స్వర్ణసాలమయాదగ్రే మునియోజనదైర్ఘ్యవాన్ । పుష్పరాగమయః సాలః కుఙ్కుమారుణవిగ్రహః
బంగారు మందిరానికి ముందు, ముని యోజన పొడవుతో, పుష్పరాగ మణితో నిర్మించబడిన, కుంకుమ రంగులో మెరిసే మందిరం ఉంది.
పుష్పరాగమయీ భూమిర్వనాన్యుపవనాని చ । రత్నవృక్షాలవాలాశ్చ పుష్పరాగమయాః స్మృతాః
అక్కడ భూమి, అరణ్యాలు, తోటలు అన్నీ పుష్పరాగ మణితో తయారయ్యాయి. రత్నవృక్షాల వరుసలు కూడా పుష్పరాగ మణితోనే ఏర్పడినవిగా చెప్పబడతాయి.
ప్రాకారో యస్య రత్నస్య తద్రత్నరచితా ద్రుమాః । వనభూః పక్షిణశ్చైవ రత్నవర్ణజలాని చ
ఆ మందిరానికి ప్రాకారం కూడా ఆ రత్నంతోనే నిర్మించబడింది. అక్కడ వృక్షాలు, అరణ్యభూమి, పక్షులు, నీళ్ళు అన్నీ రత్నవర్ణంతో మెరిసిపోతున్నాయి.
మణ్డపా మణ్డపస్తమ్భాః సరాంసి కమలాని చ । ప్రాకారే తత్ర యద్యత్స్యాత్తత్సర్వం తత్సమం భవేత్
మండపాలు, వాటి స్తంభాలు, సరస్సులు, కమలాలు — ప్రాకారంలో ఉన్న ప్రతిదీ అదే రకంగా, ఆ రత్నంతోనే తయారై ఉంటుంది.
పరిభాషేయముద్దిష్టా రత్నసాలాదిషు ప్రభో । తేజసా స్యాల్లక్షగుణః పూర్వసాలాత్పరో నృప
రత్నాల మందిరాలు మొదలైన వాటి గురించి ఈ వివరణ చెప్పబడింది, ప్రభూ. ఈ మందిరపు ప్రకాశం, ముందు ఉన్న మందిరంతో పోలిస్తే లక్ష రెట్లు ఎక్కువగా మెరిసిపోతుంది, రాజా.
దిక్పాలా నివసన్త్యత్ర ప్రతిబ్రహ్మాణ్డవర్తినామ్ । దిక్పాలానాం సమష్ట్యాత్మరూపాః స్ఫూర్జద్వరాయుధాః
ప్రతి బ్రహ్మాండానికి పాలకులైన దిక్పాలకులు ఇక్కడ నివసిస్తున్నారు. వారు తమ తమ ఆయుధాలతో, ఉజ్వలమైన రూపంలో, సమూహంగా కనిపిస్తున్నారు.
పూర్వాశాయాం సముత్తుఙ్గశృఙ్గా పూరమరావతీ । నానోపవనసంయుక్తో మహేన్ద్రస్తత్ర రాజతే
తూర్పు దిశలో, ఎత్తైన శిఖరంపై, అనేక ఉద్యానవనాలతో అలంకరించబడిన అమరావతి నగరం ఉంది. అక్కడ మహేంద్రుడు మహిమాన్వితుడై ప్రకాశిస్తున్నాడు.
స్వర్గశోభా చ యా స్వర్గే యావతీ స్యాత్తతోఽధికా । సమష్టిశతనేత్రస్య సహస్రగుణతః స్మృతా
స్వర్గంలో ఉన్న అందం కన్నా ఇక్కడి అందం మరింత గొప్పది. శతనేత్రుడైన ఇంద్రుని సమష్టి మహిమ కన్నా వెయ్యిరెట్లు ఎక్కువగా ఇక్కడ ఉంది అని చెప్పబడింది.
ఐరావతసమారూఢో వజ్రహస్తః ప్రతాపవాన్ । దేవసేనాపరివృతో రాజతేఽత్ర శతక్రతుః
ఎర్రావతం మీద కూర్చొని, వజ్రాయుధాన్ని పట్టుకుని, దేవతల సమూహంతో చుట్టుముట్టబడి, శతక్రతువు ఇక్కడ ప్రకాశిస్తున్నాడు.
దేవాఙ్గనాగణయుతా శచీ తత్ర విరాజతే । వహ్నికోణే వహ్నిపురీ వహ్నిపూఃసదృశీ నృప
దేవాంగనల సమూహంతో కూడిన శచీ అక్కడ వెలుగొందుతోంది. అగ్నికోణంలో అగ్ని నగరం ఉంది, అది అగ్నిదేవుని నివాసానికి సమానంగా ఉంది, రాజా.
