thumb|౬౪ కలా-౧ thumb|౬౪ కలా - ౨ thumb|౬౪ కలా- ౩ thumb|౬౪ కలా- ౪ పద్మరాగాదిమణివినిర్మితప్రాకారవర్ణనమ్ వ్యాస ఉవాచ పుష్పరాగమయాదగ్రే కుఙ్కుమారుణవిగ్రహః । పద్మరాగమయః సాలో మధ్యే భూశ్చైవ తాదృశీ
వ్యాసుడు చెప్పాడు: ముందుగా పుష్పరాగ మణులతో నిర్మితమైన, కుంకుమ రంగుతో మెరిసే రూపంలో, మధ్యలో పద్మరాగ మణులతో కూడిన మందిరం, అలాగే నేల కూడా అలా తయారు చేయబడింది.
దశయోజనవాన్దైర్ఘ్యే గోపురద్వారసంయుతః । తన్మణిస్తమ్భసంయుక్తా మణ్డపాః శతశో నృప
పది యోజనాల పొడవుతో, గోపుర ద్వారాలతో, ఆ మణి స్తంభాలతో కలిపి, నరపతి, వందలాది మండపాలు అక్కడ ఉన్నాయి.
మధ్యే భువి సమాసీనాశ్చతుఃషష్టిమితాః కలాః । నానాయుధధరా వీరా రత్నభూషణభూషితాః
మధ్యలో నేలపై కూర్చున్న అరవై నాలుగు కళలు, వారు వివిధ ఆయుధాలు ధరించి, రత్నాల అలంకారాలతో అలంకరించబడి ఉన్నారు.
ప్రత్యేకలోకస్తాసాం తు తత్తల్లోకస్య నాయకాః । సమన్తాత్పద్మరాగస్య పరివార్య స్థితాః సదా
ప్రతి ఒక్కరికీ తమ తమ లోకం ఉంది, ఆ లోకానికి వారు నాయకులు. వారు పద్మరాగ మందిరాన్ని చుట్టూ ఎప్పుడూ నిలబడి ఉంటారు.
స్వస్వలోకజనైర్జుష్టాః స్వస్వవాహనహేతిభిః । తాసాం నామాని వక్ష్యామి శృణు త్వం జనమేజయ
తమ తమ లోక జనులతో, తమ వాహనాలు, ఆయుధాలతో అలంకరించబడి ఉంటారు. వారి పేర్లు నేను చెబుతాను, నీవు విను జనమేజయ.
పిఙ్గలాక్షీ విశాలాక్షీ సమృద్ధిర్వృద్ధిరేవ చ । శ్రద్ధా స్వాహా స్వధాభిఖ్యా మాయా సంజ్ఞా వసున్ధరా
పింగళాక్షి, విశాలాక్షి, సమృద్ధి, వృద్ధి, శ్రద్ధ, స్వాహా, స్వధా అని పిలవబడే స్వధా, మాయ, సంజ్ఞ, వసుంధరా.
త్రిలోకధాత్రీ సావిత్రీ గాయత్రీ త్రిదశేశ్వరీ । సురూపా బహురూపా చ స్కన్దమాతాచ్యుతప్రియా
మూడు లోకాలకు ఆధారమైనది, సావిత్రి, గాయత్రి, దేవతల అధిపతి, సురూపా, బహురూపా, స్కందమాత, అచ్యుతుని ప్రియమైనది.
విమలా చామలా తద్వదరుణీ పునరారుణీ । ప్రకృతిర్వికృతిః సృష్టిః స్థితిః సంహృతిరేవ చ
విమల, ఆమల, అలాగే అరుణి, మళ్లీ అరుణి, ప్రకృతి, వికృతి, సృష్టి, స్థితి, సంహారం కూడా.
సన్ధ్యా మాతా సతీ హంసీ మర్దికా వజ్రికా పరా । దేవమాతా భగవతీ దేవకీ కమలాసనా
సంధ్యా, మాతా, సతీ, హంసి, మర్దికా, వజ్రికా, పరా, దేవతల తల్లి, భగవతి, దేవకి, కమలాసనా.
త్రిముఖీ సప్తముఖ్యన్యా సురాసురవిమర్దినీ । లమ్బోష్ఠీ చోర్ధ్వకేశీ చ బహుశీర్షా వృకోదరీ
త్రిముఖి, మరోకటి ఏడు ముఖాలతో, దేవాసురులను సంహరించేది, లంబోష్ఠి, ఊర్ధ్వకేశి, బహుశీర్ష, వృకోదరి.
