజ్జ్వలప్రభా । రత్నకిఙ్కిణికాయుక్తరత్నకఙ్కణశోభితా
ఆమె ఊహించదగిన గొప్ప ప్రేమతో కూడిన పద్మరాగపు మెరుపుతో ప్రకాశిస్తూ, రత్నాల కింకిణులతో అలంకరించబడిన పాదబంధాలు, రత్నాల కంకణాలతో అందంగా మెరిసిపోతుంది.
మణిముక్తాసరాపారలసత్పదకసన్తతిః । రత్నాఙ్గులిప్రవితతప్రభాజాలలసత్కరా
ఆమె పాదాలపై మణులు, ముత్యాలు, బంగారు అలంకారాల వరుసలు మెరిసిపోతున్నాయి. ఆమె చేతులు రత్నాల ఉంగరాలతో వెలుగుతో మెరిసిపోతున్నాయి.
కఞ్చుకీగుమ్ఫితాపారనానారత్నతతిద్యుతిః । మల్లికామోదిధమ్మిల్లమల్లికాలిసరావృతా
ఆమె పై వస్త్రం వివిధ రత్నాలతో అల్లినది, వాటి కాంతితో దివ్యంగా మెరిసిపోతుంది. ఆమె జుట్టు మల్లెపువ్వుల హారాలతో, మల్లెపువ్వుల ముద్దలతో అలంకరించబడి ఉంది.
సువృత్తనిబిడోత్తుఙ్గకుచభారాలసా శివా । వరపాశాఙ్కుశాభీతిలసద్బాహుచతుష్టయా
ఆమె శుభ్రంగా, మృదువుగా, పుష్టిగా, ఉబ్బిన వక్షోజభారం వలన అలసిపోయినట్టుగా ఉంది. ఆమె నాలుగు చేతుల్లో వరద, అభయ, పాశం, అంకుశం నెమ్మదిగా పట్టుకుని ఉంది.