స్వాహాస్వధాసమాయుక్తో వహ్నిస్తత్ర విరాజతే । నిజవాహనభూషాఢ్యో నిజదేవగణైర్వృతః
అక్కడ అగ్నిదేవుడు స్వాహా, స్వధా దేవతలతో కలిసి, తన వాహనం, ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, తన దేవతా గణాలతో చుట్టుముట్టబడి వెలుగొందుతున్నాడు.
యామ్యాశాయాం యమపురీ తత్ర దణ్డధరో మహాన్ । స్వభటైర్వేష్టితో రాజన్ చిత్రగుప్తపురోగమైః
దక్షిణ దిశలో యమపురి ఉంది. అక్కడ గొప్ప దండధారి యముడు, తన సేవకులతో, చిత్రగుప్తుడు ముందుండగా, రాజా, నివసిస్తున్నాడు.
నిజశక్తియుతో భాస్వత్తనయోఽస్తి యమో మహాన్ । నైర్ఋత్యాం దిశి రాక్షస్యాం రాక్షసైః పరివారితః
తన శక్తితో కూడిన యముడు, ప్రకాశవంతమైన కుమారుడు, అక్కడ ఉన్నాడు. నైరుతి దిశలో రాక్షసుల ప్రాంతంలో, రాక్షసులతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్నాడు.
ఖడ్గధారీ స్ఫురన్నాస్తే నిర్ఋతిర్నిజశక్తియుక్ । వారుణ్యాం వరుణో రాజా పాశధారీ ప్రతాపవాన్
ఖడ్గాన్ని ధరించి, తన శక్తితో మెరిసిపోతున్న నిరృతి అక్కడ కూర్చుంది. పడమర దిశలో, రాజా వరుణుడు పాశాన్ని పట్టుకుని, మహిమాన్వితుడై ఉన్నాడు.
మహాఝషసమారూఢో వారుణీమధువిహ్వలః । నిజశక్తిసమాయుక్తో నిజయాదోగణాన్వితః
పెద్ద చేపపై కూర్చొని, వరుణీమదంతో మత్తుగా, తన శక్తితో, తన యక్షగణాలతో కలసి వరుణుడు అక్కడ ఉన్నాడు.
సమాస్తే వారుణే లోకే వరుణానీరతాకులః । వాయుకోణే వాయులోకో వాయుస్తత్రాధితిష్ఠతి
ఆయన వరుణ లోకంలో, వరుణీ స్త్రీలతో నిండిన చోట నివసిస్తున్నాడు. గాలికోణంలో వాయు లోకం ఉంది, అక్కడ వాయుదేవుడు స్వయంగా ఉన్నాడు.
వాయుసాధనసంసిద్ధయోగిభిః పరివారితః । ధ్వజహస్తో విశాలాక్షో మృగవాహనసంస్థితః
వాయు సాధనలో నిపుణులైన యోగులతో చుట్టుముట్టబడి, జెండాను పట్టుకుని, విశాలమైన కళ్లతో, మృగవాహనంపై కూర్చున్నాడు.
మరుద్గణైః పరివృతో నిజశక్తిసమన్వితః । ఉత్తరస్యాం దిశి మహాన్ యక్షలోకోఽస్తి భూమిప
మరుద్గణాలతో చుట్టుముట్టబడి, తన శక్తితో కూడి ఉన్న వాయుదేవుడు. ఉత్తర దిశలో, రాజా, గొప్ప యక్ష లోకం ఉంది.
యక్షాధిరాజస్తత్రాస్తే వృద్ధిఋద్ధ్యాదిశక్తిభిః । నవభిర్నిధిభిర్యుక్తస్తున్దిలో ధననాయకః
అక్కడ యక్షాధిపతి, వృద్ధి, ఐశ్వర్యాది శక్తులతో, తొమ్మిది నిధులతో కూడిన ధననాయకుడు తుండిలుడు నివసిస్తున్నాడు.
మణిభద్రః పూర్ణభద్రో మణిమాన్మణికన్ధరః । మణిభూషో మణిస్రగ్వీ మణికార్ముకధారకః
మణిభద్రుడు, పూర్ణభద్రుడు, మణిమాన్, మణికంఠరుడు, మణిభూషుడు, మణిస్రగ్వీ, మణికర్ముకాన్ని ధరించినవాడు అక్కడ ఉన్నారు.