రథరేఖాహ్వయా పశ్చాచ్ఛశిరేఖా తథాపరా । గగనవేగా పవనవేగా వేగా చైవ తతః పరమ్
వెనుక రథరేఖ అనే దేవి, ఆ తరువాత శశిరేఖ, ఆ తరువాత గగనవేగ, పవనవేగ, చివరగా వేగ అనే దేవి ఉన్నారు.
అగ్రే భువనపాలా స్యాత్తత్పశ్చాన్మదనాతురా । అనఙ్గానఙ్గమథనా తథైవానఙ్గమేఖలా
ముందు భువనపాల అనే దేవి, ఆమె వెనుక మదనాతుర అనే దేవి, ఆ తరువాత అనంగ, అనంగమథన, అలాగే అనంగమేఖల అనే దేవతలు ఉన్నారు.
అనఙ్గకుసుమా పశ్చాద్విశ్వరూపా సురాదికా । క్షయఙ్కరీ భవేచ్ఛక్తిరక్షోభ్యా చ తతః పరమ్
అనంగకుసుమ తరువాత విశ్వరూప అనే దేవి, ఆమె తరువాత సురాదికా, ఆ తరువాత క్షయంకరీ అనే శక్తి, చివరగా అక్షోభ్య అనే దేవి ఉన్నారు.
సత్యవాదిన్యథ ప్రోక్తా బహురూపా శుచితవ్రతా । ఉదారాఖ్యా చ వాగీశీ చతుఃషష్టిమితాః స్మృతాః
సత్యవాదిని, బహురూపా, శుచితవ్రత, ఉదారాఖ్య, వాగీశి అనే దేవతలు తరువాతగా చెప్పబడ్డారు. వీరు మొత్తం అరవై నాలుగు దేవతలుగా గుర్తించబడ్డారు.
జ్వలజ్జిహ్నాననాః సర్వా వమన్త్యో వహ్నిముల్బణమ్ । జలం పిబామః సకలం సంహరామో విభావసుమ్
అందరి ముఖాలు జ్వలించే నాలుకలతో ఉన్నాయి. వారు భయంకరమైన అగ్ని ఉమ్ముతూ, 'మేము మొత్తం నీటిని త్రాగేస్తాము, అగ్నిని కూడా సంహరిస్తాము' అని అంటున్నారు.
పవనం స్తమ్భయామోఽద్య భక్షయామోఽఖిలం జగత్ । ఇతి వాచం సంగిరన్తే క్రోధసంరక్తలోచనాః
'ఈ రోజు మేము గాలిని ఆపేస్తాము, మొత్తం లోకాన్ని మింగేస్తాము!' అని కోపంతో ఎర్రబడిన కళ్లతో వారు పలుకుతున్నారు.
చాపబాణధరాః సర్వా యుద్ధాయైవోత్సుకాః సదా । దంష్ట్రాకటకటారావైర్బధిరీకృతదిఙ్ముఖాః
అందరూ విల్లు, బాణాలు ధరించి ఎప్పుడూ యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉంటారు. వారి పదునైన పళ్ళు గర్జనతో దిక్కులను చెవిటి చేస్తాయి.
పిఙ్గోర్ధ్వకేశ్యః సమ్ప్రోక్తాశ్చాపబాణకరాః సదా । శతాక్షౌహిణికా సేనాప్యేకైకస్యాః ప్రకీర్తితా
వారు పింగళవర్ణపు పైకి పైకి ఉన్న జుట్టుతో, చేతిలో విల్లు, బాణాలు పట్టుకుని ఉంటారు. ప్రతి ఒక్కరికీ వంద అక్షౌహిణి సైన్యం ఉంది.
ఏకైకశక్తేః సామర్థ్యం లక్షబ్రహ్మాణ్డనాశనే । శతాక్షౌహిణికా సేనా తాదృశీ నృపసత్తమ
ప్రతి ఒక్క శక్తికి లక్ష బ్రహ్మాండాలను నాశనం చేసే శక్తి ఉంది. అలాంటి వంద అక్షౌహిణి సైన్యం వారికి ఉంది, రాజన్యులారా!
కిం న కుర్యాజ్జగత్యస్మిన్నశక్యం వక్తుమేవ తత్ । సర్వాపి యుద్ధసామగ్రీ తస్మిన్సాలే స్థితా మునే
ఈ లోకంలో వారు చేయలేని పని ఏమీలేదు; చెప్పడానికే సాధ్యం కాదు. యుద్ధానికి కావలసిన అన్ని ఆయుధాలు ఆ మందిరంలో సిద్ధంగా ఉన్నాయి, మునివరా!
రథానాం గణనా నాస్తి హయానాం కరిణాం తథా । శస్త్రాణాం గణనా తద్వద్గణానాం గణనా తథా
రథాలు, గుర్రాలు, ఏనుగులు లెక్కించలేనివి. అలాగే ఆయుధాలు, సైనికులు కూడా లెక్కకు మించినవే.
పద్మరాగమయాదగ్రే గోమేదమణినిర్మితః । దశయోజనదైర్ఘ్యేణ ప్రాకారో వర్తతే మహాన్
ముందుగా పద్మరాగ రత్నాలతో, గోమేద రత్నాలతో నిర్మించిన, పది యోజనాల పొడవైన గొప్ప ప్రాకారం ఉంది.
భాస్వజ్జపాప్రసూనాభో మధ్యభూస్తస్య తాదృశీ । గోమేదకల్పితాన్యేవ తద్వాసిసదనాని చ
ఆ ప్రాకార మధ్యభూమి జపా పువ్వు వలె ప్రకాశిస్తుంది. అక్కడి నివాసాలన్నీ గోమేద రత్నాలతో తయారయ్యాయి.
పక్షిణః స్తమ్భవర్యాశ్చ వృక్షా వాప్యః సరాంసి చ । గోమేదకల్పితా ఏవ కుఙ్కుమారుణవిగ్రహాః
అక్కడి స్తంభాలు, చెట్లు, కుంటలు, సరస్సులు అన్నీ గోమేద రత్నాలతో, కుంకుమ రంగుతో తయారయ్యాయి.
తన్మధ్యస్థా మహాదేవ్యో ద్వాత్రింశచ్ఛక్తయః స్మృతాః । నానాశస్త్రప్రహరణా గోమేదమణిభూషితాః
ఆ మధ్యలో మహాదేవులు, ముప్పై రెండు శక్తులు నివసిస్తున్నారు. వారు వివిధ ఆయుధాలు ధరించి, గోమేద రత్నాలతో అలంకరించబడ్డారు.
ప్రత్యేకలోకవాసిన్యః పరివార్య సమన్తతః । గోమేదసాలే సన్నద్ధాః పిశాచవదనా నృప
ప్రతి ఒక్క దేవి తన తన లోకంలో నివసిస్తూ, చుట్టూ వలయంగా ఉన్నారు. వారు గోమేద మందిరంలో స్థిరంగా, పిశాచ ముఖాలతో ఉన్నారు, రాజా!
స్వర్లోకవాసిభిర్నిత్యం పూజితాశ్చక్రబాహవః । క్రోధరక్తేక్షణా భిన్ధి పచచ్ఛిన్ధి దహేతి చ
స్వర్గవాసులు ఎప్పుడూ వారిని పూజిస్తారు. వారి చేతులు చక్రాల్లా ఉంటాయి. కోపంతో ఎర్రబడిన కళ్లతో 'కొట్టు! ఉడికించు! కోయ్! కాల్చు!' అని వారు పలుకుతారు.
వదన్తి సతతం వాచం యుద్ధోత్సుకహృదన్తరాః । ఏకైకస్యా మహాశక్తేర్దశాక్షౌహిణికా మతా
వారు ఎప్పుడూ అలాంటి మాటలు పలుకుతూ, యుద్ధానికి మనసు పెట్టి ఉంటారు. ప్రతి మహాశక్తికి పది అక్షౌహిణి సైన్యం ఉంది.
సేనా తత్రాప్యేకశక్తిర్లక్షబ్రహ్మాణ్డనాశినీ । తాదృశీనాం మహాసేనా వర్ణనీయా కథం నృప
ఆ సేనలో ఒక్క శక్తి కూడా లక్ష బ్రహ్మాండాలను నాశనం చేయగలదు, ఓ రాజా! అలాంటి గొప్ప సేనను మాటల్లో ఎలా వివరించగలం?
రథానాం నైవ గణనా వాహనానాం తథైవ చ । సర్వయుద్ధసమారమ్భస్తత్ర దేవ్యా విరాజతే
అక్కడ రథాలు, వాహనాలు లెక్కించలేనంత ఉన్నాయి; ప్రతి యుద్ధంలోనూ దేవీ మహిమ అద్భుతంగా ప్రకాశిస్తుంది.