ఇత్యాదియక్షసేనానీసహితో నిజశక్తియుక్ । ఈశానకోణే సమ్ప్రోక్తో రుద్రలోకో మహత్తరః
ఇలా యక్షసేనాధిపతులతో, తన శక్తితో కూడి ఉన్నాడు. ఈశాన్య దిశలో మహత్తరమైన రుద్ర లోకం ఉంది అని చెప్పబడింది.
అనర్ఘ్యరత్నఖచితో యత్ర రుద్రోఽధిదైవతమ్ । మన్యుమాన్దీప్తనయనో బద్ధపృష్ఠమహేషుధిః
అక్కడ అమూల్యమైన రత్నాలతో అలంకరించబడిన రుద్రుడు ప్రధాన దేవతగా ఉన్నాడు. ఆయన కోపంతో, జ్వలించే కళ్లతో, పెద్ద విల్లు వెనుక మోసుకుంటూ కనిపిస్తాడు.
స్ఫూర్జద్ధనుర్వామహస్తోఽధిజ్యధన్వభిరాధృతః । స్వసమానైరసంఖ్యాతరుద్రైః శూలవరాయుధైః
తన ఎడమ చేతిలో గర్జించే విల్లు పట్టుకుని, తనలాంటి అనేక రుద్రులతో, వారు అందరూ శూలాలు, గొప్ప ఆయుధాలు ధరించి, చుట్టూ ఉన్నాడు.
వికృతాస్యైః కరాలాస్యైర్వమద్వహ్నిభిరాస్యతః । దశహస్తైః శతకరైః సహస్రభుజసంయుతైః
వికృతమైన, భయంకరమైన ముఖాలతో, నోటిలో నుంచి అగ్ని పొంగుతూ, పది చేతులు, వంద చేతులు, వెయ్యి చేతులతో కూడి ఉన్నారు.
దశపాదైర్దశగ్రీవైస్త్రినేత్రైరుగ్రమూర్తిభిః । అన్తరిక్షచరా యే చ యే చ భూమిచరా స్మృతాః
పది కాళ్లు, పది మెడలు, మూడు కళ్ళు, భయంకరమైన రూపాలతో, ఆకాశంలో సంచరించే వారు, భూమిపై తిరిగే వారు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.
రుద్రాధ్యాయే స్మృతా రుద్రాస్తైః సర్వైశ్చ సమావృతః । రుద్రాణీకోటిసహితో భద్రకాల్యాదిమాతృభిః
రుద్రాధ్యాయంలో చెప్పిన రుద్రులు, కోట్లు రుద్రాణీలు, భద్రకాళి మొదలైన మాతృదేవతలతో ఆయన చుట్టూ ఉన్నారు.
నానాశక్తిసమావిష్టడామర్యాదిగణావృతః । వీరభద్రాదిసహితో రుద్రో రాజన్ విరాజతే
వివిధ శక్తులతో నిండిన డామరులు మొదలైన గణాలతో, వీరభద్రుడు మొదలైన వారితో కలిసి రుద్రుడు రాజా, ప్రకాశిస్తూ ఉన్నాడు.
ముణ్డమాలాధరో నాగవలయో నాగకన్ధరః । వ్యాఘ్రచర్మపరీధానో గజచర్మోత్తరీయకః
తలకడల మాల ధరించి, పాము వలయాలు, పాము మెడ, పులి చర్మం కట్టుకుని, ఏనుగు చర్మం పై వస్త్రంగా వేసుకుని ఉన్నాడు.
చితాభస్మాఙ్గ లిప్తాఙ్గః ప్రమథాదిగణావృతః । నినదడ్డమరుధ్వానైర్బధిరీకృతదిఙ్ముఖః
శ్మశాన బస్మం శరీరానికి పూసుకుని, ప్రమథాది గణాలతో చుట్టూ ఉండి, డమరుకి ధ్వని, గర్జనతో దిక్కులు చెవులు పగిలేలా చేశాడు.
అట్టహాసాస్ఫోటశబ్దైః సన్త్రాసితనభస్తలః । భూతసఙ్ఘసమావిష్టో భూతావాసో మహేశ్వరః । ఈశానదిక్పతిః సోఽయం నామ్నా చేశాన ఏవ చ
అట్ఠహాసం, గర్జన శబ్దాలతో ఆకాశాన్ని భయపెట్టుతూ, భూతగణాలతో నిండిన మహేశ్వరుడు, భూతాల నివాసమైన ఆయన, ఈశాన్య దిక్కు అధిపతి, ఈశానుడు అని పిలవబడతాడు.